«بیشتر بدانید»

 

منتظر حضور گرم شما عزیزان در شانزدهمین نمایشگاه بین المللی کشاورزی، ادوات، ماشین آلات و مکانیزاسیون، نهاده ها تجهیزات گلخانه ای و سیستم آبیاری مشهد هستیم.

محل برگزاری: مشهد محل دائمی نمایشگاه بین المللی مشهدسالن فردوسی

زمان: 8 الی 11 بهمن ماه

ساعت: 11:00 الی 18:00

بیشتر بدانید
۱۳۹۹-۱۰-۳۰

مقدمه

بيماري پوسيدگي ريشه و طوقه كيوي اولين بار توسـط بينش و پورعبداله (1368) از مازنـدران سپس توسط هوشيـار فرد و پورعبـداله (1387) از يک نهالستان كيـوي در منطقه بندر انزلـي (روستاي  خميـران)  گـزارش  شد. ميزان  آلودگي در برخي ازنهـالستان تا بيش از 30 درصـد برآورد گرديـده است.اندام تكثـيري قـارچ عامل بيمـاري در خاك استـو مي توانــد پس از برخورد قطـرات آب بــاران يا آبيـاري باراني با سـطح زمين، به اطـراف پراكنـده شود و طـوقه كيـوي را آلـوده كند.آلودگي نهـال هايي كه پايين تر و نزديک به سطح خـاك پيوند شـده اند ،شــايع تـراست.

علائـم بيمـاری

علائم، ابتدا به شكـل لكه هاي قهـوه اي تيـره تـا سـياه رنگ در نزديكي طوقه مشـاهده مي شود كه در زير ايـن لكـه هـا بافـت پوست تغيير رنگ داده است.اين تغيير رنـگ بتدريج گســترش يـافته و بـاعث تغيير رنگ بافت كامبيوم و حتـي قسـمت چـوبي بافت طوقه نيز مي گردد.

تـرك و تركيـدگي پوسـت طوقه در مراحل اوليه آلودگي ديده نمـي شود ولـي كن، پـس از مدتي ترك خوردگي هاي پوست طوقه و اسـننجي و مرطـوب شدن بافت آن به همراه ترشح صـمغ ظـاهر مـي شـو د. زمــاني  كه، آلودگي دورتادور طوقـه درخت (يا نهال) را فرا بگيرد تدريجاً باعث خشک شدن و از بين رفـتن آن خواهـد شـد. پوسـيدگي ريشه (لهيـدگي پوست ريشه) معـمولاً در خـاك هاي سنگيـن كه يا اكسيژن نـداشته و يا زهكش براي خـرو آب اضافي ندارند ايجاد مي شود.

     

در چنـين حـالتي كنـد شـدن رشد درخت (يا نهال) و زردي و ريزش برگ ها اتفـاق مـي افتـد. ممـكن است كه، ريشه هاي پوسيده مورد حملـه سـاير عوامـل قارچي خاكزي قرار گيرند.مـدت زمـان نـابودي نهـال هـا (يـا  درختان) در اثر اين بيماري به عوامـل مختلفـي بسـتگي  دارد. دماهاي خنک تر و رطوبت بالاتر در زمستان و بهار براي توسعه بیماری مطلوب است.در گيلان، علائم در بهار بصورت كـاهش رشد شاخساره هاي انتهايي، كوچكي اندازه و زردي يا پژمردگي برگ ها و تا پوشش باز درخت و در اواخر بهار و تابسـتان بـه دليل افزايش دما و تنش رطوبتي ،توقف ناگهاني رشد، خشـک  شدن و زوال درختان (يا نهـال هـا) بيمـار و ريـزش بـرگ هـا تشديد مي گردد.

در حالتي كه،شرايط آب و هوايي و خاك براي رشد قارچ عامل بيماري مناسب باشـد ،درختـان  در طول مدت يكسال كاملاً خشک خواهند شد. البته ممكن اسـت  كه، درختان بيمار در طي چندين فصل زراعـي، تـدريجاً دچـار زوال شوند

عامل بيماری

عمــدتاً گونــه هــاي قــارچيPhytophthora citrophthora ، Ph. cryptogea،Ph. Megasperma،Ph. Drechsler و Ph. Cinnamomi به عنوان عوامل مهـم پوسـيدگي ريشـه و طوقه كيوي در كشور و دنيا شناخته شده اند. قارچ فيتوفترا در خـاك  اسـت (خـاكزي)  و مـي توانـد از طريـق آب آبياريو بارندگي (پاشش قطرات باران)، ادوات كشاورزي (بيل، قيچي، اره، تيلر) و نهال آلوده از يک منطقه به منطقه ديگر و از يک درخت به درخت ديگر منتقل شود.

عوامل مهمي در آلودگي اوليه نهال يا درخت نقش دارند که عبارتند از:

1-رطوبت خاك: قـارچ  فيتـوفترا در رطوبـت بالا و بـويژه در زمين هـاي رسي كه رطوبت بيشتـري را در خود نگه مي دارند و زهكشي ظعيـف است (خـاك اشباع) فعاليت قابـل ملاحظـه اي دارد. احتمال وقوع بيمـاري پوسيدگي ريشه و طوقـه در باغـات تسطيح نشـده و نـاهموار  بـدليل جمـع شـدن آب بيشـتر در قسمت هاي پست تر، زيادتر است. همچنين، بـارش هـاي شـديد زمستانه و پاييزه باعث آبگرفتگي پاي درختان و افـزايش خطـر بيماري پوسيدگي طوقه و ريشه مي شوند.

2-درجه حرارت: چنانچه درجه حرارت محيط درفصل بهار پايين باشد امكان آلـودگي بيشـتر خواهـد بـود. دماهـا ي بـين 15 تا 23 درجه سانتي گراد شدت بيماري را افزايش مي دهند.

3-كوددهي: مصرف بـيش از حـد كودهـاي حـاوي نيتـرو ن موجب نرمي بافت و فراهم آمدن شرايط تنش پذير مي گردد  و ميتواند باعث ايجاد ترك هايي ريز در قسـمت ريشـه و طوقـه  درخت شود كه محل ورود قارچ خواهد بود. به طور كلـي ،هـر عاملي كه ايجاد زخم در ريشه يا طوقه نمايد در آلودگي اوليـه تاثير دارد.

4-اسيديته خاك: ميزان اسيديته خاك نيز درزنـده مـاني و فعاليت اسپورهاي قارچ در خاك موثر است. در اسيديته كمتـر از 5/4 آلودگي جزئي و در خـاك هـايي بـا اسـيديته 4/7-4/5 آلودگي شديد است (اسيديته مناسب خاك براي كيوي حـدود  5/6 مي باشد).

راهبردهای مديريت بيماری

معالجه درختان بيمار تا حدودي دشوار و مستلـزم هزينه وصرف وقت زيادي است. راهكار هاي كنترل بيماري پوسيدگي فيتوفترايي ريشه و طوقه كـيوي بر پيشگيـري و مديريت آب ها استوار است.

لذا بايستي با رعايت نكات ذيل از بيماري پيشگيري نمود:

الف) اقدامات زراعي و بهداشتي

1-آگـاهي از سابقه كشت زمين: احـداث نهالسـتان كيـوي در زمين هايي با سـابقه كشت درخت (مانندمركبات) يـا گياهـان جاليزي (مانند هندوانه)، نيازمند مراقبت ويژه است. نهالستان ها بايد حدالامكان درزمين هايي احداث شوند كه قبلاً يا كشت نشده و يا غلات كشت شده باشد.بايد از كاشت نهال در زمـين هايي كه داراي درختان كيوي چند ساله است به علـت نياز آبي متنـاوت آنها، خـودداري گردد. كاشت نهال در چمنزار به شرطي كه اطراف تنه نهال عـاري از چمـن و علـف هـاي هـرز باشـد، توصيه مي شود.

2-كاشت ارقام مقاوم(متحمل)يا نيمه حساس: ارقـام متتلف كيوي به لحاظ حساسيت نسبت بـه بيمـاري متنـاوت هستند. كيـوي در برابر قارچ فيتوفترا متحمل ولي نسبت به آب گـرفتگـي حسـاس اسـت. گونه Ph. Cryptogea باعث پوسيدگي شديد ريشـه و طوقـه و گـونـه Ph. Citrophthora (شـايع در كـشور) بـاعث پوسيدگي متوسـط تا شديد ريشه در ارقـام هاي وارد،برونو و آبـوت مـي شـود. رقم هايوارد در مقايسه با ارقام برونو و آبوت مقاومـت بيشـتري بـه پوسيدگي ريشه و طوقه در اثر قارچ Ph. Megasperma دارد.

3-تهويه خاك: زمين نهالسـتان كيـوي بايـد داراي زهكـش سطحي و زير سطحي مناسب بوده و ماندآب نداشته باشد.

4-كـاشت نهال سالم و گواهي شده: بايـد از پايـه مقــاوم و نهال سالم و غير آلوده براي احداث باغ كيـوي اسـتفـاده گـردد (نهال سالم داراي شاخه بندي و حجم ريشه اي مطلوب اسـت.) مايه قارچ ممكن است از راه خاك، آب و نهال هاي آلوده به بـاغ منتقـل شــود (ممكن است كـه، آب رودخانه ها، كـانال يـا استترهايي كه براي آبياري استفـاده ميشود به انواع گونه هاي قارچ فيتوفترا آلوده و منبـع آلودگي براي باغـاتي  كه ازآب آنهـا آبياري ميگردند، باشد.)

5-عـدم كـاشت سبـزی، صيفي و جـاليز درباغ های كيوی: بايد حـد الامكان از كاشت اين نوع مـحصولات خودداري شود زيرا، آبياري اين محصولات مانند هندوانه و فلفل باعث تشديد پوسيدگي فيتوفتورايي طوقه و ريشه ميشود.

6-آبيـاری مناسب: تنظيم دور آبياري و ميزان آب، به طوري كه از پيدايش حـالت اشباع خاك براي مـدت طولاني (بيش از 24ساعت) جلوگيري شود. دوره هاي متوالي غرقـاب شدن خاك مثلاً بر اثر آبياري بيش از اندازه و نيز آبياري زياد بعد از يک دوره خشكي خاك، شرايط مساعدي را براي وقوع بيماري فراهم مي سازد .بهتر است آبياري در دفعات بيشتر ولي زمان هاي كوتاه انجام شود.

دقـت در روش آبياري بـاغ به طـوري كه، آب به صورت گـودال در پاي درخت جمع نشود، اهميت دارد. بارش هاي مـداوم همـراه با بادهاي شديد باعث انتشـار آلودگي قارچي از خاك به ميوه ها و پوسـيدگي و ريـزش ميوه هامي شود. در آبياري قطره اي، قطره چكان ها و يـا آب  پاش هاي آبياري باراني را بايد بنحوي تنظيم كرد كه، آب روي تنه و طوقه نريخته و يا در اطراف طوقه جمع نشود

7-تقويت درخت ها با كود دهي: در طـي مدت معـالجه درختان بيمار،مي توان ازكودهـاي حاوي پتاسـيم، فسفر و فسنيت استفاده كرد. همچنين در برنامه كودي باغ بهتر اسـت  كه، كود شيميايي دي آمونيوم فسفات بجاي اوره، مصرف گردد.

8-كنترل علف های هرز: تقويت درختان از طريق كنترل علف هاي هرز اطراف طوقه و سايه انداز درختان بايـد انجـام گيـرد.

كنترل علف هاي هرز اطراف تنه درخت به جلوگيري از ايسـتادن آب و اشبـاع شدن خاك كمک مـي كند. كاشـت محصولات زراعي پوششي ماننـد شبدر سـنيد (Trifolium repens L.) علف بره سر (فتوك،فسكيوي قرمز) Festuca rubrarubra L. فستوكاي بلند(Festuca arundinacea) ماشک گل خوشه اي (Vicia villosaRoth.) به كنترل علف هاي هرز و نفـوذ آب در خـاك در نزديكـي پـاي درختان كيوي كمک مي كند.

9-عمـق كاشت مناسب: از عميق كاشتن نهال ها خودداري شود، به طوري كه در زمان كاشت نهال، فقط ريشه زير خاك قرار گيرد و محل اتصال پايه و پيوندك بالاتر از سطح خاك و طوقه آزاد بـاشد (بايد از انبـاشتن خاك و كود در اطراف طوقه جداً خودداري گردد) همچنيـن، كـاشت عميـق نهـال و زير خـاك شدن طوقـه، عـامل نرسيدن اكـسيژن كـافي به ريشه، عـدم رشد مطلوب درخت (يا نهال)، افزايش رطوبت درمحل طوقه و بالاخره منجر به حمله عوامل قارچي و مرگ نهال (يا درخت) خواهد شد.

10-جلوگـيری از زخمي شـدن طوقه يا ريشـه: در مـوقع عمليـات زراعي مانند استفـاده از كولتيواتور، سله شكني و يا و جين مكـانيكي علف هاي هرز، بايد مواظب بود تا زخم يا خراش در قسمت طوقه يا ريشه كيوي ايجاد نگردد.

11-محافظت در برابر سرمازدگي:  نهال ها يا درختان سرمازده در برابر بيماري حساس تر هستند. اين احتمال وجود دارد كه، دماي هوا در زمستان به 4-0 درجه زير صفر و يا حتي پايين تر برسد و بايد اقداماتي را براي حناظت نهال (يا درختان) كيوي در برابر سرمازدگي انجام داد. در صورتي كه سطح باغ در زمستان از علف سبـز پوشيده باشد بهتر نسبت به سرمـا مقـاومت مي كند. مقاومت درختـاني كه به هر علتي ظعيف شده باشند در برابر سرمـاي زمستانه كمتر مي شود. مصرف کودهاي دامي نپوسيده و كودهاي ازته (مخصوصاً اوره) توسط باغداران باعث افزايش حسـاسيت درختان (يا نهال ها) نسبت به يخبندان هاي پاييزه (از اواسط آبان تا آذرماه) و زمستان شده و طوقه آنهـا دچار تركو پوسيدگي مي گردد.

همچنیـن، باغـاتی كه داراي زهكـش ضعيف يـا فـاقد زهكـش هستند و يـا دچـار آفـت زدگي شده انـد ،در برابر سرمـا و يخبندان حساس تـر مي باشند. لـذا، توصيه مي شود دور طـوقه و تنـه درختـان (يا نهـال ها) تا ارتفـاع 50 سـانتي متر از اواخـر پـائيز تا اوايل بهـار با گوني يا پلاستيک سيـاه پوشـانده شود. احداث باغ كيـوي در كنـار جنگـل هـا، رود خانه هـا، بركه ها و كنـار سواحـل كه داراي هواي مرطوب و نقطه شبنم بالا هستند آسيب هاي سرمازدگي را كاهش ميدهد. پاشيدن آب بر روي شـاخه هاي درختـان كيوي در دماي صفر درجه سـانتيگراد با استفـاده از سيستم آبيـاري بـاراني (overhead sprinkler system) و يا محلـول پاش ها به كـاهش خسارت سرمازدگي و يخبندان كمک مي كند.

12-ضدعفوني ادوات باغباني: قيچي يا اره باغباني در زمان هر شاخه  با استناده از وايتكس (25/5 درصد هيپوكلريت سديم) يا اتانول 70درصد (مدت 20ثانيه) ادعنوني شوند.

ب)كنترل شيميايي

1-ضدعفوني ريشه نهال های خريداری شده: ريشه  نهال ها قبل ازكاشت با  قارچكش هاي مناسب مانند بردوفيكس (با نسبت 10در هزار) ضدعنوني و سپس كاشته شود.

2-ضدعفوني خاك و يا خاك خيااني با قارچکش ها : درمراحل ابتدايي آلودگي قارچ فيتوفترا ميتوان از قارچكش سيستميک متالاكـسيل (ريدوميل، Ridomol Gold SL ) بميزان 320 – 160گرم/ 160 ليتر آب طي دو نوبت در پاييز بعد از برداشت محصول و سپس در اوايل بهار و يا تركيبات شيميايي بنام فسنيت پتاسيم (آگرينو ) و 50 ActigardWG plant activator Actigard به صورت خـاك خيسـاني يا گـرانول پاشي در خـاك اطـراف طـوقه درختـان بيمـار استفاده کرد. همچنين، خاك خيساني با استناده از قارچكش هاي فوزتيل-آلومينيوم (Aliette ،حركت سيستميكي در آوند چوب و آبكش، حركت دو طرفه در گياه( اتازول، پروپامو كارب )حركت در آوند چوب، حركت از پائين بطرف بالا در گياه)،پروپاموكارب آلومينيوم هيدروكلرايد+ فوزتيل (پريويكور انرژي SL 840 ،فرمولاسيون مايع قابل حل در آب)، درسايه انداز درختان موثر خواهد بود.

3-ضدعفوني محل پوسيدگي طوقه: در صورت مشاهده هرگونه ظعف و پژمردگي دربرگ درختان، سريعاً نسبت به بررسي ريشه و طوقه اقدام شود.

بايد قبل از پيشروي بيماری و درختان، نسبت به مبارزه با عامل بيماري اقدامات لازم بشرح ذيل انجام شود:

در شـرايـط ابتلاء درخت كيوي به بيماري، بايد خاك اطراف درخت را كنار زد و توسط يک بر محل زخم طوقه را تميز نمـود. آنگاه تمام قسمت هاي آلـوده و قهوه اي رنگ چوب ريشـه و طوقه را بايک چاقوي تيز تراشيده تا اندازه اي كه به بافت زنده و سالم درخت رسيد.سپس محل تراشيده شده  را با سموم مسي مانند كوپراويت به مقدار 100 گرم/ يک ليتر، اكسي كلرور مس پنج درهزار،خمير بردو غليظ دو درصد يا بردوفيكس غليظ ضد عنوني و پس از خشک شدن با چسب باغباني پانسمان كرد.

روش تهـیه مخلــوط بردو:

مخلوط بردو، مخلوط محلـول سولفات مس و دوغاب هیدراکسید کلسیم است. براي تهـيه خمير بردو، دو كيلوگرم سولفات مس و دو كيلوگرم آهک را در ظروف جداگانه به ترتيب با 8 و 4 ليتر آب بصورت محلول (دوغاب) درآورده و سپس به آرامي و در حالي كه محلول آهكي بهم زده مي شود، سولفات مس روي آن ريخته شود.سمپاش بايد مجهز به همزن خوب باشد تا از ته نشين شدن متلوط جلوگيري شود و يا هر چند دقيقه بايد مخلوط را با بيل يا چوب همزده شود.

4-محلول پاشي شاخ و برگ و تنه: محلول پاشی برا استفاده از قارچکش فوزتیل آلومینیوم (Aliette ،آلیت بره نسبت 5/1 در هزار،) قارچکش-باکتری کش سیستمیک OxiPhos ترکـیب اسید فسفـرو +پراکسید فعـال) به میزان 2-1 لیتر/ هکتـار و یا ترکیبـات فسفیت پتاسیـم (آگریفوس) طی دو نوبت بمیزان  3-5/2 در هرزار و50WG Actigard (این ترکیب قابل اختلاط با حشره کش های خیلی قلیایی و روغن های  معدنی و قارچکش های مسی نمی باشد) تا حد زیادی درجلوگیری ازپیشرفت بیماری پوسیدگی طوقه و ریشه موثر است.

بیشتر بدانید
۱۳۹۹-۱۰-۲۲

بارگیری و ارسال دستگاه های شرکت گلپا صنعت ایرانیان جهت حضور در یازدهمین نمایشگاه تخصصی کشاورزی، ادوات و ماشین آلات کشاورزی در استان قزوین محل دائمی نمایشگاه بین المللی استان قزوین

.         

.        

بیشتر بدانید
۱۳۹۹-۱۰-۱۰

شـرکت گـلپـا صنعت ایرانیـان مفتـخر است که میـزبـان شما عزیـزان در شـانزدهمین نمـایشگـاه تخصـصی مـاشین آلات کشـاورزی، ادوات، تجهیـزات آبیـاری، نهـاده هـا،و صنـایع وابسته بـاشد.

زمـان برگـزاری: 9 الی 11 دی مـاه هر روز سـاعت 15:00 الـی 20:00

محـل برگـزاری: قـزوین، انتهـای خیـابـان نوروزیـان، محـل دائـمی نمـایشگـاه هـای بین الملـلی استـان قـزوین داخـل سـالـن مینـودر

بیشتر بدانید
۱۳۹۹-۱۰-۰۶

بیمـاری هـای مهـم هنـدوانـه و خـربـزه

1-سفیـدک سطـحی جـالیـز Cucurbit powdery mildew

عـامل بیمـاری

به طـور کلی عـامل دو گـونه قـارچ به اسامی زیر می بـاشد:

1 )Erysiphe cichoracearum

2) Sphaerotheca fuliginea

شرایـط مسـاعد بیمـاری

–این بیمـاری در درجه حـرارت 20 تـا 24 درجه سانتی گـراد به سرعت گـسترش می یابد.

–عـلائم بیماری در سطح زیرین برگ ها و بیش تر در قسمت هایی از زمیـن که در سایه قرار دارند و یا بوته ها متـراکم کاشته شده اند شروع می شود

–برگ هـای بوته ها مخصوصـا 16 تا 23 روز بعد از تشکیـل، حداکـثر حسـاسیت را در برابر بیمـاری دارند ولی برگ های خیلی جـوان به بیـماری مقـاوم هستند.

علـائم بیمـاری

–اولین علائم بیماری به صورت لکـه های کوچک سفیـدآرد آلـود روی برگ ها و ساقه ها میبـاشد که به تدریـج سطـح آن ها را گـرد سفید رنگی فرا میگـیرد و به زودی بیماری توسـعه می یابد.

–ظـرف مدت کوتاهی پوشش قارچی، هر دو سطح برگ را فرا میگیرد.

–برگ های مبتلا سفید،خشک و شکننده شده.

–مخصوصاً در مورد برگ هندوانه لکه ها به زودی قهوه ای رنگ میگردند .

–در بوته های مبتلا میوه ها زودتر از موعد مقرر رسیده

–شبکه پوست آن ها خوب تشکیل نشده ، بافت آن ها نرم میگردد

گوشت میوه، بیمزه و مواد جامد محصول در آن ها به طور قابل ملاحظه ای کم میگرد

   

روش های پیشگیری و کنترل بیماری

–استفاده از ارقام مقاوم(خربزه مشهدی و طالبی شهد شیرازحساس است.)

–کاشت در مناطقی که هوا جریان داشته باشد.

–کاهش رطوبت

–در فاصله دو آبیاری،زمین خشک شود.

–اگربیماری دیروارد مزرعه شود معمولاً نیازی به مبارزه نیست.

–استفاده از سموم،سولفور wp 80-90%و 3-2در هزار با دیدن اولین علائم ،دینوکاپ wp18.25%و 2-1 کیلوگرم درهکتار ،گل گوگرد 20-15کیلوگرمدر هکتار

2- -سفیدک داخلی جالیزDowny mildew

عامل بیماری

عامل بیماری قارچ  Pseudoperonospora cubensisمی باشد.

شرایط مساعد بیماری

–درجه حرارت 18درجه سانتی گراد و رطوبت بالا به توسعـه بیماری کمک می کند.

علائم بیماری

–در سطح رویی برگ لکه های قهوه ای کم رنگ تشکیل می شود که در سطح زیرین برگ در مقابل همین لکه ها پوشش خاکستری مایل به ارغوانی که اجتماعی از اندام های عامل بیماری می باشند تشکیل می گردد.

–باگذشت زمان و افزایش شدت بیماری تعداد لکه برگ ها بیشتر شده و لکه ها نکروز و قهوه ای تیره با هاله زرد رنگ می شوند

–به علت خشک شدن لکه ها بر روی برگ ها، برگ ها خشک شده و بوته منظره سوختگی به خود می گیرد

   

روش های پیشگیری و کنترل بیماری

–بهبود زهکشی خاک، رعایت تناوب زراعی،کنترل علفهای هرز

–کاهش رطوبت و تهویه مناسب

–هرس برگ های آلوده و خارج کردن آن ها از گلخانه

–عدم کشت متراکم بوته ها

–کشت ارقام مقاوم

–رعایت دور و میزان آبیاری و خودداری از آبیاری شبانه

–تقویتبوته ها با کوده ای حاوی فسفر و پتاس، فسفیتپتاسیم

–در زمان آلودگی بوته ها به این بیماری مصرف کود هایازت دار بایدبه حداقل برسد.

مصرف قارچکش های عمدتا حفـاظتی مانند فاموکسادون + سیموکسانیل،اکسی کلـرور مس، بردو فیکسونیزقارچکش های سیستمیکمانند متالاکسیل وآلیت روی این بیماری بسیارموثرمیباشد.

4- بوته میری جالیزعامل بیماریعامل بیماری قارچ Phytophthora spp.می باشد.

علائم بیماری

–بارزترین نشانه بیماری فرورفتگی نسج گیاه در محل حمله قارچ عامل بیماری است

محل فرورفتگی ابتدا سفت و نمدی بوده و به تدریج نرم می شود

–اولین علائم بر روی میوه ای که در سطح خاک مرطوب قرار می گیرد با یک لکه کوچک گرد فرورفته، آبکی و به رنگ سبز تیره با قطر حدود یک سانتی متر ایجاد می شود.

–از ویژگی های خـاص این بیماری این است که بوته ها بدون اینکه کـمترین عارضه ناشی از زردی و پژمردگی داشته باشند در همان حالت کاملا سبز و شاداب در مدت کوتاهی از پا در می آیند

 

 

روش های پیشگیری و کنترل بیماری

  • اصلاح ساختار خاک
  • –آماده سـازی بسترهای بلند به منظور زهکشی بهتر خاک
  • –اطمینان از پوسیده شدن کامل کـود دامی قبل از استفاده
  • –عدم استفاده از آبیاری زیاد
  • –استفاده از قارچ کـش متالاکسیل-مانکوز بهمراه آب آبیاری
  • –استفـاده از قارچکش پرویکورانـرژی همراه آب آبیـاری

4-آنتراکنـوز Anthracnose

عـامل بیماری

عامل بیمـاری قارچ Colletotrichumspp.می باشد.

شرایط مسـاعد بیماری عامل بیـماری در رطوبت بالا و دمـای 24 درجه سانتیگراد رشـد می کند.

علائم بیمـاری

–علائم اولیه ایجاد لکه های گرد قهوه ای تا سیاه بر روی برگ های مسن

–ایجاد لکه های بیضی شکل تیره بر روی ساقه

–ایجاد لکه های آبسوخته و فرورفته و تیره رنگ بر روی میوه که بعد از مدتی باعث پوسیدگی بافت میوه می گردد.

   

روش های پیشگیری و کنترل بیماری

–رعـایت اصول بهداشـتی

–استفاده ار بذور سـالم

–استفاده از ارقام مقـاوم و متحمل

–کاهش رطوبت و تهویه مناسب

–هـرس برگ های آلـوده، خارج کردن و انهدام بقـایای آلـوده

–از بین بردن علـف های هرز و کـاه و کلش آلوده

–سمپاشی با مانکـوزب به نسبـت دو در هـزار

5-پژمردگی فوزاریومی

عامل بیماری

عامل بیماری قارچ Fusarium oxysporumمی باشد.

علائم بیماری

–این بیماری در زمانی که بوته ها جوان است به بوته حمله کرده و باعث کندی رشد در بوته میشود.

— ساقه ها در محل بافت آوندی تغییر رنگ داده.

–تغییررنگ، پژمردگی و خشکی برگ و دمبرگ

–علائم روی برگچه های جوانتر به صورت رگ روشنی دیده میشود. در مرحله بعد برگ های مسن به دلیل شل شدن دمبرگ پژمردگی را نشان میدهند.

–در صورت آلودگی شدید گیاه مسن تر در مزرعه به طور ناگهانی پژمرده و خشک میشود.

–در نهایت ریشه خسارت دیده و بوته از بین می رود.

    

روش های پیشگیری و کنترل بیماری

–حذف بقایای گیاهی و علف های هرز

–استفاده از ارقام مقاوم

–ضدعفونی بذور قبل از کاشت با سموم مناسب(کاربندازیمو متالاکسیل)

–ضدعفونی خاک توسط آفتاب دهی با سموم شیمیایی

–کنترل بیولوژیک با قارچ های آنتاگونیست مانند تریکودرما

–شخم زدن عمیق خاک برای بهبود تهویه خاک

–اطمینان از پوسیده بودن کود دامی

–پرهیزاز آبیاری بیش از حد

–حذف سریع بوته های آلوده همراه با خارج نمودن خاک اطراف ریشه های آن ها

–استفاده از قارچکش رورال تیاس، کاربندازیم،تیوفانات متیل

6-پژمردگی ورتیسیلیومی

عامل بیماری

عامل بیماری قارچ Verticilliumspp.می باشد.

علائم بیماری

–علامت این بیماری پژمردگی برگ ها است و ابـتدا در روز که دما بالا است مشـهود ودر شب بوته ها به حالت طبیعی برمیگردند.

–پژمردگی،زردشدگیو  Vشکل شدن در لبه های برگ

–برگ ها زرد و خشک شده

–درقاعده ساقه و ریشه بافت چوبی و قهوه ای میگردد

   

روش های پیشگیری و کنترل بیماری

–تناوب زراعیبا غلات

–استفاده ازواریته های مقاوم

–آیش

–اطمینان از پوسیده بودن کود دامی

–ضد عفونی و آفتابدهی خاک

7-لکه برگی زاویه ای

عامل بیماری

عامل بیماری باکتری Pseudomonassyringae pv.Lacrymanse می باشد.

علائم بیماری

–لکه ها روی برگ به صورت نقاط ریز با هال های سبز رنگ تشکیل میشود.

–لکه ها به تدریج بزرگشده به رگبرگ ها رسیده و حالت زاویه دار میشوند.

–لکه ها به رنگ مایل به قهوه ای و بافت مرده میگردند.

–در روی میوه ها لکه ها ایجاد صمغ زرد رنگی کرده که باعث پوسیدگی میوه میگردد.

    

روش های پیشگیری و کنترل بیماری

–تناوب زراعی دو ساله

–استفاده از بذور عاری از باکتری

–خیس کردن بذر در آب 57 درجه سانتیگراد به مدت 5 تا 10دقیقه

–عدم استفاده زیاد از کودهای ازته

–کاشت ارقام مقاوم یامتحمل

–حذف، خارج کردن و سوزاندن بوته های آلوده

–سمپاشی با ترکیبات مسی

8-ویروس موزاییک هندوانه

عامل بیماری

عامل بیماری Watermelon mosaic virus می باشد.

نحوه انتقال عامل بیماری

ویروس از طریق شته انتقال مییابد.

علائم بیماری

–ایجاد موزائیک روی برگ ها

–ایجاد لکه های برجسته (تاول مانند) بر روی برگ و میوه

–برگ و میوه کوچک و بد فرم شده

–ایجاد لکه های حلقوی بر روی میوه

   

روش های پیشگیری و کنترل بیماری

–استفاده از ارقام مقاوم

–استفاده از بذور عاری از ویروس

–از بین بردن علف های هرز

–مونیتورینگ(ردیابی) و کنترل شیمیایی حشرات ناقل از جمله شته ها

–اقدامات بهداشتی از قبیل شستن دست ها با آب و صابون هنگام دست کاری گیاهان

–حذف بوته های آلوده و معدوم نمودن آن ها

–تقویت رشد بوته ها با مصرف متعادل عناصر غذایی

آفات مهم هندوانه و خربزه

1-شته جالیز(Aphis gossypii)

مشخصات آفت

این حشرات  گلابی شکل با  بدنی نرم  و دارای قطعات  دهانی زننده-مکنده  هستند.  آن ها  خرطوم  خود  را  به  داخل رگبرگ یا بافت گیاهی فرو میکنند و شیره گیاه را میمکند و سپس شیره را از خود دفع میکنند. زندگی شته جالیز به صورت گروهی وکلنی  است و ابتدا در زیربرگها مستقر شده و بعد میتواندتمام گیاه را آلوده کند.

–شته ماده بدون بال و رنگ هایی مانند زرد مایل به سبز یا قهوه ای تیره دارد. شکل آن بیضوی میباشد.

–طول بدن شته های بال دار قدری کوچکتر از شته های بدون بال میباشد.

–رنگ لارو شته ها زرد یا سبز میباشد

.                                     

خسارت آفت

–مکیدن شیره نباتی گیاه باعث فقر مواد کربوهیدراته شده و گیاه را از رشد و نمو باز میدارد.

–در گیاهان آلوده برگ ها پیچیده شده و گل ها میریزند.

زیان های شته ها را میتوان به دو دسته تقسیم کرد:

الف-خسارت  مستقیم شامل  توقف  رشد  در  اثر  ایجاد حالت  تشنگی و  کمبود  مواد  غذایی در  گیاه و  ایجاد تغییرات فیزیولوژیک از طریق تزریق آنزیم به داخل بافت ها است

ب-خسارت غیرمستقیم که شامل استقرار قارچ های کپکی دوده ای رنگ به نام فوماژینو کاهش فتوسنتز گیاه در اثر دفع عسلک و نیز انتقال بیماری های ویروسی(مانند موزاییک هندوانه) و ایجاد کوتولگی یا مرگ میباشد

روش های پیشگیری و کنترل آفت

–از بین بردن هرگونه پناه گاه شته ها از جمله علف های هرز میزبان

–برای  مبارزه  بیولوژیک با  شته  ها  استفاده از کفشدوزک  ها  مانند  کفشدوزک7 نقطه ای،  زنبورهای پارازیتوئید شته بالغ، مگس های سیرفیده و بالتوری ها

–برای  کنترل  شیمیایی  این  آفت  می  توان  از  حشره کش  های  با  منشا  طبیعی  مانند  دی-اتانل  آمید  روغن نارگیل (پالیزین) و نیکوتین استفاده نمود. سموم دیکلرووس و نیز پی متروزین که دارای دوره کارنس پایین هستند برای کنترل شته ها توصیه شده است.

2-مگس جالیز Dacus Ciliatus

میزبان های زراعی عمده مگس جالیز به شرح زیرتعیین شده اند:

خربزه، طالبی، خیارسبز، خیارچنبر، گرمک، کدومسمایی، هندوانه.

مشخصات آفت

–حشره های کامل و بالغ نر وماده دارای سری به رنگ زرد وچشم هایی قهوه ای رنگ می باشند. پشت قفسه سینه آن ها قهوه ای رنگ بوده ودر مجموع، رنگ عمومی بدن آن ها قهوه ای به نظر می رسد. شکم این آفت مدور و بیضوی است ونوارهای افقی که به طور یک در میان زرد و قهوه ای است روی شکم آن ها دیده می شود. بال های حشره های مزبور شفاف و بدون لکه است و تنها در حاشیه انتهایی، کمی تیره تر به نظر می رسد.

–تخم های این آفت سفید رنگ بوده وبه شکل دانه برنج است.

–لاروهای مگس جالیز بلافاصله پس از خروج از تخم، یک میلیمترطول دارند و بیرنگ وشفاف هستند.

–این لاروها همانند لارو سایر مگس ها پا ندارند. سر لاروها باریک بوده و به تدریج به طرف انتهای بدن عریض میشود. لاروها در آخرین مرحله رشدی خود حداکثر به 11میلیمتر میرسد.

–شفیره ها  بیضی شکل بوده و بندهایی در  روی آن  دیده میشود. رنگ شفیره ها زرد کهربایی است  که ممکن است در زمان نزدیک به خروج حشره های کامل از آن ها تغییررنگ داده و به رنگ قهوه ای روشن تبدیل شوند.

.                         

.          

خسارت آفت

–مگس در زیر پوست میوه تخم گذاری کرده که عموماً محل تخم گذاری به رنگ قهوه ای می گردد و میوه در این ناحیه دچار تغییر شکل و خمیده می شود.

–لاروهای آفت با ایجاد دالان به درون میوه باعث ایجاد خسارت می شوند.

–ازنظر اقتصادی ضرر فراوانی به زارعین وارد میکند

   

روش های پیشگیری و کنترل آفت

–جمع آوری روزانه میوه های آلوده به آفت و انهدام یا دفن کردن آن ها در عمق

–اجرای شخم و دیسک بلافاصله پس از برداشت محصول

–شکار مگس با طعمه مسموم با استفاده از پروتئین هیدرولیزات به همراه یکی از سموم فسفره مثل مالاتیون زمانی که اکثریت و یا بیش از 50 %میوه ها به اندازه یک فندق یا هسته خرما شدند علیه حشره کامل اقدام به سمپاشی شود که می توان از یکی از سموم حشره کش فسفره کم دوام مانند دیمتوات ( 2لیتر درهکتار) استفاده کرد. عملیات سمپاشی را باید هر هفته یکبار اعمال نمود که در مجموع 4-6 نوبت سمپاشی میشود. که در نواحی گرمسیری تعداد دفعات سمپاشی بیش از 4 نوبت خواهد بود. زمان برداشت محصول در مزارع سمپاشی شده باید حداقل یک هفته بعد از سمپاشی باشد.

3-سر خرطومی جالیزAcythopeus curvirostris

این حشره به گیاهان خانواده کدوییان از قبیل خربزه، هندوانه، طالبی، خیار و کدو حمله می کند.

مشخصات آفت

–حشره کامل (به جز خرطوم) 3-5 و عرض آن 2میلیمتر و رنگ آن کاملاً سیاه و پوشیده از فرو رفتگی های فراوان است، به طوری که این حالت در تمام اعضاء بدن حتی در ران ها و ساق ها نیز دیده میشود. خرطوم بلند، باریک و قدری خمیده است. بالپوش ها نسبتا کوتاه و به انتهای بدن نمیرسند. بال های زیرین کاملاً رشد کرده و حشره قادر به پرواز کردن میباشد.

–تخم بیضی شکل و به رنگ سفید شفاف، رنگ تخم ها ابتدا سبز کاملاً روشن و سپس به تدریج به رنگ سفید پر رنگ در می آید.تخم ها رامعمولا در کنار سوراخی که به وسیله خرطوم در پوست میوه ایجاد میشود می گذارند.

–لارو سفید و خمیده با سر قرمز، لب و آرواره های بالا قرمز مایل به قهوه ای و به طول 4میلیمتر است.

–شفیره سفید، به طول 5 و به عرض 3میلیمتر است.

.           

خسارت آفت

–پس از خاتمه تخمریزی، جریان شیره نباتی بـه طـرف میـوه هایی کـه روی آن تخم ریزی شده، از محل دم میوه یا شاخه فرعی یا شاخه اصلی توسط حشره نر قطع میشود. این عمل به وسیله حشره نر وقتـی کـه حشـره مـاده در حـال تخم ریزی است و یا در پایان آن، صـورت مـیگیـرد.

از سلول های تخریب شده صــمغی بــه رنــگ قهــوه ای پررنــگ شــفاف ترشــح مــیگــردد.

میوه ایکه تخم ریزی در آن صورت گرفته از بوته جدا گردیده و شادابی خود را از دست مـیدهـد و شـروع بـه چروکیدن مینماید و به تدریج از وزن آن کاسته میگردد.

–لاروها پس از تفریخ،در میوه تونل ایجاد کرده و برای تغذیه بـه جسـتو جوی بـذرهای میـوه میپردازند.

–اگرچه پوسـته ی بـذر خیلی سـخت اسـت، امـا لاروهـا قادرنـد پوست میان آن را جویده و از محتویات بـذر تغذیه کنند

–پـس از ایـنکه لاروهاتمامی محتویات داخلی بذر را خوردند در گوشـه ای از میـوه، لانه های شفیرگیرا در کنار هم ساخته و تبدیل به شفیره مـیشـوند. شکل ایـن لانه ها پس از خروج حشره کامل به صورت لانه های زنبور دیده مـیشـود.

–گاهی پس از تخم ریزی،میوه از بوته جدا نشده و به رشد طبیعی خود ادامه میدهد. در اینحالت تخم های داخل این قبیل میوه ها نیـز تفـریخ گشـته ولارو زنده داخل آن از گوشت میوه تغذیه مینماید .

–در میوه هایی که بدین روش روی آن ها  تخم ریزی صورت گرفته و از بوته جدا نشده اند، سلول های اطراف حفره های تخم ریزی آسیب دیده و از بین میروند و از طرفـی سلول های سالم اطراف به رشد خود ادامه میدهند،که در نتیجه میوه پیچیده وبدشکل شده و این قبیل میوه هـا از میـوه هـای سـالم بـه راحتـی تشخیص داده میشوند.

روش های پیشگیری و کنترل آفت

–دادن یخ آب زمستانه

–جمع آوری بقایای جالیزدر مزرعه

معلق نگه داشتن میوه های کوچک:

این حشره میوه هایی را که به عللی معلق هستند و کمی با زمین فاصله داشته و به صورت مورب (سرازیر)قرار گرفته اند آلوده نمیکنند . بدین منظور میتوان پس از تشکیل تمام میوه های خربزه و هندوانه، کلوخه ای زیرشاخه فرعی گذاشت تا میوه های کوچک سرازیرو معلق نگه داشته شوند .

–از بین بردن علف های هرز از جمله هندوانه ابوجهل

–با توجه به اینکه لاروها درون میوه و مخفی میباشند، سمپاشی بایستی علیه حشرات کامل صورت گیرد

دو بار سمپاشی با سم لاروینو دیپترکس80% به میزان یک کیلوگرم در هکتارعلیه این آفت توصیه میشود :

نوبت اول موقعی که میوه به اندازه فندق است و نوبت دوم موقعی که قطر میوه 8-5 سانتیمترمیباشد

4-مگس خربزهMyiopardalis pardalina

آفت خربزه،طالبی ،خیار ،کدو،گرمک و به طور کلی گیاهان خانواده کدوییان میباشد.

مشخصات آفت

–مگس هایی هستند به طول حدود6-7میلیمتر با رنگ عمومی طلایی، چشم هایی سبز و روی قفس سینه ی آن ها خال های سیاه رنگی دیده می شود . بال های این حشره ، شفاف و دارای لکه های تیره هستند . این لکه ها در بال سمت راست شبیه عدد 118 و در بال سمت چپ شبیه عدد 811 می باشد.

–تخم های این آفت، به شکل کشیده بوده،رنگ سفیددارد.

–لاروهای مگس خربزه بلافاصله پس ازخروج ازتخم، به طول یک میلیمتر،بیرنگ وشفاف هستند. این لاروها، همانند لارو سایرمگس ها پا ندارند. سر آن ها باریک است و به تدریج، به سمت انتهای بدن عریض میشوند.لاروها در آخرین مرحله رشدی خود به رنگ کرم روشن و حداکثر به طول 11میلیمتر می رسند.

–شفیره های آفت بیضوی شکل و به رنگ کاهی تا قهوه ای روشن میباشد.

.                                 

.                       

خسارت آفت

–این آفت در زیرپوست میوه های کوچک گیاهان جالیزی تخم گذاری میکند . سپس ، لارو از تخم خارج شده و با پیشروی در داخل میوه، تونلی ایجاد میکند که طراف آن سفت و قهوه ای میشود .

–لاروها بعد از تغذیه کافی، برای شفیره شدن ، پوست میوه را سوراخ کرده و در داخل  خاک، تبدیل به شفیره میشوند.

–سوراخی که لارو در میوه ایجاد میکند راه مناسبی برای ورود یکسری از میکروارگانیسم ها میشود . این عوامل باعث پوسیدگی و گندیدگی میوه میشوند . بنابراین،آفت علاوه بر کرمو کردن میوه، گاهی باعث پوسیدگی آن شده و به این ترتیب موجب افزایش خسارت میگردد.

.         

.        

روش های پیشگیری و کنترل آفت

خاک  ورزی: خاک  ورزی به خوبی قبل از کشت انجام شود تا بوته های خربزه همزمان و یکدست سبز شوند.

کشت زود هنگام: کشت خربزه در بهار ، حتی المقدور زود انجام شود. تا سریعتر بوته ها به میوه نشسته و قبل از ظهور مگس ها، میوه های خربزه درشت و پوست آن ها ضخیم شده باشد و مگس نتواند زیر پوست این میوه ها تخم ریزی نماید. ( ابتدا و نیمه اردیبهشت ماه بهترین زمان کاشت )

–کاشت  خربزه هاییکه مگس خربزه رغبت کمتری برای تخم گذاری در آنها دارند،موجب  کاهش جمعیت آفت و خسارت کمتر میگردد .

جمع آوری محصولات آلوده: در طول دوره داشت، کلیه میوه های آلوده به مگس خربزه از مزرعه جمع آوری و معدوم گردند تا از تراکم آفت در نسل بعد کاسته شود .

–اجرای عملیات شخم و دیسک زدن مزرعه خربزه

یخ آب زمستانه : در مناطقی که دارای زمستانه های سرد می باشند، استفاده از یخ آب زمستانه ( با توجه به اطلاعات هواشناسی منطقه)، تلفات قابل قبولی بر آفت، در دور زمستان گذرانی خواهد داشت.

–آیش و تناوب زراعی

–مدیری تصحیح رطوبت خاک در زمان مناسب زیرا با کاهش رطوبت خاک ظهور مگس خربزه نیزکاهش مییابد.

–زمان مبارزه شیمیایی موقعی است که میوه ها به اندازه یک گردو شده اند ،به این ترتیب باید در سه نوبت بایکی از سموم حشره کش فسفره کم دوام  به میزان توصیه شده  با فاصله یک هفته تا 10روز با رعایت تناوب در سموم شیمیایی علیه حشره های کامل آفت، اقدام به سمپاشی گردد.

5-عروسک خربزهAulacophora foveicollis)Raphidopalpa foveicollis )

این حشره سوسک قرمز رنگ درازی است که از اوایل بهار در مزارع خربزه و هندوانه ظاهر شده و تا آخر فصل تابستان در مزرعه حضور دارد. در درجه اول به خیارو خربزه و در درجه دوم به هندوانه و کدو خسارت میزند. مشخصات آفت

— حشره کامل رنگ آن قرمز روشن، به استثنای زیر سینه میانی، عقبی و زیر شکم که سیاه رنگ است .

–تخم حشره بیضی شکل و زرد رنگ می باشد. تخم ها به صورت انفرادی در روی بوته خربزه یادر داخل خاک گذاشته میشود .

— لاروها استوانه ای شکل، دراز و به رنگ زرد لیمویی است. سر لارو سیاه و زیر آن زرد رنگ است. بند نهم شکمی لارو سخت شده وزیرآن حاشیه مقعد به صورت پستانکی بیرون زده است وبه کمک همین زائده ،لارو خود را به اشیاء محکم نگه میدارد در واقع زائده مزبور حکم پای کمکی را برای لارو دارد.

–شفیره از نوع آزاد به رنگ قهوه ای روشن می باشد

خسارت آفت

–تغذیه حشرات کامل از برگ ها سبب سوراخ سوراخ شدن (مشبک شدن) آن ها می گردد.

–سوسک ها از اوایل بهار به بوته های پجوان خربزه یا دیگرمیزبان های خود حمله کرده و روی برگ ها، جوانه ها وگل ها به تغذیه میپردازند.

–اگر بوته ها کوچک باشند در نتیجه این حمله به کلی از بین میروند.

— بوته های بزرگتر در برابر حمله آفت مقاومت نموده و حشره بیشتراز جوانه ها و گلها تغذیه میکند.

–مهمترین خسارت عروسک خربزه مربوط به لاروهای آن میباشد که به ریشه حمله نموده و بوته ها را خشک مینماید و در مزارعی که شدیدا مبتلا هستند هر روز عده ای از بوته ها را پلاسیده و خشک میشوند.

–با حمله لارو به ریشه و زخمی نمودن آن راه برای ورود و حمله باکتری ها و قارچ ها نیزفراهم میشود و بدینوسیله بوته زودتر از پا در می آید.

–لاروهای آفت علاوه بر ریشه ممکن است به میوه های جالیز که روی خاک قرار دارند حمله کنند و با جویدن پوست آن وارد آن گردند.

.                      

روش های پیشگیری و کنترل آفت

زیادکردن  فواصل  آبیاری: یکی از عوامل محدود کننده تفریخ تخم و فعالیت لاروی کمبود رطوبت میباشد زیرا رطوبت نقش مهمی در رشد جنینی تخم ها دارد و باعث تاخیر در رشد جنینی و تلف شدن تخم می گردد.

کشت به روش جوی و پشته: از این طریق رطوبت کمتری به تخم ها می رسد و در نتیجه تخم ها تفریخ نمی شوند.

–برای کنترل شیمیایی، علیه حشرات کامل زمستان گذران و قبل از تخمریزی آن ها در بهار می توان علیه آن ها سمپاشی نمود.

–از سموم فسفره که اغلب برای مبارزه با سایر آفات جالیز به خصوص شته و کفشدوزک جالیز به کار میرود میتوان استفاده نمود.

–برای مبارزه با لارو آفت در خاک  نیز سموم  فسفره  گرانول را میتوان در سطح مزرعه و یا اطراف بوته ها پاشید.

6-کفشدوزک خربزهEpilachna chrysomelina

از آفات مهم خربزه بوده و به انواع خربزه، خیار و هندوانه حمله میکند .کفشدوزک 12 نقطه ای جالیز و یا سوسک شرقی نقطه دار خیار نیز از اسامی دیگر آن می باشد زمستان گذرانیبه صورت حشره کامل در زیر بقایای گیاهی، علف های هرز حاشیه مزارع، شکاف زمین و زیر پوستک درختان می باشد.

مشخصات آفت

–حشره کامل، کفشدوزک نسبتأ بزرگی است به طول 8-7 میلیمتر و رنگ عمومی بدن قرمز آجری گرد آلود و بال پوش ها محدب و به صورت نیم کره کامل بوده که از کرک های ظریف و سفیدی پوشیده شده است و 12 نقطه سیاه با حاشیه نارنجی کمرنگ آنها را آراسته میسازد. لکه های مزبور در روی هر بال پوش که به حالت قرینه قرار دارند 6 عدد میباشد.

— تخم ها دوکی شکل و در دو سر باریک ،ابتدا به رنگ شیری و بعد زرد متمایل به نارنجی است. و به طور دسته های10-40 تایی در سطح زیرین برگ گذاشته میشود.

–لارو حشره پس از رشد کامل زرد رنگ و در حدود 9-8 میلیمتر طول داشته و دارای خارهای منشعبی در قسمت پشتی است  که به لارو شکل خاصی میدهد. روی حلقه اول و آخر بدن هر کدام  چهار  و  روی حلقه های دیگرهر کدام شش خار منشعب وجود دارد.

–شفیره تخم مرغی شکل و مانند لاروها پوشیده از خارهای منشعب میباشد. در موقع شفیره شدن  پوست آخرین سن  لاروی در انتهای شکم جمع شده به اشیاء اطراف خود مانند خس و خاشاک و کلوخ و غیره چسبیده و به حالت تقریبا معلق و بی حفاظ به رنگ زرد تیره باقی میماند.

       

خسارت آفت

–حشره کامل و لارو کفشدوزک هر دو از برگ و میوه بوته جالیز تغذیه نموده و برگ را به صورت توری در می آورند.

–گاهی حشرات کامل به تخمدان گل های گیاه میزبان نیز حمله کرده و آنها را از بین میبرند.

—  سبب مشبک شدن برگ و لهیدگیو پوسیدگی میوه ها میشود.

–حشره بالغ کفشدوزک خربزه از اواسط پائیز تا اوائل بهار بدون هیچگونه فعالیتی معمولاً به طور پراکنده در پناه گاه های مختلف از قبیل شکاف درختان و دیوارها و یا زیر سنگ ها و خاشاک اطراف مزارع جالیزکاری به سر میبرد.

   

روش های پیشگیری و کنترل آفت

–جمع آوری برگ های آلوده به تخم

–ازبین بردن میزبان های وحشی

–مبارزه شیمیایی بهتر است  مصادف با ظهور حشرات بالغ زمستان گذران و یابا باز شدن تخم ها و ظهور لارو های سن یک انجام شود. از سمومی نظیر فن پروپاترین به میزان 2 لیتردر هکتار یامالاتیون 5/1 لیتردر هکتار استفاده شود.

 

اختلالات فیزیولوژیکی

1-پوسیدگی گلگاه هندوانه بیماری سیاه شدن گلگاه جزء بیماری های فیزیولوژیک شمرده میشود که یکی از بیماری هایی است که باعث کمی میزان محصول و نامرغوبی آن از نظر بازار پسندی میشود .

عوامل ایجاد کننده این عارضه

–کمبود کلسیم، وقتی که محتوی کلسیم میوه از حدی پائین تر آید، بیماری در پاره ای از میوه ها مشاهده میشود

— تعریق تاثیر ویژه ای روی پوسیدگی گلگاه دارد ، یکی از پژوهشگران با پاشید نموادی چون امولسیون های هیدروکربن که میزان از دست رفتن آب را در گیاه کاهش میدهد از خسارت بیماری به نحو قابل ملاحظه ای کم کرد .

–پوسیدگی گلگاه در پایان یک دوره حاصلخیزی گیاه در اثر خشکی هوا و کم آبی بعدی عارض میشود تحت این شرایط با توجه به جذب آب از خاک و تعریق از راه برگ ها، نوسانات رطوبت یبیشتر میگردد. در نتیجه ذخیره آبی گیاه و میوه شروع به کاهش میکند. اگر این خشکیدن نسوج گیاه ادامه پیداکند ، پاره ای ازسلول های گلگاه شروع به خشکیدن میکند و مقدمه بروز عارضه پوسیدگی فراهم میشود .

–طول روز ،شدت نور و نسبت کربوهیدرات ها نیزممکن است در این مسئله موثر باشند. اما نقش آن ها در تولید پوسیدگی هنوز نیز به وضوح روشن نشده تا بتوان آنها را توصیه هائیکه به منظور جلوگیری عملی به کارمیرود به کار برد.

علائم

–انتهای میوه ابتدا به رنگ تیره در آمده و پس از مدت کوتاهی خاصیت چسبندگی از خود نشان میدهند .

–به تدریج شیارهای سیاه رنگی در این قسمت پدیدار شده و پس از 3 تا 4 روز قسمت سر میوه کاملاً سیاه میشود.

–چنانچه از این قسمت آلوده برشی تهیه شود مشاهده میگردد که قسمت های داخلی گوشت میوه در این منطقه سفید مایل به خاکستری مانده و رنگ قرمز طبیعی را به خود نمی گیرند.

–بذور حاصله دراین قسمت چروکیده و نرسیده باقی میمانند.

کنترل این عارضه

تاثیرآب : تشنگی خسارت جبران ناپذیری وارد می آورد. در فصل گرم و موقعی که گیاه به آب بیشتر نیازمند است فاصله آبیاری، دو و یا حداقل یکروز پایین آورده شود. بهترین زمان برای این اقدام موقعی میباشد که کم و بیش لکه های سیاه در مزرعه هندوانه به چشم میخورد تردیدی نیست که این اقدام تا آن حد که عارضه مربوطه به آب باشد مثمر ثمر خواهد بود . در این مورد عامل نظم آبیاری نیزغیرقابل اغماض است و جداً توصیه میشود تا فواصل آبیاری در هر نوبت یکنواخت بماند و هر بار نوسانی نشان ندهد .

جلو گیری از تعریق:از آنجائی که تعریق عامل مهم از دست رفتن رطوبت اندوخته گیاه است و قوی ترکردن فشار  اسمزی برگ ها نسبت به میوه به جذب رطوبت کمبود از ناحیه گلگاه  منجر  میشود لذا هر طریقی که بتواند از این پدیده یعنی «تعریق »جلوگیریبه عمل آورد سبب کاهش بیماری میشود.

–آبیاری بارانی در روزهای گرم که واقعاً شدت تعریق بالا میرود در حفظ سلامتی کمک بسیارمفیدی است.

اثر کود:استفاده از کودهای حاوی کلسیم مانند نیترات کلسیم روی کاهش خسارت بیماری اثر داشته است.آغازاینکار یک ماه قبل از ظهور احتمالی بیماری و3 تا 4 بار به فاصله یک هفته تکرار شود .

تاثیر تاریخ کشت: اهمیت تاریخ کشت بدان سبب است که بوته هندوانه تا فرا رسیدن فصل گرم وآنگاه که میوه ها  رشد  سریع دارند و به آب بیشتری نیازمندند قسمت اعظم فعالیت خود را رها کرده و برای کامل کردن رشد میوه نیروی زیادی احتیاج نداشته باشند.

واریته مقاوم: واریته های فرفاکس ، چارلستون گری، دیکسی کوئین، نسبت به بیماری حساسیت فوق العاده از خود نشان داده اند در حالیکه واریته های شوگربی،خاتمی و شریف آبادی و محبوبی حساسیت بسیار کمی نسبت به بیماری از خود نشان داده اند.

2-تو خالی شدن مرکز میوهHollow heart

این اختلال فیزیولوژیکی در هر منطقه تولیدی ممکن است رخ دهد فقط میزان و شدت آن بسته به نوع منطقه و فصل متفاوت است.

عوامل ایجاد  کننده این عارضه

–عدم مدیریت آبیاری و کود دهی مناسب

–تغییرات دمایی

–گرده افشانی ضعیف

–ایجاد شرایط رشد سریع میوه مانند استفاده بیش از حد کود، دمای بالا و آبیاری زیاد

علائم

–جدا شدن قسمتی از گوشت میوه که به صورت حفره ای در مرکز میوه خالی می شود.

–تشخیص و جداسازی میوه هایی که دچار این اختلال شده اند از میوه های سالم از طریق ظاهر خارجی مشکل است گاهی برخی از میوه ها نا متقارن می شوند.

   

کنترل این عارضه

–اجتناب از کاشت ارقام حساس

–استفاده از ارقام مقاوم

–کوددهی و آبیاری مناسب

3-باریک و کشیده شدن انتهای میوهBottleneck

عوامل ایجاد کننده این عارضه

–گرده افشانی نامناسب به دلیل جمعیت پایین زنبورها یا وجود شرایط محیطی نامساعد  برای زنبورها مانند سرما، رطوبت زیاد و آب و هوای طوفانی

–نامنظم بودن دور آبیاری به ویژه در مراحل ابتدایی تشکیل میوه

علائم

–به دلیل عدم رشد مناسب و انقباض سلول ها در قسمت انتهایی میوه این اختلال رخ می دهد.

–میوه شکل طبیعی ندارد و در قسمت نوک آن باریک و کشیده می شود.

–با برش میوه عدم تقارن دانه ها دیده می شود و در قسمت انتهای میوه دانه وجود ندارد

کنترل عارضه

–عدم استفاده از ارقام حساس

–آبیاری منظم متناسب با نیاز گیاه

4-آفتاب سوختگیSunscald

عامل ایجاد کننده این عارضه

دما و شدت بالای نور خورشید

علائم

این علائم به صورت بروز نواحی سفید یا برنزه روشن روی میوه هایی است که در معرض آفتاب قرارگرفته-اند.

–نواحی تغییر رنگ یافته چروک خورده و فرورفته اند و اغلب با یک هاله زرد رنگ احاطه شده اند.

–این نواحی معمولا در قسمت بالای میوه، جایی که بیشتر در معرض آفتاب قرار میگیرد، دیده میشوند.

   

کنترل این عارضه

–بهترین روش برای پیشگیری از آفتاب سوختگی محافظت از برگ ها و مبارزه با بیماری های برگی با به کار گیری قارچکش ها میباشد .

–با کود دهی مناسب و آبیاری منظم شاخ و برگ گیاهان را حفظ کنید.

–از کولتیوار هایی استفاده کنید که پوشش برگی مناسبی دارند.

–از باردهی بیش از حد بوته ها اجتناب نمایید.

–نزدیک هم کاشتن بوته ها و همپوشانی برگ ها تا حدود زیادی از حادث شدن این پدیده جلوگیری به عمل می آورد.

 

بیشتر بدانید
۱۳۹۹-۱۰-۰۴

عـوامل به وجـود آورنده کـوتاهی عمر درختان هلو و شـلیل و روش های کـنترل آن

مقـدمـه

کـشور ایران از نظر تولید درختان میوه از ظرفیت بالایی برخوردارست. درخت هلو یکی از درختان میوه زود بارده است که در سال های اخیر ارقام متنوعی از آن معرفی شده است. باغداران با کاشت این محصول می توانند در مدت زمان کوتاهی بازده اقتصـادی مطلوبی داشته باشند. اما درخت هلو در بین سایر درختان میوه دانه دار و هسته دار کمترین طول عمر را دارد و در شـرایط مساعد محیطی دارای متـوسط عمر 10 سـال است. بیشتر باغ های هلو و شلیل در ایران عمر بسیار کوتاهی دارند و قـبل از رسیدن به سن بـارده ی کامل، دچار خشکیدگی میشوند؛ به طوریکـه از نظـر باغداران هلو درختی با عمر بسیـار کوتاه شناخته میشود. این در حالی است که در بعضی نقـاط دنیا و ایران عمر درختـان هلو و شلیل به بیشاز چهل سال نیز میرسد. سطح زیر کـشت هلو و شلیل در استان اصفهـان بالـغ بر 1,990 هکتـار است که این درختان نـیز عمری کوتاه دارند. در این نشریه سعی شده به علائم بروز کوتاهی عمر درختان هلو و شلیل، علل به وجودآورنده آن و سپس روش های کنترل و کاهش این عارضه پرداخته شود.

 

پـرورش هلـو

اغلـب ارقام معرفی شده هلـو خود بارور هستند و به رقـم گرده زا نیاز ندارند. مقـاومت این درخت به سرما از سیب و گلابی کمتر است و خواستار زمستان های مـلایم و تابستان هـای گرم است. مقـاومت زمستانه در هلو به طـور متوسط 23- درجه سانتی گراد است. نیاز سرمـای آن بین 500 تا 1,000 سـاعت است، امـا درحال حـاضـر ارقامی با نیاز سرمای کمتـر از 100 ساعت نیز معرفی شد هاند که قابلیت کشت و پرورش در نواحی را نیز دارند.

گل های هلو 20 تا 30 روز زودتر از گل های سیب باز می شوند و به این ترتیب به سرمای دیررس بهاره حساس هستند. گل انگیزی در هلو اواسط تابستان انجام م یشود. اگر در این زمان دمای هوا بالا باشد، باعث تولید مادگی دوتایی یا سه تایی در گل میشود و در نتیجه میوه های دو قلو یا سه قلو تولید میشوند. هلـو در خاک های با هـدایت الکتریکی (ای سی) 71 / 1 دسی زی منس بر متر به خوبی رشد میکند، ولی عملکـردش در هدایت الکتریکی 3/ 4 دسی زی منس بر متر تا حدود زیادی کـاهش پیدا میکند. این محصول خواستار خـاک های نسبتا سبک با زهکشی مناسب است.

عادت باردهی هلو روی شاخه های یک ساله است. هر گره هلو سه جوانه دارد که دو جوانه کناری، جوانه گل هستند و جوانه وسطی رویشی است. هلو دارای ارتفاع کوتاه و زود بارده است و دو تا سـه سال پس از کاشت بذر به بار می نشیند. درختان هلو با وجود تولید محصول زیاد تمایلی به سال آوری ندارند. بارده ی سریع درخت هلو این امکان را فراهم می کند تا در باغ های میوه از آن به عنوان درختی پر کننده در بین سایر درختان میوه استفاده شود. به این ترتیب وقتی سایر درختـان به بار نرفته اند، کشاورزان از بار درخت هلو سود میبرند و پس از به باررفتن درختان اصلی، درختان هلو قطع می شوند.

برخی ارقـام هلو مانند جی اچ هیل، کاندوکا، میکادو و آلبرتا خودعقیم هستند و به رقم گرد هـزا نیاز دارند. رقم جی اچ هیـل هسته جـدا است و دارای گوشت زرد و پـوست قـرمز است. این رقـم دیررس است و معروف ترین رقـم خـارجی هلـو است که بیشتـرین سطح زیر کـشت را در دنیا دارد. معروف ترین ارقـام هلو و شلیل مورد کش توکار در استان اصفهان عبات اند از هلوی زعفرانی، آلبرتا، قلع هشاهی (بلخی)، جی اچ هیل، هلوی انجیری و ارقـام شلیـل ایندیپندنس، سا نگلد، سـان کینگ و کیوتا. پایه مورد استفاده برای این ارقام پایه های بذری است.

 

کـوتاهی عمر درختـان هلـو

کـوتاهی عمر درختان هلو بیمـاری پیچیده ای است که دلایل مختلفی دارد. در این بیمـاری بخشی از درخت یا کـل درخت در فصل بهـار و در ابتدای رشد درخت، در زمـان شکوفه دهی یا در ابتـدای توسعه برگی از بین میرود. در این عـارضه عمدتا درختان جـوان سه تا هفت ساله دچـار مرگ زودرس می شوند. در مکـان هایی که قبلاً درختان هسته دار کـشت و پرورش داده شده اند، مرگ درختان هلو با شدت بیشتری دیده می شود. عوامل مستقیم و غیرمستقیم در ایجاد این مسئله دخالت دارند.

عوامل مستقیم عواملی هستند که به طور مستقیم موجب مرگ درخت می شوند، مثل آسیب سرما، شانکر باکتریایی یا قارچ سیتوسپورا.

عـوامل غیرمستقیم شـامل عـواملی مثـل نماتد های حلقوی، نوع پایه و زمان هرس هستند که به طور مستقیم بـاعث مرگ درختـان نمی شوند، اما درختان را ضعیف و نسبت به  عوامـل مستقیم حسـاس می کنند و بدین ترتیب بـاعث مرگ درخت می شوند. به طور کـلی کـنترل عوامـل مستقیـم آسان و عملی نیست  و مـدیریت کوتـاهی عمر درختان هلو از طریق کنترل و مدیریت عوامل غیرمستقیم امکان پذیر است. اکثر باغ های هلو  و شلیل در ایران عمر بسیار کوتاهی دارند و قبل از رسیدن به سن باردهی کامل، دچار خشکیدگی می شوند. در ایران خشکیدگی سرشـاخه  ها و زوال درختان میوه هسته دار به صورت گسترده در منـاطق مختلف باغ های آذربایجان غربی، سمنان و کرمان مشـاهده شده است. براساس تحقیقات انجام شده و گفته های باغداران این مسئله هر ساله در مناطق مورد کشت و کار حـادتر می شود. با توجه به بازدید از این باغ ها، یکی از مشکلات اساسی مشـاهده شده در آن ها استفاده از پایه های نامناسب و رعایت نکردن مسـائل مدیریتی در مراحل کاشت  و داشت است. به طور کلی استفاده از شیوه های درست مدیریت باغ  نظیر عدم کاشت عمیق و زیر خاک بردن طـوقه، عدم کـاشت سایر محصولات به خصـوص یونجه و گیاهان صیفی و جالیزی در بین ردیف های درختان، آبیاری مناسب و هـرس صحیح در افزایش عمر هلو مؤثر است. در کاشت سـایر محصولات بین درختـان هلو، عواملی مانند تفـاوت نیاز آبی، میزبانی این گیاهان برای بسیاری از آفات و بیماری ها و همچنین فشردگی و نهایتا عدم تهویه خاک، موجب پوسیدگی ریشه درختان هلو و شلیل می شود. در بعضی از این باغ های درحال زوال از پایه های زردآلو برای پیوندک هلـو استفاده شده که در سنین 6 تا 10 سالگی علائم ناسازگاری از محل پیوند و جداشدن پایه و پیوندک و زوال را از خود نشان داده اند.

 

عـلائم ظاهـری کوتاهی عمر درختـان هلـو

بارزترین عـلامت مرگ زودرس درختان هلو ازبین رفتن ناگهـانی درختان در فصل بهار است، آن هم درحال یکه این درختان در پاییز قبلی ظاهر سالمی داشته اند. در مناطق با شدت سرمازدگی کمتر درختان ضعیف می شوند، اما ظاهر سالمی دارند تا اینکه بیماری های مختلف به آنهـا حمله می کنند و در تابستان از پای در می آیند. در درختـان مبتلا به این عـارضه سیستم ریشه به اندازه کـافی توسعه نمی یابد.

برش های پوست این درختان نشان می دهد که تنه درخت تا محل طوقه قهوه ای شده است.

لایه زیـر پوست (کامبیوم) پس از آسیب سرمـا کـرم رنگ می شود و بوی شیره ترش از آن محـل به مشام می رسد. گاهی همراه با قهوه ای شدن، خیس خوردگی پوست و خروج تراوشاتی از تنه درخت نیز دیده می شود.

 

ممکن است آسیب ناشی از شانکر بـاکتـریایی هم دیده شود. به طـور کلی درختـان باید در ابتدای بهـار برای تعیین آلودگی به شانکر باکتریایی مورد آزمایش قرار گیرند. علائم شانکر باکتریایی هلو معمولاً با تأخیر در شکوفه دهی و تأخیر در برگـدهی همـراه است. چنین شـاخه هـایی در اواخر تابستان همان سال می میرند. در زمـان بروز آلـودگی شدید کلیه درختـان نابود می شوند. بافت مرده زیر پوست معمولا تا زیر خاک پیشرفت نمی کند و در قسمت طوقه متوقف می شود؛  بنابراین سیستم ریشه اولیه زنده و سالم باقی می ماند و در تابستان ریشه جوش تولید می کند. در هنگـام بروز خسارت سرما، برگ ها و گـل های درختان آسیب دیده خشک می شوند و می ریزند و ممکن است پوست نیز ترک بخورد و از تنه جدا شود.

عـوامل مؤثر در ایجـاد کوتاهی عمر درخـتان هلو و شلیـل و روش هـای کـنترل

1-آسـیب سرمـا و نوسـانات دمـایی در اواخـر زمستـان و اوایـل بهـار

به دلیـل اینکه دوره رویش هلو در طول سال طـولانی است، در منـاطق نسبتـا سرد شـاخه های آن هیچ گاه کـامـلاً چـوبی نمی شوند و به سرمـا بسیـار حسـاس هستند. کـامبیوم (بافت) آوندی، تولید کـننده و زاینده آونـدها در گیاه است. به طور طبیعی در فصل زمستان کامبیوم آوندی سالم است و به آسیب سرما مقـاوم است. پس از رفـع نیاز سرمایی با تولید هورمو نهای رشد (اکسین و سیتوکنین)، درخت از خواب زمستانی بیدار می شود و رشد خود را آغاز می کند.

در این زمان کامبیوم فعال می شود و به آسیب سرما بسیار حساس می شود. وقوع سرما در زمان بیدار بودن کامبیوم آوندی باعث ازبین رفتن آن و در نتیجه باعث تولید نشدن آوندهای حامل آب در فصل بهار می شود.

جلوگیری از تولـید آوندهای جدید حامل آب در حالی است که در فصل بهار در اثر شکوفه دهی و برگدهی مصرف آب به طور ناگهانی افزایش پیدا میکند، درخت در شرایط  کمبود آب قرار میگیرد و این کمبود آب به مرگ درخت منجر میشود. بعضی از درختانی که به این شکل آسیب میبینند، در فصل بهار از بین نمیروند، بلکه ضعیف می شوند و به آهستگی در فصل تابستان دچار زوال میشوند. شدید ترین حالت کوتاهی عمر درختان هلو زمانی رخ میدهد که پس از کامل شدن نیاز سرمایی و خروج درخت از خواب زمستانه، هوا گرم می شود و پس از آن دوباره دمای هوا به طور ناگهانی کاهش پیدا میکند.

 

روش کـنترل:

™™ در زمان احداث باغ هلو، بررسی عوامل اقلیمی و به ویژه دما اهمیت فراوانی دارد. درختان هلو باید در مناطقی کشت شوند که دمـای زمستان از 22 تا 23 درجه سانتی گـراد زیر صفر پایین تر نمیرود؛ بدین ترتیب خسـارت سرما کـاهش پیدا کنـد. همچنین مناطقی که با شروع فصل رشد نوسانات دمایی را نشان می دهند، مناسب کشت هلو نیستند.

™™ در زمـان احداث بـاغ به ارتفـاع منطقه، توپوگرافی و شیب زمین دقت شود. در مناطقی که احتمال بروز خسارت سرما زیاد است، باید از گونه ها و ارقـام مقاوم به سرما استفاده شود و از احداث باغ هلو خودداری شود. درختان در شیب هـای روبه شمال دیرتر از خواب بیدار میشوند و گل میدهند. به همین دلیل برای به تأخیرانداختن بیداری درختان مناسب اند.

™™ به منظـور مقاوم کردن درختـان در برابر سرمـا باید هـرس و کـود دهی در زمـان منـاسب انجـام شود. در سـایر بندهـا به این موضوع اشـاره شده است.

شاخه هایی با زاویه باز نیز می توانند میزان خسات سرما را کاهش دهند.

یخ زدگـی ریشه در خاک های لومی شنی و شنی به مراتـب بیش تر از خـاک های با بـافت لومی سیلتی یا لومی رسی اتفاق می افتد؛ زیرا نفوذپذیری سرمـا در خاک هایی با بافت سبک بیش تر است. درک این مطلب می تواند در کاهش سرمازدگی ریشه مؤثر باشد.

2-زمـان هـرس

سیستم باردهی در هـلو با سـایر درختـان میوه هستـه دار کاملا متفـاوت است. جوانه های گـل در هلو بر روی شـاخه های یک ساله قرار دارند، بنابراین با هرس سالیانه باید درختان را به تولید شاخه های یک ساله وادار کرد. با اجرای هرس مناسب، نور در قسمت های مختـلف درخت توزیع میشود و بر خصوصیـات کمی و کیفی میوه اثر مثبت میگـذارد. هـرس نامنـاسب در بسیاری از بـاغ های هلـو و شلیـل و کشت متراکـم در اینگونه بـاغ ها جلوی تهویه را میگیرد، بر رطوبت بـاغ می افزایـد و درختـان را به بسیاری از بیماری های قارچی حساس میکند.

یکی از دلایـل مهم کوتاه بودن عمر درختـان هلو، انجام نـدادن هرس یا انجـام هرس در زمان نـامناسب است. هرس باعث تولید تنظیم کننده های رشد و در نتیجه فعال شدن کامبیوم میشود. هرس زمستانه تأثیری بر سطح هورمون رشد اکسین در کامبیوم ندارد، اما پس از هـرس پاییزه افزایش  فوری در سطـح این تنظیم کننده رشد دیده می شود. بالارفتن سطح تنظیم کننده رشد اکسین باعث فعال شدن کامبیوم آوندی و مستـعد شدن آن به خسـارت سرما میشود. بنابراین اگر هـرس زودتر انجام شود و کامبیوم قبـل از رفع سرمـا بیدار شود، سرمـا به کامبیوم صدمه میزند.  بیشتر هرس ها در فصل خواب در زمان بین ریزش برگ ها در آخر پاییز و زمان شروع تورم جوانه ها در اوایل بهار انجام میشود.

درخت هلو سنگین ترین هرس را در بین تمامی درختان دانه دار و هسته دار نیاز دارد و توصیه میشود که هر ساله 70 درصد از شاخه های یک ساله سرشاخه زنی شوند تا در سال آینده میوه های درشت تر و مـرغوب تری تولید کنند و درختان ضعیف نشوند. از طرف دیگر، رشد کافی شاخه در سـال جـاری، محصول دهی در سـال بعد را فراهـم میکند. عمر درختان هلویی که هرس نمیشوند به دلیل تولید محصول زیاد و ناتوانی درخت در تغذیه میوه هـا و در نتیجه ابتلا به  عارضه گرسنگی ریشه 1 کاهش پیدا می کند و این درختـان حساسیت بیش تری به بیماری ها و آفات مهمی مانند سوسک های چوب خوار از خـود نشان میدهند.

روش کنترل:

™™ هـرس هلو هر سـال انجام شود.

™™ بهترین زمان هـرس هلو درست قبل از تورم جوانه است. هرس بهـاره باید قبل از ظاهر شدن برگ ها انجام شود. اگر هرس خیلی زود و در اواخر پاییز و اوایل زمستان انجام شود، خطر آسیب زمستانه افزایش پیدا میکند. هی چگاه نباید هلو و شلیل را در پاییز هرس کرد. درختـانی که در ماه هـای مهـر،  آبـان، آذر و دی هـرس می شوند، نسبت به درختانی که دیرتر هرس میشوند، به کوتاهی عمر درختان هلو حساس ترند.

تأخیر زیاد در انجام عمل هرس نیز باعث کاهش قوای درخت می شود. پس تأخیردر زمان هرس و پس از تورم جوانه ها نیز مناسب نیست.

™ هرس تابستـانه باید تا اواخر شهریـور یا اوایل مهر خاتمـه یابد و به تـأخیر نیفتد. با استفاده از هرس تابستانه صحیح و به موقع می توان تا حدودی از تشکیل شانکر و زوال درختان جلوگیری کرد.

™™ درختـان مرده به سـرعت باید از بین ردیف های کشت حذف شوند.

3- تغـذیه و اسـیدیته خـاک

کمبوتد عنـاصر غذایی می تواند به دلیل فقدان عناصر غذایی در خاک یا عدم قابلیت جذب آن ها باشد. کمبود عناصر غذایی بر کلیه فعـالیت های گیاه اثر نامطلـوبی دارد و ضعف درختـان را در پی دارد. ضعف درختان نیز آنها را مستعد حمله آفات و بیماری ها میکند. اسیدیته ( pH ) خاک در جذب عناصر غذایی تأثیر بسزایی دارد. گروهی از عناصر غذایی مثل آهن در pH اسیدی قابلی تجـذب بـالایی دارند، اما در pH قلیـایی رسوب می کنند و غیر قـابل جـذب میشوند. در مقابل، قابلی تجذب گروه دیگری از عناصر در ph  قلیایی افزایـش پیدا میکند. معمولاً در خـاک بـاغ  های قدیمی درختان هلو pH پایین است، بنابراین جذب آلومینیوم بیش تر و جذب کلسیم کمتر می شود و این امر باعث کاهش مقدار کلـسیم در سلـول ها می شود. کلسیم در ساختار دیواره سلولی و استحکام سلولی نقش فراوانی دارد.

روش کنتـرل:

™™ توصیه میشود کوددهی باغ بر اسـاس تجزیه خاکی و تجزیه برگی انجام شود.

™™ اسیدیته خاک قبـل از کشت در عمق 20 سانتی متری بین 6 تا 5/ 6 نگهداری شود.

™™ زمان کود دهی در جلوگیری از حساسیت به سرما مؤثر است؛ لذا به منظور مقاوم کردن  درختان در برابر سرما نباید پس از مرداد کود دهی درختان انجام شود.

4-فشـردگی خـاک و خیـس شـدن طـوقه

اگـر تنه درختان خیس باشد، بیماری های مربوط به تنه و طـوقه تشدید می شوند و شیوع پیدا می کنند. در مناطق با خاک فشرده که آبیاری به شیوه غرقابی انجام م یشود، طوقه درختان به مدت نسبتا طولانی در معرض آب راکد قرار میگیرند. این بیماری ها در این گونه مناطق شدت  بیشتری پیدا میکنند. گـاهی مشکل کوتاهی  عمر درختان هلو در کشور ناشی از خاک های بسیار سنگین و فشرده است. فشردگی خاک در بعضی  از مناطق به حدی است که پس از چند ساعت  بارندگی، خاک در عمق 20 تا 30 سانتیمتری هنوز خشک است و مرطوب نمیشود. این فشردگی خاک  قطعـا در راکد ماندن آب و تشدید پوسیدگی مؤثر است.

 

براساس گفته های باغداران در اینگونه باغ ها اغلب درختان در اوایل فصل سبز هستند، ولی در اواسط فصل رشد و در ماه های خرداد تا مرداد، زمانی که میوه ها روی درخت قرار دارند، درخت ناگهان خشک میشود. یکی از پدیده هایی که در این باغ ها دیده میشود، متور مشدن عدسک ها در بیش تر درختان آلوده است. این پدیده احتمالا به دلیل خفگی ریشه و کمبود شدید آب و مواد غذایی قابل جذب است.

روش کنترل:

™™ باغ هلو در خاک های لومی شنی یا رس یشنی با تهویه مناسب احداث شود و قبل از احداث باغ، عناصر غذایی خاک تحلیل شوند تا کمبودهای احتمالی عناصر غذایی خاک مشخص شود.

™ ™ برای کاشتِ درخت چاله هایی بزرگ حفر شوند و با خاک مناسب پر شوند.

™™ زمین قبل از کاشت تسطیح شود و برای جلوگیری از خیس شدن طوقه درخت را در داخل یک جزیره کشت کنید. رعایت این موضوع تا حد زیادی از پوسیدگی طوقه جلوگیری میکند.

™™ در مناطق با خاک فشرده، به منظور نفوذ کافی آب در خاک، آب با سرعت کم تری در اختیار درخت قرار داده شود.

5-پایه ها

اغلب پایه های مورد استفاده برای درختان میوه هسته دار در ایران بذری و غیریکنواخت هستند و درختان روی این پایه ها از نظر رشد رویشی، میزان عملکرد و مقاومت در برابر آفات و بیمار یها (به دلیل تأثیر متقابل پایه و پیوندک) یکسان نیستند. این امر باعث مشکلات متعددی در عملیات باغبانی م یشود.

پایه های رویشی به علت دارا بودن برخی صفات ازدیاد و معرفی میشوند، از جمله مقاومت به بیماری ها و آفات، مقاومت به تنش های غیرزنده (مانند تنش های غرقـابی، کلروز ناشی از کمبود آهن، تراکم خاک و حـداقل دمای زمستان)، سازگاری با ارقام پیوندی، افزایش عملکرد میوه، کنترل رشد، استقرار خوب در خاک، یکنواختی رسیدن میوه، آسانی برداشت، و امکان تکثیر سریع رویشی.  از مشکلات عمـده کشت و پرورش ارقام هلو و شلیل، معرفی نکردن یا دسترسی نداشتن به پایه های یکنواخت در کشور است. در نتیجه، به ناچار از پایه های بذری برای تکثیر آن ها استفاده می شود. روش عمده ازدیاد ارقام هلو و شلیل کشت بذر و پیوند ارقام هلو بر روی آن است. امروزه در کشورهای مهم تولید کننده میوه در دنیا از پایه های رویشی مناسب استفاده می شود.

پایه های متنوعی در دنیا وجود دارند که برای هلو استفاده میشوند. هر یک از این پایه ها معایب و مزایای خاص خود را برای مناطق مورد استفاده دارند. برخی از پایه ها سازگاری آب وهوایی مطلوبی دارند و دامنه استفاده از آنها بسیار گسترده است. سازگاری برخی دیگر از پایه ها در نواحی مختلف جغرافیایی کم تر است و در نتیجه کاربردشان محدودتر است. نکته حائز اهمیت این است که نوع پایه به کـاررفته در احداث باغ یکی از مهمترین عوامل اثرگذار در تعیین طـول عمر درختان است. در برخی از نواحی عوامل خاکی بیش تر از عوامل آب وهوایی مانع توسعه کشت هلو میشوند؛ بنابراین انتخاب پایه مناسب بسیار ضروری است.

روش کنترل:

™™ استفاده از پایه های رویشی مناسب برای هر منطقه می تواند در کاهش خسارت زوال درختان هسته دار مؤثر باشد.

نهال ها باید از نهالستان های سالمی تهیه شوند که زمینشان ضدعفونی شده باشد. نهال ها باید عاری از بیماری و اصیل 1 باشند.

™™ رشـد پایه های هلو در خاک هایی با بافت ریز و زهکشی نـاقص مطلوب نیست و کاشت آنها در این نوع خاک ها توصیه نمیشود. بهترین رشد این پایه ها در خاک های لومی شنی با زهکشی خوب حاصل میشود. درحال حاضر یکی از روش های عمـده تکثیر ارقام  هلو و شلیل در ایران پیوند آن ها روی پـایه های بذری و محلی هلو است. اگرچه در این ترکیبِ پیوندی مشکـل ناسازگاری مشـاهده نمی شود، ولی به سبب حسـاسیت بسیار شدید پایه های هلو به خاک های سنگین و آهکی، استفاده از آن ها توصیه نمی شود.

در مناطق با خاک سنگین بهتر است از پایه های  مقاوم به خاک های سنگین نظیر پایه های آلو استفاده شود؛ زیرا این پایه ها، به دلیل وجود ژن های مقاوم به رطوبت، در خاک های سنگین به خوبی رشد میکنند و نیز سازگاری مناسبی با ارقام هلو و شلیل دارند. در این گـونه خاک هـا استفاده از پایه های پنتـا، تترا، کادامـن، ام آر اس 5/ 2 1 و گـاردین نیز قابل توصیه است. پایه هـای تترا و پنتـا حـاصل گـرده افشانی آزاد آلـو هستند و با طیف وسیعی از سایر هسته دارها سازگاری دارند. از ویژگی های پایه کادامن میتوان به مقاومت بالای آن در برابر خاک های بسیار سنگین، خشکی  و آهک خاک اشاره کرد. از خصوصیات جالب توجه پایه ام آر اس 5/ 2 مقاومت بالای آن به خشکی است. استفاده از این پایه ها می تواند گامی مؤثر در مبارزه با کوتاهی عمر درختان در منطقه باشد.

™ پایه هایی نظیر جی اف 677  سازگاری بسیار مطلوبی با خاک های آهکی دارند و در برابر کلروز ناشی از کمبود آهن مقاو ماند. به طور کلی در خاک های آهکی پایه هایی نظیر جی اف 677 و ایشتارا  دارای بالاترین مقاومت هستند و پایه های نماگارد، میران و پایه های بذری دارای کم ترین مقاومت هستند.

™ در خاکی که خطر نماتد وجود دارد، استفاده از پایه های مقاوم به نماتد الزامی است. یکی از پایه های مقاوم به نماتد، پایه نماگـارد است. این پایه فقط به نمـاتد مولد گره ریشه مقاوم است، بنابراین در خـاکی که به نماتد حلقوی آلوده است پایه نماگارد هرگز نباید کـشت شود. درختان پیوندشده روی پایه هـای لاول و هـالفورد به نماتدهای مولد گره ریشه حسـاس هستند. پایه نماگارد در پاسخ به آسیب نماتدهای حلقوی کربوهیدرات بیش تری را از شـاخه به ریشه منتقل می کند. این انتقال به کاهش سطح کربوهیدرات در قسمت های هوایی گیاه منجر میشود و قسمت های هوایی درخت مستعد آسیب سرما و سایر تنش ها میشود. بالابودن سطح کربوهیدرات ارتباط مثبتی با مقاومت به سرما و تنش ها دارد.

™™ در خاک آلوده به نماتد حلقوی پایه گاردین قابل توصیه است

™™ در مناطق سردتر باید از پایه هایی با مقاومت بیشتر به سرما استفاده کرد. در صورت بروز سرما درختان پیوندشده روی پایه نماگارد نسبت به درختان پیوندشده روی پایه لاول به شانکر باکتریایی حساسترند. در برابر سرمازدگی پایه های لاول، گاردین و هالفورد واکنش بهتری نسبت به نماگارد دارند؛ بنابراین در مناطقی که امکـان سرمای حتمی وجود دارد بهتر است از پایه های لاول، گاردین یا هالفورد استفاده شود.

™™ در خاک های آهکی نباید از پایه نماگارد استفاده کرد؛ زیرا نماگارد حساسترین پایه به خاک های آهـکی است و در هنـگام کاشت آن در خاک های آهکی باید از کلات آهن در خاک استفاده کرد تا کمبود  آهن ایجـاد نشود. لاول نسبت به نماگـارد حساسیت کم تری به خاک های آهکی دارد. مقـاوم ترین پایه به این خاک ها پایه های دورگ هلـو و بـادام مانند جی افِ 677 و دورگ های تیتان و هانسن هستند.

از ویژگی های خاک های آهکی، مواد آلی کم، pH بالا ( 4/ 7 تا 5/ 8) و مقدار زیاد بی کربنات در خاک است. در این خاک ها آهن قابل استفاده برای گیاه کم است و  کمبود آهن باعث کلـروز و زردی بین رگ برگ ها میشود که این موضوع باعث کاهش میزان رشد و محصول دهی میشود.

™ در خاک های عمیق و حاصلخیز نباید از پایه هایی استفاده کنید که به مقدار زیادی قدرت پیوندک را بالا م یبرند؛ زیرا در این صورت مشکـل مدیریت و نیاز بیش تر برای هرس به منظور محدود کـردن رشد درخت پیش می آید. همچنین سایه اندازی شاخه ها رنگ و کیفیت میوه را کاهش میدهد. با این حال، در خاک های ضعیف و سطحی به کاربردن پایه های قوی مزیت محسوب میشود.

™ در مکانی با سابقه کوتاهی عمر، درختان پیوندشده روی پایه گاردین ب هطور معناداری کم ترین میزان مرگ و میر را نشان دادند. به طور کلی، پایه گاردین یکی از پایه هایی است که بیش ترین تأثیر را در افزایش طول عمر درختان هلو دارد.

 

6-رقـم پیوندک

اثر رقم پیوندک در زوال درختـان هلو به اندازه اثـر پایه نیست؛ ولی باتوجه به اثـرات متقـابل  پایه و پیونـدک، انتخاب رقم مطلوب برای تهیه پیوندک میتواند در کاهش این عارضه دخیل باشد. کاهش زوال درختان هلو در برخی از ارقام می تواند به علت مقاومت بیش تر این ارقام به سرما باشد. بنابراین تأثیر رقـم پیوندک می تواند ابزار جدیدی برای مدیریت جلوگیری از کوتاهی عمر درختان هلو محسوب شود.

روش کنترل:

™ ™ باغداران می توانند با استفاده از ترکیب مناسب پایه و پیوندکی که کم ترین حساسیت را دارند، عمر باردهی درختان هلو را افزایش دهند.

7-ناسازگاری پایه و پیوندک

انتخاب پایه های مناسب و سازگار برای درختان میوه یکی از  مسائل مهم در  باغبانی است. در بعضی از باغ های کشور که کوتاهی عمر در آن ها مشاهده میشود، از نهال های زردآلو به عنوان پایه های انتخابی برای هلو و شلیل استفاده میشود. معمولا در این ترکیبِ پایه و پیوندی درختان شش تا  هشت ساله به میزان زیادی از محل پیوند جدا و دچار خشکیدگی میشوند.

 

روش کنترل:

™™ استفاده نکردن از پایه زردآلو برای هلو و شلیل؛

™™ به کاربردن پایه مناسب و سازگار با خاک و اقلیم منطقه و نیز سازگار با رقم پیوندک

8-تناوب کشت

در زمان احداث باغ در زمینِ یک باغ قدیمی که قبلاً در آن درختانی با پایه هلو کشت شده است، به هیچ وجه نباید از پایه های هلو استفاده کرد؛ زیرا ماده سمی تولید شده به وسیله ریشـه های هلوی قدیمی  از رشد ریشه هلوهای جدیدِ بازکش تشده جلوگیری میکند. در چنین موقعیت هایی یک پایه مناسب آلو  بهتر  از هلو رشد میکند. آمیگدالین در بافت های هلو  به پروناسین تبدیل می شود. پرونـاسین از ریشه های هلـو به بیرون ترشح می شود. این ماده  در شرایط غیرهوازی خاک (خاک فشرده یا غرقاب) هیدرولیز میشود و سیانیدهیدروژن تولید میکند؛ ماده ای که در رشد گیاهان بعدی خلـل ایجاد می کند. میکروارگانیزم ها نیز روی این مواد شیمیایی تأثیر میگذارند و از رشد گیاهان جدید جلوگیری میکنند. از این عارضه به نام بیماری کشت مجدد یاد میشود.

همچنین نوع محصول قبل از هلو می تواند روی تعداد نماتدهای حلقوی ریشه و نماتدهای گره ریشه مؤثر باشد.

روش کنترل:

™یکی از راه های کنترل غیرشیمیایی برای مدیریت نماتدها استفاده از تناوب کشت است.

™™سویا میزبان خوبی برای نماتد حلقوی است؛ بنابراین پس از آن نباید اقدام به کشت هلو کرد.

™ ™ گندم و سورگوم میزبان های ضعیفی برای نماتد حلقوی هستند. کشت چندین ساله گندم یا سورگوم در مکانی که قرار است هلو کشت شود، استفاده از مواد ضدعفونی کننده قبل از کـشت را کاهش میدهد؛ زیرا تأثیر زیادی در کاهش جمعیت نماتد های حلقوی دارد.

™™ مهم ترین و کاربردی ترین راه حل پس از مدیریت صحیح باغ و ضدعفونی کردن خاک، استفاده از پایه های مقاوم مثل جی اف 677 ، کادامن و باریر است.

™™ استراحت دادن به زمین از 4 تا 20 سال.

9-وجود لایه سخت در قسمت های زیرین خاک

وجود لایه سخت در قسمت های زیرین خاک از توسعه ریشه و زهکشی خاک جلوگیری میکند، جذب عناصر غذایی را دچار مشکل میکند و نیز باعث خفگی ریشه ها میشود. در شرایط وجود لایه سخت در قسمت های زیرین خاک امکان بروز مرگ زودرس درختان هلو افزایش پیدا میکند.

روش کنترل:

™™ در صورت وجود لایه سخت در لایه های زیرین خاک شکستن این لایه ها الزامی است تا زهکشی خاک، رشد ریشه و جذب عناصر به خوبی انجام گیرد

10-عمق کاشت نهال

رعایت عمق کاشت نهال و زیرخا ک نرفتن طوقه در زمان کشت نهال از اهمیت  زیادی برخوردار است. زیرخاک رفتن طـوقه در بعضی از مناطق در هنگام کشت نهال و در بعضی دیگر به علت خاکدادن دستی و تدریجی در اطراف طوقه رخ میدهد. گاهی مشاهده می شود که طوقه گیاه بیش از 20 تا 30 سانت یمتر پایی نتر از سطح خاک قرار گرفته است.

بستـه به تفاوت های فیزیولوژیکی و ساختمانی بین ساقه و ریشه، زیرخـاک ماندن طـوقه به تـدریج باعث پوسیدگی بافت آبکش و اختلال در انتقال جریان شیره گیاهی میشود و در نهایت  باعث پوسیدگی کامل طوقه و خفگی درختان میشود. از طرف دیگر، این مشکل باعث حمله آفات و بیماری ها نیز میشود. بررسی عوامل بیماری زا در باغ های با عمق کاشت بسیار زیاد نشان میدهد که عوامل بیماری زا نمی توانند علت اصلی و تنها علت مرگ و میر درختان باشند و به احتمال زیاد عوامل دیگری نیز در بروز این مشکل دخالت دارند.

روش کنترل:

™™ در زمان کشت نهال دقت شود که طوقه به زیر خاک نرود، یعنی دقیقا تا محلی که نهال قبلاً در نهالستان در زیر خاک بوده است، در زمین اصلی نیز به زیر خاک رود.

™ برای درختانی که علائم پوسیدگی طوقه را نشان میدهند، آبیاری پاییزه مضر است.

در اینگونه باغ ها باید هرچه سریعتر طوقه گیاه از زیر خاک خارج شود و آبیاری در سطح سایه انداز درخت به صورت آبیاری تشتکی صورت گیرد. در این حالت درخت در داخل یک جزیره کوچک کشت می شود و آب به طوقه درخت نمیرسد.

11-کشت توأم محصولات باغی و زراعی

در اغلب باغ هایی که مشکل کوتاهی عمـر دارند، کشت توأم محصولات  باغی و زراعی به ویـژه کشت یونجه و سایر گیاهان علوف های در فاصله بین ردیف های درختان هلو و شلیل به فراوانی دیده می شود. به سبب تفاوت نیاز آبی این گیاهان و از طرفی میـزبانی آن ها برای بسیاری از آفات و بیماری ها، این روش بسیار نادرست است. روش آبیاری در اینگونه بـاغ ها به شکل غـرقابی است و علت اصلی این امر برطرف شدن نیاز درخت و علوفه در یک دور آبیاری است. این روش باعث خیـس شدن طوقه و مشکلات ناشی از آن میشود. همچنین استفاده از گیاهان علوف های به دلیل ماندگاری چندساله آن ها در باغ و ایجـاد فشردگی بیش ازحد، نمی گذارد خـاک در منطقه فعـال ریشه هـا به درستی تهویه شود؛ در نتیجه ریشه می پوسد، گیاهان به دلیل ناتوانی از جذب عناصر غذایی مورد نیاز ضعیف و گرسنه میشوند و در نهایت از بین میروند.

روش کنترل:

™™ از کشـت محصولات زراعی همچوـن یونجه در بین درختان هلو و شلیل اجتناب شود.

12-خسارت فیزیکی به تنه

اگر پوست قاعده تنه درخت در زمستان توسط حیوانات کوچک جویده شود، درصورت یکه حلقه کاملی از پوست حذف شود، در فصل بهـار مدتی پس از شـروع رشد، درخت دچـار زوال می شود؛ اما اگر تنهـا بخشی از پوست حذف شده باشد، درخت ضعیف می شود و طی سا ل های بعد دچار زوال و مرگ می شود. زخم ها محل مناسبی برای ورود عوامل بیماریزا هستند. همچنین هلو و شلیل به آفتاب سوختگی تنه نیز حساس هستند.

روش کنترل:

™™ برای جلوگیری از خسارت فیزیکی به تنه درخت در فصل زمستان، بهتر است اطراف تنه دارای پوشش گیاهی کوتاه باشد؛ نیز می توان در اطراف تنه از سی مهای محافظ تنه استفاده کرد.

™™ هرگونه خراش یا هرس باید با چسب باغبانی پوشانده شود.

™ ™ باید از تابش مستقیم نور خورشید به تنه جلوگیری شود. پوشاندن تنه در فصل زمستان با رنگ های پلاستیکی سفید از گرم و سردشدن متناوب تنه در شب و روز، به ویژه در جهت جنوب و جنوب غربی درخت، جلوگیری می کند و ایجاد ترک در تنه را کاهش میدهد.

13-آفات و بیمار یها

عوامل متعدد بیمارگر گیاهی خاک زاد یا هوازاد نیز در بروز عارضه کوتاهی عمر هلو مؤثرند. مهم ترین عوامل بیمارگر در زیر آورده شده است.

1–نماتدها

حمله نماتدها به ریشه گیاهان بـاعث زخمی شدن ریشه و ضعف درختان می شود. به دلیل عـدم جذب آب و مواد غـذایی، درختان دچار زوال تدریجی میشوند و نسبت به سایر عوامل بیمارگر حساس میشوند. نماتدها به دو گروه تقسیم میشوند. گروه اول مانند «نماتد مولد گره ریشه » نوعی انگل داخلی هستند که روی ریشه تشکیل گال میدهند

نماتد سن دو پس از خروج از تخم بر اثر ترشحات ریشه میزبان به سمت ریشه حرکت م یکند و با اندام نیز های شکل خود (که به آن استایلت میگویند) دیواره ریشه را منهدم می کند و وارد بافت ریشه می شود. سلولی که سر نماتد در آن قرار می گیرد بر اثر ترشحـات نماتد شروع می کند به بزرگ شدن، و سلول های اطراف آن به شدت تکثیر می شوند و موجب تورم ریشه می شوند. نماتد ماده پس از چهار بار پوست اندازی از نماتد نر تمایز پیدا میکند و گلابی شکل میشود و تخم ها در داخل بدن او تشکیل میشوند.

گروه دیگـری از نماتدها مانند نماتد حلقوی به صورت انگل خارجی به گیـاهان حمله می کنند. به این گروه «نماتد مولد زخم ریشه » گفته م یشود. این نماتدها در سطح ریشه قرار میگیرند و از محتویات داخل ریشه تغذیه میکنند. نماتدها می توانند در خاک های شنی به سرعت تکثیر و انتشار یابند. وجود جمعیت زیاد نماتد در خاک به معنای مرگ زودهنگام درختان هلو نیست، بلکه باعث زوال تدریجی میشود.

وجود نماتد هـای انگل در خاک موجب افزایش آلودگی به بیماری پژمردگی ورتیسیلیومی، پوسیدگی سفید ریشه و شانکر باکتریایی درختـان هست هدار  میشود که در عارضه کوتاهی عمر درختان هلو نقش دارند. صدمات واردشده به ریشه و افـزایش فعالیت های متابولیکی درختان هلو باعث افزایش تولید سیتوکینیپن ها می شود و در نهایت موجب ازبین رفتن مقـاومت به سرما می شود که در زمان وقـوع یخزدگی یا پایین آمدن ناگهانی دما امکـان آسیب یا مرگ درختان را افزایش میدهند. نماتدها به شیوه های زراعی و شیمیایی قابل کنترل هستند. مبارزه شیمیایی با عوامل بیمارگر خاکزی به ویژه نماتدها بسیار مشکل است؛ زیرا این ترکیبات تنها قادرند لارو نماتد را که در خاک است کنترل کنند، ولی تأثیری بر تخم های نماتد و نماتدهای داخل ریشه ندارند.

روش کنترل:

™ ™ قبل از احداث باغ باید جمعیت و نوع نماتدهای خاک تعیین شود؛ بنابراین افراد متخصص باید از خاک نمونه گیری کنند و آلودگی به نماتدهای انگل گیاهی بررسی شود.

™™ در صورت آلودگی به نماتد، خاک باید اصلاح شود. چنانکه خاک آلوده دارای بافت سبک (شنی) باشد، باید با استفاده از خاک رس اصلاح شود و بافت خاک در حد شن یرسی تنظیم شود.

™™ انجام دو شخم تابستانه عمود برهم در تیر و مرداد و مبارزه با علف های هرز (به دلیل کاهش رطوبت خاک) باعث ازبین رفتن نماتدها میشود.

™ ™ استفادها ز تابش خورشیدی 1 که یکی از روش های ارگانیک ضدعفونی کردن خاک است، در کاهش جمعیت نماتدها مؤثر است. گزارش هایی از کاربرد موفق آفتا بدهی خورشیدی به خاک برای مدیریت آفات و بیمار یهای خاکزاد قبل و بعد از احداث باغ ها موجود است. برای مثال، تابش خورشیدی برای کنترل پژمردگی ورتیسلیومی در باغ های پسته، زیتون، بادام و زردآلو و نیز کنترل پوسیدگی سفید ریشه در درختان سیب به کار میرود. برای انجام آفتاب دهی خاک ابتدا 30 تا 50 تن کود نیم هپوسیده دامی به ازای هر هکتار با خاک مخلوط و آبیاری میشود و پس از گاوروشدن زمین، سطح آن با پلاستیک شفاف پوشانده میشود. این پوشش دهی در ماه های گرم سال (تیر و مرداد) و به مدت 45 روز ادامه مییابد.

™ کنترل بیولوژیکی (یعنی استفاده از موجودات زنده مانند قارچ ها و باکتری ها علیه عوامل بیمارگر) به دلیل کنترل پایدار بسیار مورد توجه قرار گرفته است. این ترکیبات امروزه به صورت تجاری تولید میشوند و با اسامی مختلفی به فروش میرسند. نماتد کش بیولوژیک رو تگارد که ماده مؤثره آن قارچ های شکارگر نماتد هستند، می تواند لارو نماتد را در خاک شکار کند و از بین ببرد. میزان مصرف این ترکیب 5 گرم در مترمربع در اطراف سایه انداز درختان است. ترکیب ماریگلد که ماده مؤثره آن عصاره گل جعفری است و میزان مصرف آن 70 گرم در مترمربع در اطراف سای په انداز درخت است نیز از جمله این ترکیبات است که زمان مصرف آن در اوایل بهار است.  استفاده از کود مرغی و گوگرد به صورت کانال کود از دیگر راهکارهای کنترل نماتد است. برای این منظور در اسفند ابتدا در مرز سایه انداز درختان کانا ل هایی به عمق 60 تا 70 سانتیمتر حفر میشود و در داخل آن مخلوط کود مرغی و خاک به نسبت مساوی ریخته میشود. این کانال مانند سدی در مقابل حمله نماتد به ریشه گیاهان عمل میکند

™™ می توان نماتدها را قبل از احداث باغ به روش شیمیایی کنترل کرد. نماتدکش متام سدیم (واپام) نوعی ترکیب ازبین برنده گیاه است؛ بنابراین استفاده از آن قبل از احداث باغ مجاز است. این ماده باید در عمق 20 تا 25 سانتیمتری و به همراه آب آبیاری پخش شود

میزان مصرف آن 70 تا 100 میلیلیتر در مترمربع و زیر پلاستیک است. این ترکیب در خاک و در دمای بالای 20 درجه سانتیگراد به گاز دی متیل ایزوسیانات تبدیل میشود که برای تمام موجودات سمی است. پس از دو هفته از مصرف سم، پلاستیک برداشته میشود و زمین مجددا شخم زده میشود و نهال کاشت میشود. اگرچه ضدعفونی خاک قبل از کاشت برای کاهش تعداد نماتدهای اولیه مهم است و به درختان اجازه م یدهد تا به خوبی در خاک استقرار پیدا کنند، اما جمعیت نماتدها پس از گذشت سه تا چهار سال ممکن است مجددا به مقدار زیادی افزایش پیدا کند. استفاده از این گونه ضدعفونی کننده های خاک علاوه بر هزینه های فراوان اثرات نامطلوبی بر انسان و حیوان دارد و برای گیاهان و خاک سمی است.

™™ می توان نماتدها را پس از احداث باغ نیز به روش شیمیایی کنترل کرد. نماتد کش های رایج ثبت شده برای استفاده در باغ های هلوی بارده شامل نماکور و راگبی هستند. نماکور یکی از گران ترین سموم شیمیایی مورد استفاده در باغ های هلو است. البته با استفاده از این ماده نباید انتظار داشت که درختان مرده زنده شوند. این ماده از اواخر شهریور تا اوایل آبان به میزان 5/ 11 لیتر در هکتار استفاده میشود. کاهش تعداد نماتدها با استفاده از این ماده در مقایسه با ضدعفونی خاک با سرعت کم تری انجام میشود. وقتی به یکباره جمعیت نماتدها زیاد شود ممکن است کاهش جمعیت آنها با این ماده ممکن نباشد. نماتدکش راگبی نیز به میزان 15 گرم در هر مترمربع در اطراف سایه انداز درخت در اوایل بهار زیر خاک میشود و سپس آبیاری انجام میشود.هر دو ترکیب نماتدکش تنها قادرند نماتدهای موجود در خاک را کنترل کنند و روی تخم نماتدها و نماتدهای داخل ریشه مؤثر نیستند؛ بنابراین پس از چند بار آبیاری به علت کاهش غلظت سم، نماتدهای داخل تخم مجدداً فعال و تکثیر میشوند.

™™ از بین روش های کنترلی که در بالا آمده است، استفاده از پایه های مقاوم به نماتد از سایر روش ها بهتر است؛ زیرا علاوه بر اینکه هزینه های مربوط به کنترل نماتدها را ندارد، یک روش ارگانیک بدون استفاده از سم برای مقابله با نماتدهاست. در مبحث پایه ها به پایه های متحمل به نماتد اشاره شده است.

2—قارچ های خاکزاد

قارچ های فیتوفتورا ، آرمیلاریا ، روزلینیا ، ورتیسیلیوم  و آگروباکتریوم  عامل گال طوقه و ریشه و از جمله عوامل زوال و مرگ درختان هسته دار در باغ های تجاری هستند. قارچ فیتوفترا عامل پوسیدگی طوقه درختان است. اسپورهای متحرک این قارچ در آب موجود در خاک حرکت میکنند و به ناحیه طوقه حمله میکنند. در اثر حمله این قارچ طوقه قهوه ای رنگ و درخت دچار زوال سریع و خشک میشود

این قارچ در خاک هایی که بافت سنگینی (رسی) دارند یا در آ نها آبیاری به صورتدغرقابی انجام میشود، شیوع بیش تری دارد. همچنین کشت عمیق نهال ها به افزایش پوسیدگی فیتوفترایی منجر میشود.

قارچ های روزلینیا و آرمیلاریا عامل پوسیدگی سفید ریشه درختان دانه دار و هسته دارهستند. هر دو قارچ دامنه میزبانی وسیعی دارند و بسیاری از علف های هرز میزبان این دو قارچ هستند. علائم بیماری به صورت پوشش سفیدرنگ روی ریشه و طوقه قابل مشاهده است و درختان مبتلا دچار زوال تدریجی میشوند و در نهایت میمیرند.

این بیماری در باغ های قدیمی و خاک های سنگین شیوع بیش تری دارد و از عوامل مهم زوال تدریجی درختان در جهان است.

پژمردگی ورتیسیلیومی از مهم ترین عوامل مرگ تدریجی درختان میوه به ویژه درختان هلو است. این قارچ در خاک هایی که به نماتد آلوده هستند، شیوع بیشتری دارد. این قارچ درون آوندهای آبکش رشد و تکثیر پیدا میکند، باعث مسدود شدن آوندها میشود و گیاه دچار پژمردگی میشود. علائم به صورت ریزبرگی، کاهش تعداد برگ ها، و ریزش برگ ها از پایین به سمت بالا و گاهی ریزش برگ ها در یک طرف درخت دیده میشود. درختان آلوده در ماه های گرم سال خزان میکنند. و در پاییز مجددا جوانه م یزنند و برگ تولید م یکنند. این قارچ در خاک نوعی اسپور مقاوم به نام میکرواسکلروت تولید میکند که به شرایط خشک و سموم قارچکش مقاوم است.

گـال باکتریایی یکی دیگـر از عوامل مهم در زوال تدریجی درختـان هلو است. این باکتری خـاکزاد است و معمولا از محـل پیوندک وارد گیاه میشود. سپس بر اثر فعالیت هورمونی در داخل سلول میزبان در محل ریشه و طوقه گال تشکیل میدهد که در اثر آن گیاه دچار مرگ تدریجی میشود و از بین میرود. گونه دیگری از این باکتری در درختان ریشپه های مویی ایجاد میکند، بعد این ریشه ها پوسیده میشوند و در محل دیگری از ریشه مجددا تشکیل میشوند و دوباره از بین میروند . آلودگی های قارچی و باکتریایی باعث ضعف درخت میشوند و در فصل سرد سال درخت را مستعد خسارت سرمازدگی میکنند.

روش کنترل:

™™ اصلاح بافت خاک: بافت خاک در بروز بیمار یهای خا کزاد بسیار مؤثر است. خاک های با بافت سنگین (رسی) به دلیل زهکش نامناسب و رطوبت بالا باعث کاهش مقدار اکسیژن خاک میشوند که پوسیدگی ریشه را تشدید میکند.

اصلاح بافت خا به دو روش انجام م یشود:

ایجاد کانال و شکستن لایه سنگین و سپس پرکردن آن با مخلوط خاک و ماسه، یا ایجاد پشته با خاک مناسب و کاشت درخت روی آن

™™ روش مناسب آبیاری: اکثر بیماری های خاکزاد توسط آب آبیاری منتقل میشوند. تماس آب با طوقه درختان و آب ایستادگی پای طوقه علاوه بر تشدید بیماری ها باعث کاهش میزان هوای خاک میشود که در نتیجه باعث خفگی ریشه میشود. آبیاری تحت فشار (قطر های) به دلیل کنترل میزان  آب و رطوبت خاک و آبیاری مجزای هر درخت از انتقال عوامـل بیمارگر خاکزاد جلوگیری میکند. درصورتی که آبیاری به روش غرقابی انجام شود، ایجاد تشتک در اطراف درختان از تماس آب با طوقه آن ها جلوگیری میکند.

™™ مبارزه بیولوژیکی: این روش از مؤثرترین و پایـدارترین انواع مبارزه با عـوامل بیمـارگر خاکـزاد است. افزودن کودهای دامی پوسیده باعث افزایش ماده آلی خاک و در نتیجه افزایش جمعیت موجودات مفید خاک میشود. این موجـودات در اطراف ریشه درختان جمع می شوند و از نفوذ عوامل بیمار به محیط ریشه جلوگیری میکنند. زیرخا ک کردن ترکیب بیولوژیک تریانوم پی که ماده مؤثره آن قارچ تریکودرما باشد، به میزان 5/ 7 گرم در مترمربع در اطـراف سایه انداز درختان نیز از جمله روش های مبارزه بیولوژیک است. زمان زیرخا ک کردن این ماده در اوایل بهار است.

کنترل شیمیایی: مبارزه شیمیایی برای کنترل عوامل بیمارگر خاکزاد چندان مؤثر نیست. از طرف دیگر، به دلیل میزان مصرف بالای ترکیبات شیمیایی در خاک، علاوه بر تحمیل هزینه های سنگین، محیط زیست و آب های زیرزمینی هم آلوده میشوند. استفاده از ترکیباتی که مقاومت گیاه را در برابر بیماری افزایش م یدهند، کارآیی بهتری نسبت به سموم شیمیایی دارد. برای مثال استفاده از ترکیب فوزیتیل آلومینیوم (آلیت) به صورت محلـول پاشی روی درختان در دو نوبت، آلودگی به پوسیدگی فیتوفترایی را کاهش میدهد.همچنین استفاده از محلول بردو 2 درصد باعث کاهش پوسیدگی های ریشه میشود.

3–عوامل بیمارگر هوازاد

شانکر باکتریایی و شانکر سایتوسپورایی جزو عوامل بیمارگر هوازاد هستند. شانکر باکتریایی درختان میوه هسته دار از بیماری های مهم در کوتاهی عمر درختان هلو است

اگر درختان توسط آسیب سرما یا نماتد ها ضعیف شده باشند، شانکر باکتریایی باعث مرگ ناگهانی درختان هلو و دیگر هسته دارها میشود. شروع آلودگی درختان در پاییز همزمان با ریزش برگ ها و در اسفند همزمان با متورم شدن جوانه و بازشدن برگ هاست.

روش کنترل شانکر باکتریایی:

محلول پاشی با قار چکش بردو 2 درصد به همراه روغن، در پاییز در زمان ریزش برگ ها و در اسفند پس از تورم جوانه ها این بیماری را کنترل میکند. برداشتن زخم از روی تنه و ضدعفونی با  محلول بردو 2 درصد و پوشاندن محل زخم با چسب پیوند نیز مؤثر است.

شانکر سیتوسپورایی نیز اغلب باعث مرگ تدریجی و مرگ درختان میشود. علائم بیماری به صورت سرخشکیدگی شاخه ها و سپس مرگ گیاه دیده میشود. این امر معمولا یک تا دو سال پس از آسیب زمستانه رخ میدهد

آفتاب سوختگی زمستانه که به ترک خوردگی ساقه ها در سمت جنوبی تنه منجر میشود، محل نفوذ قارچ به داخل گیاه است.

روش کنترل شانکر سیتوسپورایی:

™™ تقویت درخت، جلوگیری از آسیب های ناشی از سرمازدگی، حذف شاخه های آلوده، برداشتن زخم های ناشی از بیماری و ضدعفونی آن با قار چکش توپسین – ام در جلوگیری از بروز شانکر مفید است.

 

4–عوامل بیمارگر ویروسی و فیتوپلاسمایی

ویروس ها و فیتوپلاسماها یکی از مهم ترین مشکلات موجود در خزانه و باغ های میوه هستند. ویروس ها و فیتوپلاسماها به آسانی توسط اجزای تکثیری مانند بذر، قلمه، پاجوش، پیوندک و حشرات ناقل مانند شته ها، سفیدبالک ها و زنجرک ها در خزانه و باغ قابل انتقال هستند و از عوامل مهم زوال و کوتاهی عمر هلو هستند. علائم ناشی از آنها بسته به نوع ویروس متفاوت است.

یکی از ویروس های مهم در درختان هلو ویروس آبل  های آلو است. این ویروس توسط شته ها، پاجوش و پیوندک منتقل میشود. درختان آلوده دچار کاهش رشد، شکستگی رنگ گلبرگ ها، ایجاد لکه های زرد روی برگ ها، ایجاد تاول و بدشکلی و ریزش میوه ها زوال تدریجی درخت میشوند.

ویروس بافت مرده لکه حلقوی درختان هسته دار یکی دیگر از ویروس های مهم در درختان هلو است. انتقال این ویروس توسط دانه گرده، بذر و پیوندک است. علائم بیماری به صورت زردی عمومی و ایجاد لکه های آب سوخته مدور روی برگ ها دیده میشود.

یکی از بیمـاری های فیتوپلاسمـایی در هلـو، بیمـاری فیتوپلاسمایی ایکس هلـو است. این بیماری توسط زنجرک و پیوندک منتقل میشود. علائم بیماری به صورت زردی متمایل به نارنجی و کمانی شدن برگ هاست. پس از آن درختان دچار پژمـردگی و زوال می شوند. ریشه زایی غیـریکنواخت پایه های هلویی که از طـریق رویشی ازدیاد پیدا می کنند نیز از دیگـر عوارض این بیماری است. به این ترتیب، باعث رشد غیریکنـواخت پایه ها در خـزانه میشود و نیز موفقیت گیرایی پیوند را کاهش میدهند.

روش کنترل:

™™ ایجاد باغ های مادری در مناطقی که با با غهای میوه فاصله استاندارد داشته باشند.

شناسایی و حذف درختان آلوده به ویروس، برای تولید پیوندک های سالم و عاری از ویروس.

™™ فاصله داشتن خزانه های ازدیاد نهال از باغ های میوه در هر منطقه و مبارزه با علف های هرز و حشرات ناقل قبل از تولید نهال و در طول دوره رشد.

™™حذف درختان آلوده یا مشکوک به بیماری های ویروسی و فیتوپلاسمایی در نهالستان ها و باغ ها برای جلوگیری از انتشار آن ها در باغ

 

توصیه های کلی

™™ در زمان احداث باغ جدید به اصول احداث باغ و به عوامل اقلیمی توجه شود و از کشت درختان هلو و شلیل در مناطقی که احتمال بروز خسارت سرما زیاد است، اجتناب شود.

™™ هرس باردهی درختان هلو تا زمان قبل از تورم جوانه به تأخیر انداخته شود. هرس تابستانه نیز تا اواخر شهریور و اوایل مهر خاتمه یابد.

™™ کوددهی درختان بر اساس تجزیه خاکی انجام شود و پس از مرداد اقدام به کوددهی نشود.

™™ هلو به خاک های سنگین و آب ماندگی حساس است، بنابراین اصلاح خاک سنگین با خاک لومی شنی یا شن یرسی با تهویه مناسب ضروری است.

™™ نهال ها باید از نهالستان های سالمی تهیه شوند که زمین آن ضدعفونی شده باشد. نهال ها باید عاری از بیماری و اصیل باشند.

™ از کشت عمیق نهال و رسیدن آب به طوقه جلوگیری شود و قبل از احداث باغ، لایه های سخت زیرین حذف شوند.

™™ از پایه زردآلو برای ازدیاد هلو و شلیل استفاده نشود.

از کشت محصولات زراعی همچون یونجه بین درختان هلو و شلیل اجتناب شود.

™™ بسته به شرایط منطقه از پایه های رویشی مناسب همچون پایه های ج یاف 677 ، پنتا، تترا، جی ان، نماگارد و گاردین استفاده شود.

™ ™ به منظور کنترل نماتدها و جلوگیری از بیماری کشت مجدد، تناوب کشت رعایت شود.

™™ از هرگونه خسارت فیزیکی به تنه یا شکاف در تنه جلوگیری شود .

™™ مدیریت آفات، بیماری ها و علف های هرز در باغ انجام شود.

 

بیشتر بدانید
۱۳۹۹-۰۹-۲۷
بیماری های مهم مرکبات

بیمـاری سـبز زرد ابـلـق

بیماری سبز زرد ابلق مرکبات یکی از بیماری های مهم قرنطینه ای مرکبات میباشد. عامل بیمـاری موجب خشکیدگی سرشاخه ها و نهایتا موجب مرگ درختان مرکبات می شود.

عامل بیماری

این بیماری یکی از بیماری های مهـم باکتریایی مرکبات میباشد و توسط باکتری Xylella fastidiosa ایجاد میشود. باکتری عامل بیماری، گرم منفـی، فاقد تاژک و اسپور، سخترشد و محدود به آوند چوبی، میله ای شـکل و دارای دیـواره سلولی چین خـورده است و دارای ابعاد 5-1 ×0.5-0.1میکرومتر میباشد.

سابقه بیماری

این بیمـاری در بـرزیل، آمـریکا و آرژانتین گـزارش شده است. این بیماری نـخستین بـار در سـال 1978 در نـاحیه جنـوب غربی سائوپولـوی بـرزیل گـزارش شد. گزارشی از این بیماری در ایـران روی مرکبـات وجـود ندارد.

دامنه میزبانی

عامل بیماری بیشتر ارقـام، گـونه ها و دورگه ای مرکبات را آلـوده میکند. انواع پرتـقال حسـاستـرین میـزبانه ای این بیماری به شـمار می آیند. همچنین انگور، زیتـون، هـلو و خرزهره از دیگر میزبانه ای  X. fastidiosa میباشند.

پرتقال         تانجرین              پوملو          گریپ فروت      لایم و لمون        پونسیروس           کامکوات

        

     

انتقال

  1. fastidiosa از بیمـاری هـای مهـم و قـابل انتقـال از طـریق پیـوند و نـاقلـین مـیباشد. باکتـری عـامل بیمـاری وارد آونـد چـوبی درخـتان شـده و  بـه راحـتـی از طـریـق پیـونـدک و مــواد گیـاهی قـابل انتـقـال میباشـد. زنجـرک های خانواده Cicadellidae و Cercopidae از مهمتریـن عـوامل انتقـال این باکـتـری هستند. اگرچه این پاتـوژن بـذرزاد نیسـت امـا انتقال از بـذرها به دانهال های پرتقال گزارش شده است.

علایم

درختان آلوده دارای برگ های رنگ پریده شبیه علایم کمبود روی همراه با کلروز داخلی رگبرگ ها هستند. زمانی که برگ های جوان بالغ شدند علایم کلروز در آن ها ظـاهر میشود و یا حتی در برگ های پیرتر علایم ابلقی در خزانه از سن 10- 7 سالگی دیده میشود.

اندازه میوه ها به طـور چشمـگیری کاهـش مییابد. محتوای قند میوه ی آلـوده بیشتر از میوه غیر آلوده است و میوه پوسته سختـی داشـته و زودتر میرسد.

درختان آلـوده کوتولـگی و کاهش رشـد نشان میدهند. جوانه ها و شـاخه ها سرخشکیده شده و سایه انداز درخت کوچک میشود.

کنترل

به دلیل بومی بودن این باکتری در قاره آمریکا، سایر کشورها جهت جلوگیری از ورود این باکـتری به کشورشان روی اقدامات قرنطینه ای و بهداشتی تمرکز میکنند البته دامنه میزبانی گسـترده، حشرات ناقل متعدد، دارا بودن علایم نهفتگی در بعضی از میزبان ها و انتقـال بین المللی مواد گیاهی سبب اختـلال در اجرای اقدامات قرنطینه ای میشود. همچنین اقدامات به باغی مناسب و کنترل ناقلین به خصوص در ابتدای حضور آنها، به وسیله عوامل بیولوژیک و حشره کش ها یک راه مهم در کاهش سرعت پراکنش این حشرات میباشد.

شانکر باکتریایی مرکبات

بیمـاری شانکـرباکتریـایی مرکبات به دلیـل انتشـار و گـسترش سریع، ریـزش بـرگ و میوه، خسـارات کـمی و کیفـی میـوه، سر خشکیدگـی و غیـره، یکیاز  مخـرب ترین بیماری های مرکـبات در دنیا و ایران مـحسـوب می شود که پـراکندگی وسیعی در منـاطق گرمسـیری و نیمـه گـرمـسیری دارد. ایـن بیـمـاری در بـرخی از منـاطق جنـوبـی ایـران دیـده می شـود و یـک بیـمـاری قـرنـطینـه ای داخلـی محـسوب میـشود.

عامل بیماری

عـامل بیمـاری یک بـاکـتری گـرم منفی، مـیله ای، با یـک تاژک قـطبی و هـوازی اجباری است. در محیـط کشت مصنوعی تـولید کلنیـه ای زرد رنـگ می کـند. درجـه حـرارت بـهـینـه بـرای رشـد 28 تـا 32 درجـه سـانـتیگـراد می باشـد. عـامـل بیـمـاری بـرمبنای حساسیت انواع مرکبات به این بیماری و انتشار جغرافیایی، سه گونه ی متمایز از جنس Xanthomonas می باشند. خطرناکترین و شایعترین فرم عامل بیماری، شانکر آسیایی ناشی از Xanthomonas citri subsp.citri است که بومی آسیا میباشد، اما در بسیاری نواحی دنیا وجود دارد و در بیش از 10کشور  مرکبات خیز جهان گزارش شده است.

 

سـابقه بیماری در دنیا

بـیمـاری شـانـکر مـرکبـات در سـال 1899 بـرای اولـین بار در ژاپـن بـر روی برگ های پـرتقـال واشنگتـن نـاول مشـاهده گـردید ولی نـامی بـرای آن مـشخص نشـد تا ایـن که در سال 1914 برگـر و همکاران شانـکر را به عنوان یک بیماری جدید مـعرفی کردند کشورهای تولید کننده مرکبات فـاقد شانکر، ممنوعیت شدیدی برای ورود نهـال و انـدام های تکثیری مـرکبات از کشورهایی که آلـودگی به این بیماری دارند اعمال میکنند.

وضعـیت بیماری شانـکر مرکبـات در ایـران

در ایران اولین بار در سال 1368 توسط علیزاده و رحیمیان از منطقه کهنوج استان کرمان از روی لیمو ترش گزارش شد. وقوع فـرم آسیایی شانکر برای اولین بار در ایران توسط مستـوفی زاده و رحیمیان گزارش گردید. این بیماری در مرکبات مخصوصـا منـاطق جنوبی کشور از جـمله هـرمزگان، جیرفت، کـرمان، سیستـان و بلـوچـستان و اخیـرا در بخشهـایی از فـارس بـاعث بـروز مشکلاتی برای باغداران گردیده است.

دامنه میزبانی

ایـن بیمـاری دامـنه مـیزبانی وسیـعی بر روی گـونه هـای گیـاهی خـانواده Rutaceae از قبیل گـریپـفروت، برخی پرتقال ها، لیموتـرش و لیـمو شیرین دارد. خسارت در ارقـام مهم تجـاری نظـیر پـرتقال نـاول و لیمو آب شیراز بسیار حایز اهمیت است.

گیریپ فروت        لایم         لمون         پوملو        پرتقال

          

علایم

باکتری تمام اندام های جوان اعم از برگ، شاخه های نرم و میوه ها را مورد حمله قرار میدهد و لکـه های زخم مانند برجسته ای روی آنها بوجود می آورد. علایم ابتدا به صورت زخم های برجسته و جوش مانند در سطح بافت ظاهر میشوند و تدریجـا بزرگ شده و با گـذشت زمان چوب پنبه ای میشوند. حـاشیه لکه ها معمولا به صورت آب سوخته و دارای هـاله ی زرد رنگ هستند که با افـزایش سن اندام ها محو می شود. قـطر و ظـاهر لـکه ها بر حسب سـن بـرگ، زمان آلودگی و نـوع میزبان متـفـاوت است. عـلایـم بیمـاری در میـوه ها و شـاخه هـا مشـابه بـرگ ها بوده ولـی به دلیـل اینکه برجسته تر میباشند، نمـایـان می باشند. میـوه ها ممـکن است 60 تـا 90 روز پـس از ریـزش گـلبرگ ها به بـیماری حساس باشند و لـذا لکـه هایی با اندازه های مختـلف روی میـوه مشـاهده می شود چنـانچـه شـرایـط محیـط از نظر رطـوبت و حـرارت برای رشـد عـامل بیماری مناسب باشد، برگ ها و میوه های آلوده ریزش پیدا کرده و سر شـاخه ها خشک  میشوند. آلـودگی شدیـد به این بیماری سبب برگـریزی درخت، کاهش کیفـیت و کمـیت محصول، ریزش زود هنگام میوه، خشک شدن ناگـهانی درخت و کاهش بازار پسندی محصول آن میشود.

.                           

زیست شناسی

عـامل بیمـاری میتـوانـد در فصـول نامسـاعد زمستـان و تابستان بقـاء خود را در لکه هـای روی بـرگ، ساقه و میوه حفـظ کند. در هـوای بـارانی و گـرم با فـراهـم شدن رطوبت کافی، بـاکـتری هـای فـراوانی از سطح لکه ها خـارج شده و توسـط بـاد و باران منتقل میگردند بنابراین بیماری در مناطقی که دوره های بارندگی دوره های بارندگی طولانی مدت باشند با دوره هایی که دمای هـوا بالاست، شـدت دارد. بـاکـتری با قـطـرات باران، روی بافت هـای جوان، از راه روزنـه و زخم های ناشی از عوامل مختلف به داخل گیاه نفوذ میکند. عامل بیماری میتواند در بقایای آلوده گیاهی خشک، سال ها و در بـقایای ریخته شده در خاک، چند ماه زنده بماند. بقـاء باکتری در خاک فقط چند روز است. روی میوه، چندین چرخه ی آلودگی میتوان رخ دهد. بنابراین میوه ها گاهی لکه هایی با اندازه-های متفاوت دارند. بروز این بیماری در هر فصل از سال در بسیاری از نواحی گرمسیری و نیمه گرمسیری به خصوص در سال های مرطوب به صورت همه گیر روی مرکبات به خصوص روی درختان جوان و حساس مشاهده میشود.

راه های انتقال

انتـشار بـاکـتـری در مسـافت های کوتاه تـوسط باد، بـاران، حشـراتی از قبیـل پروانه مینـوز مرکبـات، ابزار آلـوده باغبـانی و انسـان صورت میگیرد. بقایای گـیاهی آلوده مرکبات و یا میزبان های دیگر، جعبه های حمل و نقل، کامیون ها، حمل میوه های آلوده با کشتی های تجاری و حشرات باعث انتشار عامل بیماری به نقاط دوردست میگردند. انتقال اصلی بیماری بیشتر از راه انتقال مواد ازدیادی مانند پیوندک، نهال های بذری یادرختان پیوندی است.

کنترل

بهترین روش کنترل بیماری، جلوگیری از ورود بیمـاری با اعمـال قوانین قرنطینه ای مطابق آخرین پیشرفت های علمی و فنّی در سراسـر کـشور از جمله بازرسی و صدور گـواهی سلامت بذر و نهال و بکارگیری مواد تکـثیری سالم و عـاری از بیماری های خطرناک و قرنطینه ای است. پس از ورود بیماری به منطقه، بهترین روش کنترل، ریشه کنی درختان آلـوده میباشد. استفاده از باد شکن، هرس شاخه های آلوده به شانکر، رعایت اصول بهداشتی، استفاده از حشره کش ها برای مبارزه با حشرات نـاقل و سم پـاشی با سموم مسی مانند اکسی کلرور مس به مـیزان 5/2 گـرم در لیتر و یا مخلوط بردو به نسبت 2-2-1 در کاهش آلودگی مؤثر است.

ردیابی بیمـاری بایستی با فاصله زمانی کم به خصوص در منـاطقی که علایم مشکوک به بیماری و حشرات ناقل گزارش شده است، صورت گیرد.

لکه سیاه مرکبات

بیماری لکه سیاه مرکبات در مناطق نیمـه گرمسیری سال هایی که بارندگی تابستانه داشته باشیم بروز میکند.

عـامل بیماری

عـامـل بـیــمـاری قـارچ  Guignardia citricarpa از گـروه آسکـو میـسـت اسـت کـه شـکـل غـیـر جـنـسـی آن قارچ citricarpa Phyllosticta می بـاشد. فـرم غیر جنسی این قـارچ از گروه پیکـنیـدیو مـداران قـارچ های ناقـص می باشد. پـریتـس (فـرم جنسی) و پیکـنیدیـوم (فـرم غـیر جنسی) قـارچ در روی بـرگ هـای ریـخـته شده ی پـای درخت تشکـیل می شوند آسـک و آسکوسپــورهـا به کـمک بـاد و پیکـنیدیوسـپورهـا غـالـبـا بـه کـمک بـاران انتشـار مییـابند و سـبب بیمـاری می شـوند.

سابقه بیماری

این بیماری در برزیل، آرژانـتین، استـرالیا، تایوان و آفریقای جـنوبی که دارای بارندگی تابستانه میباشد، اهمیت بالایی دارد  و دارای خسارات اقتصادی است. ولی در ایران از اهمیت چندانی برخوردار نیست و مبارزه شیمیایی با آن ضرورت ندارد.

دامنه میزبانی

تمـام واریـته هـای تجـاری مرکبـات به این بیماری حـسـاس هستنـد و بـیشتـر روی درختـان مـسن و ضـعیف مرکبـات دیـده می شوند. در بین واریته های تجاری مرکبات، لیمو، نارنج دیر رس، ماندرین و گریپ فروت حساسیت بیشتری دارند. خسارت بیماری روی ارقام دیررس مثل پرتقال والـنسیا نیز خیلی شدید است.

علایم بیماری

عـلایم بیماری به صـورت لکـه های کوچـک گـرد فـرورفت هـای بروز می کند که مرکـزشان خاکـستـری است. حلقـه ای به رنگ قهوه ای تیـره و هـالـه ای زرد رنـگ دور هـر یک از لکه هـا را فـرا میگیرد. وجـود هـاله ی زرد رنـگ همیشگی نیست. نشـانـه اصلی بیمـاری وجود لکـه های تـیره در بـرگ ومیوه است. لکه های برگی بیشتر روی لیمـو و معمـولا روی دم میوه ها نیز دیده میشوند.

لکـه هـای روی میوه بسـته بـه میـزبـان و سـن آن، انـدازه و ویـژگی هـای متـفـاوتی دارند. امـا بیشتــر زخم ها به اندازه 5-1 میلیمتر قطـر دارند و به طور نامنظم روی پوست میوه پـراکنده اند. نوع اول، لکـه سخت و غربالی است. این لکه ها کم و بیش گرد، فرورفته و به رنگ قرمـز آجـری با حـاشیه های قهوه ای تا تیره هستند کـه مرکز آن ها حالـت مردگی دارد. لکـه سخت بارزترین نشانه بیماری لکه سیاه است و در سویی از میوه که بیشتر در معرض آفتاب است، تشکیل میشود. تشخیص این لکـه به راحـتی بعد از بـارندگی قابل شناسـایی است. نـوع دوم، لکـه های مـلانوز دروغـی یا لکـه های نقطه ای است. این لکه ها خیلی زود روی میوه های دروغی تشکیل میشوند و فاقد پیکنید هستند که در اواخر فصل به شکل لکه های نوع اول بروز میکنند. نوع  سوم،  لکه  ککمکی،  نشانه ی آلودگی شدید  است. این لکه ها  نارنجی، گرد، فرورفته و به قطر حدود یک میلیمتر هستند و ممکن است در اواخر فصل یا در خلال انبار داری به لکه های پر آزار تبدیل شوند. نوع چهارم، لکه های پر آزار، وخیم شونده و یا گسترش یابنده، که فرو رفته اند و شکل معینی ندارند. در شرایطی که رطوبت بالاست، پیکنید های متعددی در متن این لکه ها تشکیل میشوند.

.                               

کنترل

چنانچه درختان در شرایط خوبی رشد نمایند و تقویت شوند به این بیماری مقاوم خواهند بود. استفاده از نهال های عاری از بیماری جهت احـداث باغ های جدید در پیشگیری از بیمـاری مؤثر است. قارچ عامل بیماری از طریق برگ های آلوده منتشر میشود ولی انتشار بیماری از طریق انتقال میوه ی آلوده نا محتمل است به این دلیل که کنیدی ها در پیکنید های روی میوه تولید میشوند ولی به مدت طولانی زنده نمی مانند و با باد منتشر نمیشوند. برگ های آلوده نیز زمانی باعث بیماری میشوند که در کشوری باران های تابستانی ببارد. در زمان بحران ایجاد آلودگی، میتوان این بیماری را با پوشاندن برگ های آزاد کننده آسکوسپور در سطح باغ کنترل کرد یعنی به صورت مـالچ پاشی، بـرگ ها را با علـف چمنی پوشـاند. هـر روشی کـه به خارج شدن برگ های آلـوده و خشکیـده ی مرکـبات بینجامد، مایه ی قارچ را کـاهش میدهد. در صورت نیاز نیز میتوان با ترکیب بردو درختان را سمپاشی نمود.

اسکب مرکبات

بیماری اسکب مرکبات، یکی از بیماری های مهم قرنطینه ای مرکبات است که جوش های سطحی روی میوه تولید می کند و در ارقام حساس که در منـاطق مرطوب کاشته میشوند و از میوه ی تازه آن استفاده میشود، اهمیت دارد. این بیماری باعث بدشکلی شاخه و برگ ها، ریزش برگ و  میوهه ای نارس و کـوتولگی پایه های مرکبات میشود  این عمـل منـجر به کاهش کیفیت میشود. به هر حال این بیماری خسارت سنگینی به  باغدار وارد میکند.

عامل بیماری

اسکب مرکبـات بر اثر قارچ Elsinoe fawcettii با فـرم غیر جنسی Sphaceloma fawcettii ایجاد میشود. کنیدی های Elsinoespp. بی رنگ، تک سلولی و بیضوی اند. علاوه بر کنیدی های بی رنگ، کـنیدی های رنگی و سوزنی شکل نیز روی لکـه ها تولـید می کند که این کنیدی ها جوانه زده و کنیدی های بیرنگ تولیـد می کنند. اندازه ی آسکوسپور 12-10 ×6-5 میکرومتر می باشد و کلنی های برجسته با رشد کند به رنگ بژ یا قهوه ای در محیط کشت تولید میکنند.

سابقه بیماری

ایـن بیمـاری یکـی از بیمـاری هـای مهـم شنـاختـه شـده در بیشتـر کشـورهـای مرکبـات خیـز بـا آب و هـوای مـرطـوب مـانند آمـریکا، اسـترالیا، نیـوزلند، آرژانتیـن، هـند و پـاکـستـان می باشد.

انتقال

اسـپور هـای مـوجـود در سطـح جـوش هـا معمـولا با قطره های باران به برگ ها یا میـوه های تازه که حساس اند، منتقل می شوند. کنیدی ها بعـد از تشکـیل شبـنم روی لـکـه ها ایجـاد می شـوند و با وزش بـاد در فـاصـلـه هـای کوتاه پراکنده می شـوند. دمـای بهینـه برای توسعه ی اسکب مـرکبات 27- 24 درجه سانتـیگراد است. آلـودگی در دوره های کوتاه آبیاری می تواند رخ دهـد ولی بـرای انتشـار کنیدی هـا بارندگی اهمیت دارد. انتشار بیماری به نقـاط دورتر بیشتر با پایه ی آلـوده در خزانه است. همچنین در صورت خیس بودن برگ ها در حین عملیات کـشاورزی، بیماری ممکن است با وسـایل کشاورزی به قسمت های سالم منتقل شود

دامنه میزبانی

لیمو، رافلمون، نارنگی و دورگ های آن میزبان بیماری اسکب مرکبات میباشند. همچنین گونه های دیگر مرکبات مانند گریپ فروت، نارنج و پوملو به این بیماری حساساند ولی میزان حساسیت آنها کمتر است.

علایم بیماری

این بیماری روی برگ ها، شاخه ها و میو ه ها اتفاق میافتد و باعث ریزش برگ و میوه های نارس شود. نشانه های آن ابتدا به صورت جـوش های کمی برجستـه کـه شـامـل قارچ و بـافت میـزبان است، ظاهر می شود و به رنگ صورتی تا قهوه ای در می آید. پس از آن، درحـالی که جـوش ها توسعـه پیدا می کنند زگیلی میشوند وشکاف برمیدارند و رنگ آن ها قهوه ای متمـایـل به زرد و سـرانجـام خـاکـستـری تیـره می شود. سن بـافت میزبان در زمان آلودگی، گونه و رقم، روی اندازهی لکه ها و میزان برآمدگی تأثیر میگذارد. به طوری که لکه هایی که روی بافت هـای مسنتر به وجود می آیند، مسطـح و آن هایی که روی بـافت های جوان تشکیل میشوند، برجستگی بیشتری دارند. همچنین در یک سطح برگ آلوده، برجستگی هایی به جای زگیـل تشکیل میشود وگسترش مییابد و در همان قسمت ها در طرف دیگر برگ، فرو رفتگی هایی به وجود می آید.

کنتـرل احـداث خـزانه برای تولیـد پایه و پیـوندک در فاصله ی دور از بـاغ های تجـاری که ممکـن است آلـودگی حـضور داشته باشد. کـاهش استفاده از آبیاری بارانی در تولید ارقام حساس، زیرا میزان آلودگی را به شدت افزایش میدهد. هرس منظم درختان، این امر باعث حذف اسپورها شده و از پراکنش آن ها جلوگیری میکند. کنترل شیمیایی با قارچ کش ها باید در شروع آلودگی در خزانه انجام شود. معمولا از قارچ کش های مسی برای کنترل بیماری اسکب مرکبات استفاده میشود.

بیماری لپروز مرکبات

بیماری لپروز مرکبات، یکی از بیماری هـای قرنطینه ای مرکبـات می باشد که یک خطر جدی برای صنعت مرکبات به حساب می آید. این ویـروس بـاعث ایجـاد خسـارت به برگ، شـاخه و میوه می شود. عـلایم بیمـاری به صورت زخم روی شـاخه، برگ و میوه ظـاهر می شود و شدت عـلایم بسته به رقم مرکبات متفاوت است. میوه های آلوده به این ویروس ارزش بـازار پسندی کمی دارند.

عامل بیماری

ویـروس لپروزد مرکـبات بسته به نـوع عـامل متفـاوت می بـاشد. ویروس لـپروز مرکبـات نوع سیتوپلاسمی (CiLV-C) و ویروس لپروز مرکبات نـوع هستـه ای (CiLV-N) که به وسیلـه ی کنـه های جـنس  Brevipalpus انتقال می یابند. نوع سیتـوپـلاسمی شامـل دو نوع میباشد: سیـتـوپلـاسـمی نـوع یـک ((CiLV-C1 کـه رایـج تر است و سیتـوپـلاسمی نوع  دو (( CiLV-C2 که در کـلمبیا یافت شده است.

دامنه میزبانی

لیمو، نارنج، گریپ فروت، نارنگی و هیبرید های آن نیز به این ویروس حساس هستند.

سابقه بیماری

عامل بیماری از بیشتر نواحی مرکبات خیز جهان گزارش شده است. این ویروس یکی از مخرب ترین بیماری های مرکبات در آمریکا محسوب میشود. این ویروس یک بیماری بومی در چندین کشور آمریکـای جنوبی بوده که اخیرا در آمریکای شمالی مانند مکـزیک نیز انتشار یافته است

انتقال

این ویروس به سختی با روش مکـانیکی از یک گیاه به گیاه دیـگر یا میزبان علفی انتقـال می یابد و مهمترین روش انتقـال آن، انتقال به وسیله کنه های جنس Brevipalpus می باشد. همه ی مـراحل سنی کنـه قـادر به انتقـال ویروس می باشند. کنه هایی که تازه از تخم در آمده اند به منظـور به دست آوردن ویروس، باید روی یک گیاه آلوده تغذیه کنند. کنه ها پس از تغـذیه از گیاه آلوده، قابلیت انتقال آن به گیاه سالم را دارند. این ویروس به طور سیستمیک در گیاه حرکت نمیکند و هر زخم همراه با یک کنه ای است که از آن تغذیه میکند.

عـلایم

علایم معمولا به صورت زخم های گرد تا بیضی شکل روی میوه، برگ و شاخه دیده میشوند که شدت آن بسته به رقم مرکبات و نـاحیه آن متفـاوت است. زخـم هـای بـرگی معمولـاً گـرد و دارای یـک نقطـه مـرکـزی قهـوه ای تیـره با 2 تا 3 میلیـمتر قطـر می باشنـد که به وسیلـه ی هـاله سوخته احـاطـه شده اند. اغـلب یـک یا دو حلقه ی متمـایل به قهـوه ای نیز اطراف نقطـه مـرکـزی را احـاطه می کند. عـلایم زخـم های بـرگی ممـکن است با جراحـات آفت-کـش هـا و یا صـدمات نـاشی از حشـرات اشتبـاه شوند.

زخم های روی میوه گرد و به صورت نقاط مرده قهوه ای تیره روی پوست میوه می باشند.10 تا20 میلیمتر قطر دارند. گاهی روی زخـم ها صمـغ نیز دیده می شود. روی میـوه های سبز نرسیـده، زخـم هـا ابتـدا زرد می باشنـد و امـا بعـدا قهـوه ای یا سیـاه می شوند به طـوری که ارزش بازار پسندی میوه کـاهش می یابد. علایم میوه ممکن است با شانکر مرکبـات اشتباه شود.

زخـم های روی سـاقه برجسـته، پوستی و خـاکـستری یا  قهـوه ای بـوده و ممـکن است سطـح ساقه را بپوشانند. زمانیکه تـعداد ناقلین زیـاد است ممـکن است زخـم هـای سـاقه با هـمدیگـر دیـده شـوند و مـرگ شـاخه اتـفاق افتد. در نهـایت موجب بدشکـلی شدید پوست شده و میـوه ها میریزند.

کنترل

روش کنترل این ویروس اساسا از طریق کنترل کنه ناقل میباشد. بیشتر کنه کش ها که برای  کنترل کنه ها استفاده میشوند، مؤثرند. از روش های دیگر کنترل این بیماری، برقراری اقدامات قرنطینه ای، توسعه ی برنامه های تشخیصی برای تشخیص و شناسایی سریع عامل بیماری و آشنا نمودن باغدارن با علایم ادامه بیماری میباشد.

 

بیماری لکه برگی مرکبات

Citrus Leaf Blotch

ویروس لکه برگی مرکبات، یک گونه از جنس  Citrivirusو خانواده ی Flexiviridae میباشد.دارای پیکره ی رشته ای با 800 نانومتر طول و 15-12 نانومتر قطر دارد که دارای  آر ان مثبت تک رشته ای با 8747 نوکلئوتید است. ژنوم ویروس دارای سه قاب خواندنی (ORFs) کدشونده هستند و دارای یک پروتئین پوششی  (CP)41 کیلو دالتون میباشد.

سابقه بیماری

اولیـن بار از کامکـوات در سـال 1984 گـزارش شـد. سپس از ژاپـن، استـرالیا، فـلوریدا، اسپانیـا، ایتـالیـا و نیـوزلنـد نـیز گـزارش شـد

دامنه میزبانی

میزبان های آن وایـته های مختـلف مرکبات مانند نارنگی، گریپ فروت، پرتقال، لـمون، پونسـیروس، سیتـروملـو و هیبرید های سیتـرنـج میباشند.

انتقال

عامل بیماری به میزان کمی (5/2درصد) از طریق بذر مرکبات مانند نـارنج و کامکوات انتقال مییابد. هیچ نـاقلی برای انتقال این بیماری گزارش نشده است.

علایم

این ویروس بـاعث ایجاد لکه برگی و چروکیدگی پیـوند جوانه به صورت غیر نرمال در واریته های مختلف مرکبات می شوند. علایم روی تنه به صورت سـاقه آبله ای روی گیاه محک بالنـگ مشابه علایم ایجـاد شده توسـط ویـروس تریسـتزا مرکـبات روی همـان گـیاه محـک میباشد. علایـم روی برگ به صورت کلـروتیک است که ممکن است با عـلایم ایجـاد شده تـوسط پسوروز، کریستاکورتیس، میوه سنگی و کیسه صمغی در همان گیاه محک اشتباه شود.

روش های تشخیص

نموده سازی بیولووژیکی با تولید علایم برگی در تانگور و ساقه آبله ای در بـالنگ اتراگ که این دو گونه از گیاهان محک این بیماری میباشند.  لکه های برگی کلروتیک در تانگور سریعتر ظـاهر شده و آسانتر قـابل تشخیص میباشند. بنابراین مایه زنی روی این گیـاه محک بیشتر توصـیه شده است. از روش هـای دیگر تشخیص این بیمـاری روش مولکولی هیبـریداسیون با پروب های نشاندار شده و RT-PCR  با پرایمرهای اختصاصی میباشد.

کنترل

این ویـروس با بذر منتقـل می شود. جلـوگیری از انتقـال ویروس با استفـاده از جوانه هـا و پیونـدک های سـالم از پـایه های مادری عاری از ویروس، از روش های کنترل این بیمـاری میباشد.

 

 

بیشتر بدانید
۱۳۹۹-۰۹-۲۴

بیـماري‏ لکه ‏سيـاه‏ سـيب

از لـحاظ اقـتـصادي مهمترین بیـماري سیـب اسـت این بیـماري در مـناطقی كـه آب و هـواي نیـمـه خشـک دارنـد كـمتر شـایع اسـت ولـی در منـاطقی كـه بـهار خنـک و مـرطـوبی دارند خـسارت بیـماري شـدید بـوده اسـت.

عـامل این بیـماری قـارچ  Venturia inaequalis   میباشد.

 

قـارچ V.inaequalis:

دارای پـریتـس دروغـی (Pseudoperithecium) اسـت كـه در بـافت اسـترومـاي بـرگ هـا یـا میـوه هـاي ریخـته شده بر كـف بـاغ زمـستان گـذرانی مـیكنـند و بصـورت منفرد، قهوه اي تا سیاه رنـگ می باشـند. در هـر پریتس 100-50 آسک بـطـور مجتمع به شکل استوانه اي با پایه كوتاه كه درون هر یک 8 آسکوسپور است دیده میشود. دیواره آسک ها دو جداره و نازك اسـت. آسکوسـپورها سبـز مـایـل به زرد تا قـهوه اي و دو سلولـی هستـند كـه سلول بالایی آن كوچـکتر و پهنـتر از سلول پـائینی است (Inaequal= نامساوي). این قارچ هتروتالیـک دو قـطبی است لذا آنتریدي روي یـک پایـه و آسکوگون روي پـایـه دیگر تـشکـیل میـگردد.

قـارچ S. pomi:

داراي كنیدیوفورهایی معروف به  Annellophoreاست به سبب آنکه اثر افتادن  هر كنیدي روي كنیدیوفور بصورت حلقه اي (Annellide) بـاقی میماند كنیـدي ها زیتونی مایـل به زرد و معـمولا یک سلـولی و گاهی دو سلـولی، منفرد و تخم مرغی شکل هستند كه در انتهاي آنلوفورها بوجود میآیند. آنلوفورها قهوه اي رنگ و بدون بنـد (Septum) یا داراي بند،موج دار و با برجستگی هاي زگیل مانند هستند.

چرخه بیماری لکه سیاه سیب:

قـارچ عامل بیماري غالبا زمستان را بصورت پریتس هاي دروغی دربرگ ها و میوه هاي آلوده افتاده در كف باغ ها طی میكند البته در نواحی ساحلی و معتـدل كه زمسـتان مـلایمی دارند.

قـارچ بـه صـورت S.Pomi به شـکل میسلیوم در شـاخسار هـاي آلـوده زمستـان گـذرانـی میكنـد. پــس از آنکه میسلیوم هاي دو تیـپ جنـسی مختـلف سـازگار (Mating Type) نیـز با یکـدیگر آمیزش پیدا كردند، اجسامی تیره رنگ (پریتسهاي دروغی) بین بافتهاي برگهاي ریخته شده بركف باغ  تشکیل میشوند غالب پریتسهاي دروغی اولیه در خلال چهار هفته بعد از ریزش برگ ها تشکیل میشوند. رطوبت براي تکامل پریتس دروغی ضرورت دارد. دماي بهینه براي تکامـل آسکوگون 20- 18 و براي بلوغ آسکوسپورها  18- 16 است. رقم سیب و تـاریخ خزان برگ ها در بلـوغ و رسیدن آسکـوسپورها در بهـار تأثیـري ندارد. وقتی برگ زمستان گذرانده موجود در كف باغ  مرطوب میگردد (بارانهاي آخر زمستان و اول بهار) آسک هاي رسیده و بالـغ با جـذب رطوبـت از طریـق روزنـه پرتیـس دروغی متـورم شده با فشار آسکوسپورها را تخـلیه میكنند ، آسکوسپـورها همراه با جریان باد در فضـا پخـش میشـونـد و عفـونت اولـیه روي اندام هـاي تازه روییـده ایجاد میگردد. پیش بینی این بیماري در اپیـدمی ها بر اساس مؤثـر بودن ،مایه تلقـیح اولیه Primary inoculum یا در واقع آسکوسپـورهاي تولید شده در پرتیس هاي دروغی زمستان گذران موجـود برگ هاي كف باغ و جـوانه در سطوح گیاهی بر اسـاس شـرایط آب و هوایی صـورت می گیرد. وقتی آسکوسپـورها روي كاسبـرگ، برگ یا میوه جوان در مجـاورت لایه نازكی از رطوبت، قرار بگیرند جوانه میزنند براي آغاز تندش رطوبت آزاد (رطوبت نسبی بیش از 95%) ضرورت دارد. زمان لازم براي وقوع آلودگی به دماي محیط و تـعداد ساعـات خیس شدگی بستگی دارد بطور مـثال در دمـاي 22 به 48  سـاعت خیس شدگی سطح بافت نیاز است تا آسکوسپورها جوانه زده و آلـودگی شـروع گردد در حالیکه در دماي 6 به 21 ساعت خیس شدگی، البتـه در دما هاي بالاتر از 26 معمـولا بیماري به ندرت اتفاق می افتد (شرایط خنک و مرطوب براي وقوع بیماري لازمست، منحنی Milles 1944 .)

قـارچ بـعـد از نـفوذ در كـوتیـکول منـشـعب شـده و زیـر كـوتـیکـول تـشکیـل استـرومـا میـدهـد و لـکه هـاي بیــماري كـه روي آن هـا كنیدیـوفـورو كنیدي هاي pomi.S تـشکیل میـگردد، ظـاهـر میـشوند. لـکه هـا و كنیـدي ها در مـركز لکه ها بسته به رطـوبت نـسبی و دما بـعد از 9 تا 17 روز دیـده میشوند .

كـنیدي هـا عـامـل اصلی ایـجاد عفـونـت و بیـماري در تابسـتان هستند كه با قطـره هـاي بـاران یا بـاد روي سطـح برگ هـا یا میـوه درخـتان دیگر پخـش میگردند. ایـن كنیـدي ها به شـیوه آسکوسـپورها جوانـه زده و با نفـوذ در میزبـان لـکه هـاي جـدید را بوجود می آورند. در خـلال فـصل رشـد بسـته به دوره كـمون بیـماري و نیـز حساسیـت بـافت رقـم میزبان چـرخه هـاي ثـانویه دیـگري نـیز مـمکن اسـت تـکرار شـود.

اسـاسـا خـسارت یـسماری به دو صـورت اسـت:

1-كاهش بازار پسندي میوه ها به سبب وجود لکه هاي سیاه یا تغییر شکل میوه ها

2-نابودي كامل درخت در 3-2سال متوالی اپیدمی شدید

در ابتداي بهار قبل از باز نشدن شکوفه ها اولین جایی كه آلوده میشود كاس برگ هاي گل سیب است. كاس برگ ها به رنگ سبز زیتونی در آمده و از این طریق میوه ها و برگ هاي جوان نیز آلوده میشوند .لکه ها ابتدا در سطح زیرین برگ هاي جوان مشاهـده می شوند و با باز تر شدن بـرگ ها هر دو سطـح آنهـا آلوده میگردنـد. لکـه هاي اولـیه ،مخـملی و بـه رنـگ سبز زیتونـی تا قـهوه اي و با حـاشیه نامشخـص می باشند. به تـدریج حـاشیه لـکه هـا واضـح شده و ممـکن است چـند لکـه به هم چسـبیده و به رنـگ سیـاه درآیـند.

كنـترل لـکه سـیاه سـیـب :

1-اقـدامـات بهـداشـتی: جـلوگـیري از تشکـیل پریتـس دروغی احتمـال بـروز هـمه گیـري بیمـاري را كاهش میـدهد براي این منظور شخـم زمستانه میتواند با زیر خـاك نمـودن بقـایا بشـدت بیـماري را كاهش دهـد .پاشیدن كودهاي نیتروژندار (اوره) در پـائیـز روي برگ هاي ریخـتـه شده در كـف بـاغ باعـث تسریـع فـساد و تجـزیه آن هـا و مـانع تشکیـل پریـتس دروغی میگردد. این عمـل بـویژه در سال هایی كه زمـستان مـلایم باشد نتیجه بخـش است. پاشیدن قارچ كش هایی مثل بنـومیل در آخـر فـصل (قبـل از خـزان) روي بـرگ هاي درخـت یا بعـد از خـزان روي برگ هاي كـف باغ نیز مانـع تشـکیل پـریتس دروغی در پائیز و زمستان میگردد.

2-عـملیـات زراعی: وقـتی جـریان هـوا در بین تـاج درختـان به خـوبی صورت گیـرد به سـبب وجود هـوا و جـریان باد در مـیان شاخسـاره هـا و خـشک شـدن شـاخسـاره ها، شـرایط آب و هوایی براي وقوع بیماري نـامساعد میگردد. لذا تنظیم فاصله درختان هنـگام كاشت و هـرس مرتب آنـها با ایجـاد شرایط خشـک و نیز فراهم آوري شرایط مناسب براي سمپاشی باعث كاهش بیماري می گردد.

3-ارقـام مـقـامـشـامـل: گـلـدنـرد Goloden-Red ردفري Red Free- لیبرتی liberty- پریما Prima- پرسیلا Priscillaـ سرپرایز Si Prize-جونا فري Jona Free- فـريـدام Free Dom- مکفري MacFree- مـور یا  Moria- تـرنت Trent- نـوا Nova– ایزيگرو Easygro- نوواماك Novamac- ریشلیو Richelieu- روویل Rouville- فلوریدا Florida

4-شـیمیـایـی: در شـمـال شـرق ایـالـات مـتحـده نـزدیـک بـه 05% از كـل قـارچ كـش هـاي مـصرفـی در بـاغ هـاي سیـب فـقط بـراي كنتـرل ایـن بیـمـاري بـکار میـرود.

قـارچ کـش هـاي مـورد استـفاده عبـارتنـد از:

كـاپتان، دودین، گروهاتیلن بیسديتیوكاربامات ها و سموم گوگردي، بنزیمیرازول ها و بازدارنده هاي بیوسنتز در ارگوسترول (;SBI StroleBiosynthesis Inhibitores .)

امـروزه از بنـومیل (ازبـنـزیمیدازولـها) و دودیـن به خـاطر بـروز مـقاومت در قـارچ عامل بیـماري كمتر استـفـاده میـشود. پیـش از وقوع آلـودگی بایـستی بر اسـاس پیش بینی هاي هواشناسی (طول زمان رطوبت بالاي 90%) با استفاده از قـارچ کش هاي پیشگیري كننده سمپاشی صورت گیرد. بعد از ایجاد عفونت خصوصا در نواحی نیمه خشک، باغدار با دانستن زمان وقوع آلودگی با استفاده از قارچ کـش ها می تـواند 24 تا 96 ساعت (1-4 روز) پـس از شروع عفونت بیماري را مـهار كنـد، (با استفاده از داده هاي هواشناسی و جدول میـلز زمان وقـوع عفونت تعیین میگردد). زمـان سمپاشی بر اساس مراحل رشد و نـمو درخت سیب انـجام میشود. سم پـاشی اول در مـرحله نوك نقـرهاي  Silver Tip (جـوانه ها تازه شکفته و نوك برگ هاي اولیه به رنگ سـفید نقرهاي نمایان است). انجام میشود و سمپاش هاي محافظتی و پیشگیري كننده بـعدي در مراحل نـوك سبزي Green Tip (انـدام هاي رویـشی و جـوانه هـا به یـک سـانتی متر رسیده اند). مرحله ظـهور دسته هـاي گـل Tight ,Cluster (مرحله گلدهی Bloom) و در آخر بعد از ریزش گلبرگ ها صورت میگیرد. سمپاشی هاي پوششی به فاصله هر دو هفته یکبار بعد از ریزش گلدهی تا حـدود 3-2 هفته مانده به برداشت محصول ادامه مییابد. قـابل ذكـر است برنامه مبارزه شیمیایی با لکه سـیاه سیب، سفیدك حقیقی، زنـگ ها و بیـماري هاي مختلف دیگر كه در خلال تابستان بروز میكنند از جمـله لکه دودي، فـضله مگسی، آفات و كـنه ها بطـور تلفیقی صـورت میگیرد. اگـر تعـداد لکـه ها زیاد باشـد برگ ها بد شکل و پیچیده میشوند و معمولا ریـزش میكنند. آلودگی دمبرگ موجب ریزش برگ قبل از تکامل آن میگردد. لکه روي میوه ها ابتدا مشابه لکه هاي روي برگ ها است بعدا قهوه اي، سـیاه و چوب پنبه اي میشوند. میوه هاي آسیب دیده بـدشکل و پـیچ خورده هستند، معـمولا این مـیوه ها ترك میخورند و زود میریزند. آلودگی دم میوه موجب ریزش میـوه قبل از رسیدن آن میگردند .از روش هاي مبارزه با این بیماري می توان به موارد  زیر اشاره كرد:

سموم توصیه شده براي لکه سیاه سیب این بیماري عبارتند از:

دودین یا میلپرکس: 5/1 – 1 در هزار

كاپتان یا ارتوساید wp 50%:  3 در هزار

بنومیلwp50 % : 5/0 در هزار

بیترتانول یا بایکور  25/0:    wp 0/75 در هزار

نوآریمول یا تریمیدال 9% :  Ec  0/75درهزار

حداقل میزان سمپاشی بااین سموم 3 نوبت میباشد كه عبارتنداز:

*زمان تورم جوانه ها

*زمان ریزش گلبرگ ها

*11روز پس از نوبت دوم

سفيـدک‏ سطحی ‏سيب:‏

هر جا كه سیب كـشت میشود این بیماري نیز وجـود دارد بویژه در خزانه هاي سیب در سراسر جهان بیماري مهمی محسوب میگردد در ایالات متحـده این بیمـاري با ایـجاد شبکه زنگاري (زبر و چـوب پنبه اي Russeting) روي پـوست میوه موجب كـاهش ارزش میوه تا  50 % میشود.

عـلائم:

سفیدك سطحی سیب به قسمت هاي مختلـف درخت مانند: سرشاخه ها، برگ ها، شکوفه ها و میوه ها حمله میكند. علائم روي برگ ها بصورت لکه هاي خاكستري تا سفید كثیف ظـاهر میشوند و اگر برگ هاي جوان آلوده شوند دچار پیچ خوردگی و بد شکلی شده و نهایتا خـشک میشوند. شکـوفه هـاي درخـت بر اثـر زمستـان گـذارانی قـارچ در جوانه هـاي زایشی زود تـر از بقیه قسمـت ها آلـوده میشـوند. در اثـر آلـودگی شکـوفه ها ، گـلبرگ هـا چـروكـیده و كـاسبرگ ها گـوشتی و كلفت میشونـد و توانایی تشکیل میوه را از دست میدهند. كاسبرگ ها خیلی حساس هستند. میسلیوم ها، كنیدیـوفورها و كنیدي هاي قـارچ روي سرشاخه ها منظره سفید رنگی را ایـجاد میكنند رشد این شـاخه ها متوقف شده و فواصل میانگره ها كوتاه میمـاند و نهایتا سـرشاخه هـا خشک میشونـد .معمولا روي سرشاخه ها فرم جنسی قـارچ (كلیستوتسیوم) تشکیل میشود. میوه ها نیز آلوده شده و حالت شبکه چوب پنبهاي در سطح میوه ها (زنگار میوه) بوجود می آید. در مورد گلابی هم پوشش سفید میوه تا اواسط تابستان روي میوه باقی میماند و بعد این  پوشش محو میشود و اثر آن بصورت لکه زنگاري(Russet) باقی میماند در خزانه ها قارچ به همه برگ هاي در حال رشد حمله كرده و موجب كندي رشد قسمت هاي انتهایی شاخه ها میشود.

عامل بیماری:

روي سیب و گلابی قارچ زیر است:

Te) Podosphaera leucotricha

(Erysiphaceae-Erysiphales-Hymenoascomycetidae-Ascomycetes)

An) Oidium farinosum

(Moniliaceae-Moniliales-Hyphomycetidae-Deutromycetes)

:Podosphaera leucotricha

كـلیستوتسیوم P.leucotricha داراي زوائـد دو شـاخه اي شـکل اند هر چـند در این گـونه حالت دو شاخه اي به سـختی دیده میشـود داخـل كلیستـوتـسیـوم فـقط یـک آسـک وجـود دارد كـه حـاوي 8 آسـکوسپور بیـضـوي است. ایـن قـارچ هتـروتـالیک اسـت.

كنیـديهاي O.farinosum شفاف، تک سلـولی و دو سر تـخت و استـوانه اي شـکل اند و بصورت زنـجیـري روي كنیدیوفور تشکیـل میشوند

چـرخه بیمـاری:

ریسه درون جوانه هـا مهمترین بخش زمستان گذران قارچ می باشد این قـارچ انـگل اجباري اسـت. اگر آسکوكارپ تشـکیل گـردد میتواند مـوجب بـقـاء قـارچ گـردد ولـی بـنظـر نمـیرسـد كلیستوتـسیـوم در چـرخه زنـدگـی قـارچ نـقـش داشـته باشـد و آسـکوسـپـورهـاي  P.leucotricha مـوجب آلـودگی نـمیشوند در بـهار بـا مـناسب شدن شـرایط محیطی ریـسه ها، داخل جوانه ها فعال شده و تولید كنیدیوم میكند كنیديها با بادپخش شده و موجب آلودگی اولیه میشوند سپس از زخم ها و لکه هاي جدید نیز كنیدیوفورها تولید كنیديهاي جدید را كرده و موجب انتشار بیماري و آلودگی هاي ثانویه میگردند.

فعالیت قارچ در تابستان شدیدا كاهش مییابد ولی در اواخـر تـابسـتان و پائـیز مجـددا فعــال شـده و با انتشار كنیدي ها موجب آلـودگی هاي جدید میـگردد، نهال هاي موجود در خزانه بعلت اینکه تا اواخر پائیز رشد میكنند بسیار مستعد آلودگی هستند. البته برگ هاي جوان درخت سیب فقط تا چند روز بعـد از باز شدن به آلودگی حسـاس هستند و پس از آن آلودگی فقط در برگ هایی دیده میشود كه بطور  مکانیکی صدمه دیده اند. كنیدي ها در سطح برگ وقتی رطوبت نسبی حدود 70% باشد به خوبی تندش می كنند. اوج تولید و آزاد سازي اسپورها در ظهر انجام می شود. قارچ در گستره دمایی 32-4 فعالیت میكند ولی بهینه دماي آن 0-2016 است

این بیماري در مناطق نیمه خشک به فراوانی دیده میشود ولی به ندرت در مناطق خشک ظاهر میشود. از عوامل مهم و موثر در جوانه زدن كنیديها دما و رطوبت است هر چند نقش دما خیلی بیشتر از رطوبت است زیرا میزان آب در داخل كنیديها بالا بوده و رطوبت تأثیر كمـتري در جوانه زنی اسپور قارچ دارد. بعداز عفونت میسلیوم قارچ در جوانه هاي آلوده تا بهار سال بعد به حالت ركود باقی میمانند و جوانه هاي انتهایی مهمترین مکان براي زمستان گذرانی قارچ عامل بیماری هستند.

کنترل:

1-هرس شاخه ها و سرشاخه هاي آلوده:  میتواند موجب كاهش مایه تلقیح اولیه گردد. كاهش مایه تلقیح اولیه و حفاظت برگ، میوه و جوانه از عفونت ثانویه در مبارزه با این بیماري مهم است.

 2-ارقام  مقاومارقام  سیب با حساسیت كمتر عبارتند از :  سیب زرد لبنانی ،دلیشز، گلدن دلیشز، واین ساپ، یورك ایمپریال ، نیتانی، لورد لمبورن.

ارقام گلابی مقاوم به سفیدك هاي سطحی عبارتند از: دوآنژو،لوئیزبون Louise  Bonne

3-شیمیایی: قارچ کش هاي علیه سفیدك هاي حقیقی عبارتند از : گوگرد، بنزیمدازول ها، ضد بیوسنتزارگوسترول

(Ergosterol Biosynthesis Inhibitores :EBI)، بوپریمات، پیرازوفوس،تريآدیمفون، دینوكاپ (كاراتان)

قـبل از پیدایش گل هـا، مصـرف سفیدك كـش هاي بسیـار مؤثر مثـل تري آدیمفون كه به شدت از تولید كنیدي جلوگیري میكنند ضرورت ندارد. در اروپاي غربی به علت وجود هواي ملایم در زمستان و شرایط مناسب بیماري در بهار، درختان باغ را 15 بار با قارچ کش ها سم پاشی می كنند.

زمـان سـمپاشی:

الف) نوبت اول هنگام تورم جـوانه ها كه ترجیحا از سموم سیستمیک استفـاده میـشود. چون خنکی هوا مانع تصعید گوگرد است و از طرفی دیگر سموم سیستمیک روي آلودگی درون جوانه ها مؤثرند.

ب) نوبت دوم بعد از ریزش گلبرگ ها كه میتوان از گوگرد و تابل استفاده نمود همچنین كاراتان و سایر سموم سیستمیک نیز قابل استفاده اند (بعضی ارقام سیب و گلابی به گوگرد حساسند و موجب گیاهسوزي آنها می شود كه بایستی دقت نمود).

ج) نوبت سوم : بستگی  به شرایط جوي و میزان پیشرفت بیماري دارد بیش از 3 نوبت  هم ممکـن است لازم به سمپاشی باشد. قارچ كش هاي باز دارنده بیوسنتز ارگوسترول زمانیکه بیماري هنوز شدت پیدا نکرده است بسیار موثرند

Cytospora canker:

به این بیماری شـانکر لوکوستـومایی، دارخور و فیتیله نـارنجی هـم گـفته میشود. این بیمـاری داراي میـزبان هاي مختلفی از جـمله گردو، چنار، تـبریزي، گیلـاس، زردآلو، قـیسیو سیب میباشد. رو درختان هسته دار این بیماري روي درختان گیلاس، زردآلـو، هلـو، شلیل، آلو، گـوجه بروز پیدا میكند.

علائم بیماري :

علائم بیماري روي سرشاخه ها، شاخه هاي قطور و در گیلاس روي تنه دیده می شود. سرشاخه هاي مبتلا در حالی كه پوست آنهـا كمی چروكیـده شده، خـشک میشونـد. از شاخـه هاي آلـوده و جوانـه ها انگم تراوش شـده و سرانجام این قسمت ها نیز میخشـکند. روي شاخه هاي قطورو تنه درختان گیلاس مبتلا به بیماري معمولا شانکر ایجاد میشود. درآغاز پوست قسمت هاي آلوده كمی تیره تر و فرو رفته ترشده و به تدریج اندازه آن بزرگتر و تبـدیل به شانـکـر میشود .شانکر ایجاد شده و ترشح صـمغ در ایـن بیماري شـبیه علـائـم بیـماري شـانـکر باكـتریایی درختـان هسـته دار بـوده و معمـولا این دو بیماري كه در مناطق مرطوب و پرباران شیوع دارند باهم اشتباه می شوند.

.                        

این بیماري گاهی دردرخت زردآلو موجب مرگ آنی درخت میشود.

.معمولا در بخش مركزي شانکرها، اندام هاي تولید مثل قارچ (پیکنیدها و پریتسهاي بیمارگر) به شکل جوش هاي كوچک و سیاه رنگ نمایان میگردند. چنانچه شانـکر پیرامون شاخه ها را فـراگیرد، برگ هاي شاخه هاي بالاي مركز شانکر سبز خشک شده و سرانجام بخش هاي بالایی این شاخه ها هم میخشکند.

عامـل بیمـاری، نحوه انتشـار و چـرخه زیسـتی آن:

‏قـارچ عـامل بیـماري Cytospora  persoonii اسـت كـه متـرادف آن Cytosporaleucostoma بوده و شکـل جنسـی آن Leucostoma persoonii می بـاشد.

در درختان زردآلو، قارچ   Cytospora cincta Sacc نیز میتواند عامل بیماري باشد. قارچ عامل بیماري در سرتا سر سال در طراف  شانکرهاي روی شاخه ها، تنه ها و پیکنـیدي هاي فراوان تشکیل شده روي شاخه هاي آلـوده وجود داشته و زمستان گذرانی میكند.

ایجاد عفونت از طریق روزنه ها و جوانه هاي سالم میسر نیست بلکه زخم هایی كه بر اثرعوامل مکانیکی، سـرما، گرما، هرس، تـگرگ، تغذیـه حیوانات و حشـرات در انـدام هاي چوبی گیاه ایجاد میشوند یا یـخبندان و تابـش اشعه خورشید كه مـنجر به پیـدایش ترك، شکاف یا بافت مردگی میگردند از جمله راه هاي نفوذ و ایجاد آلودگی روي درخت میباشند.

قارچ عامل بیماري پس از استقرار در پوست درخت، به سـرعت توسعه پیدا كرده و پـس از مدتی پیکنیدي هـاي فراوانی در پوست بوجود میآورد. در هـواي بارانی و با نفوذ رطـوبت، اسپورهاي قارچ در لـعاب عسلی رنگی از روزنه هاي پیـکنیدي ها خـارج شده و با قطرات باران و وزش باد به قسمت هاي دیگر درخت منتقل میشوند.

چرخه بیماري در فصولی از سال كه هوا خنک و توام با باران شدید باشد چندین دفعه تکرار میشود.

راه های پیشگیری و کنترل بیماری:

هر اقدامی كه بتواند از تضعیف و زخمی شدن درختان جلوگیري كند در پیشگیري از بیماري موثر است.

سم پاشی هاي چهارگانه دوره اي با بردوفیکس به شرح زیر:

سم پاشی با بردوفیکس 10 در هزار پس از ریزش 70 درصد برگ ها در پاییز

سم پاشی با بردوفیکس 10 در هزار قبل از تورم جوانه ها

سم پاشی با بردوفیکس  5 در هزار بعد از ریزش گلبرگ ها

سم پاشی با بردوفیکس 5 در هزار بعد از تشکیل میوه

در صورت وجود آلودگی اقدامات زیر علاوه بر محلول پاشی هاي دوره اي ضروري است :

تکرار سم پاشی ها، بعد از تشکیل میوه، در سه نوبت به فواصل 15روزه

تراشیدن دقیق شانکرهاي موجود روي شاخه ها و تنه هاي درختان آلوده و پانسمان بافت سالم گیاه با بردوفیکس رقیق نشده

.هرس شاخه هاي آلوده، 10 تا 15 سانتی متر پایین تر از بافت آلوده و سوزاندن آنها و در صورت قطور بودن محل هرس ضد عفونی آن با بردوفیکس رقیق نشده

 

بیشتر بدانید
۱۳۹۹-۰۹-۲۰

بیـمـاری های مهـم بادمـجان

1- سـاق سیـاه یا بـلایت فـایتـوفـتورایـی

عـامـل بـیماری

عامل بیماری قارچ Phytophthora capsiciمی باشد.

علایم بیـماری

  • در محل آلودگی بر روی برگ و ساقه ابـتدا لکه ای به رنگ قهوه ای تیره و یا سیاه پـدیدار می گردد که به تدریج به طـرف بالا و پایین و اطراف محل آلـودگی پیشروی می کند. پس از چندی عـامل بیماری به بـافت های مجـاور لکه نفوذ کرده و مـانع جریان شیره های گیاه می گردد.
  • عضو مورد حمله پژمرده و خشک می گردد.
  • گاهی اوقات در محل آلودگی زخم و حالت پوسیدگی نیز مشاهده می گردد.
  • در هـر صورت اگر شاخـه ای آلوده گردد همان قسمت و اگر سـاقه اصـلی یا طـوقه مورد حـمله قرار گـیرد تـمام بوته خشک می گردد.
  • آلـودگی می تواند بر روی میوه ها نیز توسـعه یـابد که مـوجب ایجـاد لکه های تیـره بر روی میوه هـمانند سـاقه و برگ ها می شود.
  • اغلـب میوه ها چروکیـده و خشک می شوند ولی به گیاه متـصل اند و نمـی ریزند.

شـرایط مسـاعد بیـماری

  • بارندگـی های سنگـین، رطـوبت خاک و زهکشـی ضعـیف از شـرایط مساعد بیـماری می باشـد.
  • عامل بیمـاری در خاک وجـود دارد و توسـط آب آبیـاری و وسـایل کشـاورزی به نـقاط مخـتلف مـزرعه جا به جـا می گردد.
  • اسپـورهای عامل بیماری توسط قـطرات باران از خاک به مـیوه ها و شاخ و بـرگ انتقـال می یابنـد.
  • دمـای رشد قـارچ  عامل بیماری 11تا  35 درجه سانتی گراد و دمای بـهینه رشـد آن 30درجه سانتی گـراد میباشد.

 

روش های پیشگـیری و کنتـرل بیـماری

  • ضدعفـونی خاک خـزانه
  • انهـدام شـاخ و برگ آلـوده شـخم عمیـق و زیر خاک کـردن بـقایای گـیاهان
  • تـناوب زراعـی سه سـاله
  • فاصلـه دار کاشـتن بـوته هـا
  • در صـورت لـزوم استـفاده از سـموم کشـاورزی منـاسـب

 

2-پوسـیدگی سـاقه

عـامل بیـماری

عـامل بیـماری قارچ  Phytophthora cryptogea مـی باشـد که سـبب پوسـیدگی طوقه بادمجان می گردد و عـلایم آن با آنـچه در مـورد  P.capsiciگفته شد مطـابقت دارد

 

3-سفـیدک سطـحی

عـامـل بیـماری

این بیماری توسط گونه های مختلف خانواده Erysiphaceaeایجاد می شـود. قارچ  Leveillula solanacearum  اولین بار از ایران گزارش شـد و قارچ Leveillula tauricaعلاوه بر بادمـجان بر روی گـوجـه فرنگـی و سـیب زمیـنی نیز خـسارت واردمـی کند. قارچ Erysiphe polyphagaدر روی گیـاهان جـوان بادمـجان در گـلخانه از هنـد گزارش شـده است.

علایـم بیماری

  • ایـجاد لکه های سـفید و پودری بر روی برگ هـا، سـاقه ها، گل ها و مـیوه ها
  • زردی و پژمردگـی برگ ها
  • ریـزش بـرگ ها
  • برگ هـای پاییـنی زودتر مـورد حملـه بیـماری قرار مـی گیرند

شـرایط مسـاعد بیـماری

  • سایـه و تهویه نامـناسب از عوامل مساعد برای توسعـه بیمـاری هستند.

روش هـای پیشگیری و کنتـرل بیـماری

  • حـذف قسمـت های آلـوده گـیاه و از بینبردن بقایای محصول در زمین
  • جلوگیری از وارد شـدن استرس به گیـاهان با فراهـم کردن آبـیاری و کوددهـی مناسب
  • رعـایت فاصله کاشت مناسب برای جـلوگیری از کشـت انبـوه
  • استفـاده از فـسفیت پتـاسیم
  • اسـتفاده از سـموم گـوگـردی

4-پـژمردگـی فـوزاریـومـی

 عـامل بیـماری

عـامـل بیـماری قـارچ Fusarium oxysporum f.sp.melongenaeمـی بـاشد.

عـلایم بیـماری

زرد شـدن بـرگ ها و پژمردگی بـرگ هـای بالایـی

سپـس برگ هـا به رنگ سـبز تیـره یا قـهوه ای درآمـده و متصـل به گیاه باقـی می مانـند.

با بـرش عرضی ساقه و ریـشه ها نوارهـای قهوه ای در بافت آوندی مشـاهده میشـود.

شـرایط مـساعد بیمـاری

  • دمـای بهینه برای رشـد فـوزاریوم بادمجـان حـدود 28درجه سانتـی گـراد اسـت بـنابراین این بیـماری در هـوای گـرم شـایع اسـت.
  • عـامل بیمـاری از طـریـق ادوات کشاورزی، آب آبیـاری و بـقایای گیـاهـی منـتقل مـی شود.

روش هـای پیشـگیری و کـنترل بیـماری

  • رعـایت بهداشـت گـلخانه و حـذف بقـایای گـیاهی
  • اسـتفاده از ارقـام مقـاوم
  • ضـدعفـونی بـذور قـبل از کـاشت با سـموم منـاسـب(کـاربنـدازیم و مـتالاکسـیل)
  • ضـدعفـونی خـاک توسـط آفـتابدهی با سـموم شیـمیایی
  • کنتـرل بیولـوژیک با قـارچ های آنتـاگونیـست ماننـد تریکـودرما
  • شـخم زدن عمـیق خاک گلخـانه برای بهـبود تهـویه خـاک
  • کنتـرل رطـوبت و دمـای گلخـانه حـذف علـف هـای هـرز خودرو
  • اطمـینان از پوسـیده بودن کـود دامـی
  • پرهیـز از آبیـاری بیـش از حـد
  • حـذف سریع بوته هـای آلوده همـراه باخارج نمـودن خاک اطـراف ریـشه های آنـها
  • استـفاده از قـارچکـش منـاسـب

 

5-پـژمردگـی ورتیـسیلـیومی

عـامـل بـیماری   

عـامل بیمـاری قـارچ Verticillium albo-atrumو Verticillium dahliaeمی باشـد. این قـارچ به سـبزی های مخـتلف از جـمله چغنـدر، باقـلا، خیار، بادمـجان، تربـچه، تـرب، فلـفل، سـیب زمیـنی، ریـواس، گـوجه فـرنگـی و هنـدوانه حـمله کرده و خسـارت وارد می کنـد و لیکن بادمجان در مقـایسه با سـایر سـبزی ها حسـاس تریـن میـزبان محسوب می شود.

عـلایم بـیمـاری

  • زردشـدن برگ ها در فـاصـله بین رگبرگ ها، سـپس برگ ها قهـوه ای و پـژمرده می شـوند.
  • زردیـبرگ ها اغلـب به صـورت Vشـکل می باشد.
  • گـیاهـان آلوده کـوتوله اند و به نـدرت تـولید مـیوه می کنند.
  • با برش طـولی سـاقه های آلوده،تیـرگی بـافت آونـدی مـشاهده مـی شود.
  • اگر بعـد از تـشکیل میـوه آلـودگـی رخ دهـد مـیوه و گل ها بد شـکل و پژمـرده شـده و مـی ریـزند.
  • در داخـل مـیوه های آلـوده ممکن است نوارهـای سیـاه دیده شـوند که نشـانگر فـساد بافت آوندی است.
  • ریشـه و طـوقه پوسـیده می شـوند

شـرایط مسـاعد بیـماری

  • آب و هـوای خنک و مرطوب
  • اسـتفاده بیش از حد از کـودهای نیتـروژنه و کمـبود پتاسیم
  • دمای بین 21و 25درجه سانتی گراد از شرایط مسـاعد برای توسـعه بیماری است.
  • عامل بیماری از طریق زخم های ایجـاد شده بر روی ریشه بر اثر عملیات زراعی، تـشکیل ریشه های ثانویه و تغـذیه نماتدها وارد گیاه می شود.روش هـای پیشگیـری و کنترل بیـماری
  • ضدعفـونی و آفـتاب دهـی خاک
  • اطلـاع از سوابق آلـودگی در منتطقه و ضدعفـونی آنجا
  • تنـاوب زراعی با گیـاهان غـیر میزبان
  • استـفاده از ارقام مقـاوم
  • خارج کردن بقـایای گـیاهی پس از برداشـت محصول
  • تهـیه برنامه غذایی مناسـب برای رشد بهینـه گـیاه

 

6-پژمردگـی اسـکلروتینیایـی بادمـجان(کپک سـفید، پوسـیدگی نرم آبـکی)

عـامل بیـماری

عـامل بیماری قـارچ Sclerotinia sclerotiorumو یـا Sclerotinia minorمـی باشد.

عـلایم بیـماری

  • عـلایم بیمـاری بر روی سـاقه  اصـلی یا شـاخه  های  فرعـی مشـاهده می شود.این علایـم از مـحل زخـم یا محل انشـعاب شروع می شـود و به خصـوص در نزدیـکی سطـح زمین منـاطـق آبـسوخته ای با رنـگ قهـوه ای روشـن یا تیـره مشـاهده مـی گردد.
  • توده مـیسیلیوم سـفید با سـختینه هایـی در روی سـاقه دیـده شـده و پوسیدگی نرم را سبـب می گردد.
  • در منـاطـق گرم و خشـک شانـکرهای خشـک توسعـه یافتـه سبـب از بین رفـتن گیاه می شود بدون اینکه پوسـیدگی نـرم ایـجاد گردد.
  • گیـاهان آلوده پژمرده شـده و مـی میرند.
  • میوه ها به طور مستقیم از سـطح خاک و یا از طریـق محل اتصـال به سـاقه سـریعا پوسـیده می شـوند و آبکی میگردند.
  • اسکلروت های قـارچ می توانند درون مـغز ساقه و حفـره هـای میـوه تـشکیل شـوند و مـوجب سـیاه شدگی بافت گردند و رشـد آن ها به سختـی انجام می شود.

شـرایط مـساعد بیـماری

  • قـارچ عامل بیـماری به رطـوبـت زیاد احتـیاج دارد. در بـاران های مـداوم، مه یا آبـیاری بارانـی خسـارت خـیلی شـدید است.
  • دمـای بهیـنه برای رشد قـارچ 5/15تا 21درجـه سـانتی گـراد است
  • بـاد مـهـم تـرین عـامـل انتـشـار ایـن بـیماری است. عـوامـل دیـگر همـچون نشا آلـوده و بذور مخـلوط با سـختینه نیـز در انـتقال بیمـاری نـقش دارد.
  • همچنـین عامل بیـماری از طـریق خـاک و کودهـای دامـی آلوده، بقـایای گـیاهی و آب آبـیاری از یک منـطقه به منطقـه دیگر مـنتقل می شود.

روش هـای پیشـگیری و کـنترل بـیماری

  • کشـت در خاک هـایی با زهکشـی منـاسـب
  • غرقـاب کـردن زمـین ها به مـدت 23تا 45روز
  • عـدم آبـیاری بارانـی
  • رعـایت تنـاوب زراعـی با محصـولـات غـیر مـیزبان مـانند ذرت
  • ضـدعفونی خـاک
  • استـفاده از کـودهای دامی عـاری از بیمـاری
  • عـدم کاشـت کـاهو، لوبـیا و کـلم در زمـین های آلـوده

 

7-لکـه برگی سـرکوسـپورایی (چـشم قورباغـه ای) Frogeye

عامـل بیمـاری

  • عـامل بیمـاری قارچ Cercospora capsiciیا melongenaeمی باشد.

علـایم بیـماری

  • عـلایم بر روی برگ هـا، دمبـرگ ها و سـاقه های بادمـجان ایجـاد می شـود.
  • اولیـن علـایم به صـورت لکـه های کلـروتیک کوچـک گـرد تا بیضی اسـت که می تواند به صـورت اشکـال منظم و نا منظم توسعـه یابد.
  • سپـس لکه ها نکروتیک شده کـه درمـرکز آن ها اسـپورهای خاکـستری روشن و حاشـیه قـهوه ای تیره مشـاهده می شود.
  • این لـکه ها اغلب شبیه چشم قورباغه ای می باشند. به همین دلیل به این بیماری چشم قورباغه ای گویند.
  • لکه ها خـشک شـده و مـرکز آن هـا ترک خـورده و توخـالی می شود
  • در صـورتی کـه بـیماری به شـدت توسـعـه یابـد بـرگ هـا ریـزش یـافتـه و سـایز میـوه ها کاهـش مـی یابد.
  • این عـلایم مـی تواند به راحتـی بـا بیمـاری باکتـریـایـی اشتـباه شـود ولـی بـا بررسـی دقیـق تـر می توان بیـن لکه های سـرکوسپورایی و باکتـریایی تمـایز قایل شـد آن هـم به این صـورت است که در سـرکوسـپورایی مرکز لکه ها روشن تا تیره با نقاط سیاه و سفـید می باشد و لـکه های باکتریایی نا منـظم و بدون نقاط سیاه و سفید می باشند

شـرایط مسـاعد بیمـاری

  • شرایـط آب و هـوایی گرم و مرطـوب از شـرایط مـساعد برای تـوسعه بیمـاری است.
  • اسپـورهـای قارچ از طـریق باد، بـاران، آب آبـیاری یا به طـور مـکانیکـی از طریق ادوات کـشاورزی و کشـاورز منتـقل می شـوند.روش های پیشـگیری و کنـترل بیماری
  • جمـع آوری و سـوزاندن بقـایای گیـاهی آلوده
  • حـذف و از بیـن بردن برگ های آلوده
  • استفاده از نشاءسالم
  • تناوب با گیاهان غیر میزبان
  • کنترل علف های هرز موجب کاهش رطـوبت نسبـی می گـردد.
  • آبیـاری در صـبح مـوجب کـاهـش شـرایط رطوبتی در طـول شـبانه روز مـی شود.
  • جـلوگیری از آبیـاری بیـش از حد برای کاهـش رطـوبت نـسبی
  • جلوگـیری از آبیـاری بارانی جهـت کـاهش رطـوبت برگ و کاهـش انتشـار پاتوژن از طـریق آب آبیاری
  • افزایش فاصله بین گیـاهان برای بهـبود تهویه و خشـک شدن سـطح شاخ و برگ
  • تهیـه برنامه غذایی مناسب
  • کشـت بین ردیفی بادمجان با دیگر سبزیجات موجـب توقف انتقـال پاتوژن بین گیـاهان می گردد.

 

8-بلایت یا سوختگی فوموپسیس

عامل بیماری

عامل بیماری قارچ Phomopsis vexansمی باشد.

علایم بیماری

  • این قارچ به نشـاءهای جوان حمله کرده و موجب ایجاد لکه های قهوه ای بر روی ساقه نزدیک به سطح خاک می شودکه در نهایت شانکرها ساقه را احاطه کرده و سبب مرگ نشاءمی گردند.
  • هنـگامی که گیاهان مسن تر به ایـن بیـماری آلـوده می شـوند لکـه هـای گرد نامنظم خاکـستری تا قهـوهای بر روی بـرگ های پایینی و سـاقه توسـعه می یابد.
  • سپس این لکه هابزرگ وبه هم متصل شده و باعث می شود کل سطح برگ زرد گردد و موجب ریزش برگ ها شود.
  • شانکرها بر روی ساقه پژمرده شده و موجب مرگ بافت های قسمت های بالایی می شود.
  • لکـه هابر روی میوه در ابتـدا به صورت لکه های نرم بیضی فرو رفته به رنگ قهوه ای روشن هستندکه سپس این لکه ها فرو رفته تر و به هم متصل شده و پوسیدگی نرم اسفنجی ایجاد می کنند.
  • در آب و هوای خشک میوه ها ممکن است چروکیده و مومیایی شوند.
  • یکی از ویژگی های بارز این بیماری این است که اندام های بارده ریز سیاه رنگ (پیکنید) در مرکز لکه ها توسعه یافته که این پیکنیدها به عنوان اینوکلوم ثانویه برای آلودگی های بعدی می باشند

روش های پیشگیری و کنترل بیماری

  • استفاده از بذور عاری از ویروس
  • حذف و از بین بردن تمام مواد گیاهیآلوده
  • تناوب زراعی 3تا 4ساله
  • استفاده از ارقام مقاوم
  • مالچ گذاری و آبیاری جوی و پشته ای می تواند انتقال آلودگی توسط آب و خاک را کاهش دهد.
  • استفاده از قارچ کش های مناسب

 

9-بوته میری و پوسیدگی ریشه

عامل بیماری

قارچ هایPythium spp. ،Rhizoctonia solaniو Fusarium spp.موجب مرگ گیاهچه و پوسیدگی ریشه می-شوند.

علایم بیماری

این عوامل بیماری به دو صورت موجب خسارت به گیاهان می شوند:

  • بوته میری پیش از جوانه زنی: بذور ممکن است قبل از جوانه زنی پوسیده شوندیا نشاءها،قبل از بلوغبمیرند.
  • بوته میری پس از جوانه زنی: در نشاء های جوان موجب ایجاد پوسیدگی در طوقه می شوندکه بافت مورد حمله نرم شده و موجب پژمردگی و سقوط نشاء می شوند

.Pythium spp

  • این قارچ از عمده ترین عوامل بوته میری پس از جوانه زنی است
  • عمومی ترین علایم آن لکه های آبسوخته قهوه ای تیره تا سیاه رنگ است که سریعا در بالای قسمت داخلی نشاءتوسعه می یابند
  • لکه های آبسوخته قهوه ای بر روی ریشه ها ایجاد می شود که به قسمت هیپوکوتیل توسعه یافته که این لکهها سرانجامهیپوکوتیل را احاطه کرده و موجب پژمردگی و مرگ نشاءمی گردند

Rhizoctonia solan

  • علایم پیش از جوانه زنی به صورت لکه های قهوه ای مایل به قرمز بر روی هیپوکوتیل و مرگ جوانه ها میباشد.
  • علایم بوته میری پس از جوانه زنی به صورت لکه های سیاه است که بر روی ریشه هاوهیپوکوتیل در روی و زیر سطح خاک توسعه می یابد.سپس نشاءها پژمرده شده و می میرند

Fusarium spp.

  • لکه های قهوه ای تیره بر روی هیپوکوتیل ها تشکیل می شود که از مشخصه بوته میری پیش از جوانه زنی است.
  • بوته میری پس از جوانه زنی به صورت لکه های قهوه ای تیره بر روی ریشه ها، هیپوکوتیل ها و یا در نزدیکی طوقه نمایان است. در نهایت لکه ها هیپوکوتیل را احاطه کرده و موجب مرگ نشاءها می گردند

شرایط مساعد بیماری

  • این قارچهادارای دامنه میزبانی وسیعی هستند و می توانند برای مدت های طولانی در خاک، بقایای گیاهی و علف های هرز زنده بمانند
  • بوته میری به شدت تحت تاثیر رطوبت بالای خاک، تراکم زیاد، تهویه ضعیف، آب و هوای ابری، مرطوب و خنک می باشد.
  • انتقال آب از خاک های آلوده موجب انتشار بیماری از بوته های آلوده به بوته های سالم می شود.

 

روش های پیشگیری و کنترل بیماری

  • بهبود وضعیت زهکشی و رطوبت، برای جلوگیری از اشباع شدن خاک برای کاهش بوته میری موثر است.
  • تیمار خاک با قارچ کش مناسب
  • ضدعفونی بذو
  • ضدعفونی و آفتابدهی خاک
  • تناوب زراعی با غلات
  • استفاده از خاک های ضدعفونی شده در نشاء کاری

 

10-پوسیدگی اسکلروتیومی (ساترن بلایت)

عامل بیماری

عامل بیماری قارچSclerotiumrolfsiiمی باشد.

علایم بیماری

  • این قارچ به نشاءها حمله کرده و باعث بوته میری می شود.
  • اولین علایم بیماری در گیاهان بالغ به صورت لکه های قهوه ای تیره بر روی ساقه می باشد.
  • علایم بر روی شاخ و برگ به صورت زردی و پژمردگی توسعه می یابد.
  • میسلیوم های سفید رنگی در اطراف پوسیدگی ساقه تولید می شود.
  • اسکلروت های قهوه ای کوچک درون توده میسیلیوم تشکیل می شود.
  • با پیشرفت بیماری گیاهان پژمرده شده و می میرند.

شرایط مـساعد بیمـاری

  • این قارچ به صورت میسیلیوم یا اسکلروت درون و روی بقایای گیاهی زمستان گذرانی می کنند.
  • اسکلروت ها می توانند در خاک برای چندین سال زنده بمانند.
  • بارش یا آبیاری پس از یک دوره خشکی موجب جوانه زنی اسکلروت ها شده که شروع آلودگی میباشد.
  • رطوبت و درجه حرارت بالا از شرایط مساعد بیماری است که رشد قارچ به سرعت افزایش یافته و بیماری توسعه می یابد.
  • pHخاک بین 3و 5برای رشد قارچ مناسب است ،و در pH7یا بالاتر جوانه زنی اسکلروت متوقفمی-شود.
  • عامل بیماری از طریق نشاء، بقایای گیاهی، خاک، آب و تجهیزات کشاورزی آلوده انتشار می یابد.

روش هـای پیشگیری و کنتـرل بـیماری

  • تناوب زراعی
  • شخم عمیق برای از بین بردن اسکلروت ها
  • کشت گیاهان در بسترهایی با زهکشی مناسب
  • استفاده از قارچ کش های مناسب
  • کنترل بیولوژیکی با Trichodermaspp.وGliocladium virens

 

11-پژمردگی باکتریایی

عامل بیماری

عامل بیماری باکتری Ralstonia solanacearumمی باشد.

علایم بیـماری

  • در ابتدای آلودگی یک یا دو برگ در طول روز پژمرده شده، در حالی که بقیه برگ ها سالم به نظر میرسند.
  • چنانچه آلودگی توسعه یابد، تعداد بیشتری از برگ ها پژمرده و زرد شده تا اینکه کل گیاه می افتد، در حالی که ساقه سالم و راست می باشد.
  • بر روی ساقه هـای پایین تر لکه های تیره قـهوه ای توسعه می یابد که وقتی ساقه ها بریده می شوند، مایع لـزج چسبناکی (اووز باکتری) خارج می شود.
  • اگر دو قسمت ساقه ی تازه را بریده و بر روی هم بکشیم و دو ساقه را از هم دور کنیم اووز باکتری دیده میشود.
  • اگر انتهای ساقه را بریده و درون آب قرار دهیم جریان تراوش ماده شیری رنگ مشاهده می شود.

شرایط مـساعد بیماری

  • عامل بیماری خاکزاد است و می تواند برای مدت های طولانی در خاک یا روی ریشه ها و بقایای گیاهی زنده بماند.
  • باکتری عامل بیماری ریشه ها را از طریق زخم ایجاد شده به وسیله تغذیه نماتدها، پیوند و عملیات زراعی آلوده می کند.
  • درجه حرارت بالا و رطوبت بالای خاک از شرایط مساعد بیماری می باشند.
  • عامل بیماری می تواند از طریق آب، مواد گیاهی و حتی از طریق لباس کارگران و ادوات کشاورزی منتقل شود.

روش های پیشـگیری و کنـترل بیـماری

  • جلوگیری از کاشت در زمین های آلوده
  • استفاده از واریته های مقاوم
  • pHخاک بین 5/5و 7و زهکشی مناسب خاک، از فشار بیماری می کاهد.
  • کشت بر روی پشتهپیوند بوته بر روی ریشه های مقاوم
  • تناوب زراعی با گیاهان غیر میزبان

 

12-ریـز برگـی

عامل بیماری

عـامل بیـماری فایـتوپلاسـما می باشد که از طـریق زنجـرک های بوتـه ای  Hishimonus phycitisبه گیاهان سـالم منـتقل می شود.

علایم بیماری

  • گیاهان آلوده تولید برگ های مجتمع کرده که برگ ها باریک و ریزاند.
  • رنگ برگ ها زرد می باشد.
  • دمبرگ ها بسیار کوچک اند.
  • گیاهان آلوده هیچ گل و میوه ای تولید نمی کنند.
  • همچنین ریشه گیاهان آلوده کوتاه تر از گیاهان سالم است.

روش های پیشگیری و کنترل بیماری

  • استفادهاز ارقام مقاوم و متحمل
  • حذف و از بین بردن بوته های آلوده برای جلوگیری از انتشار بیشتر بیماری
  • تیمار بوته های آلوده با آنتی بیوتیک تتراسایکلین
  • کنترل زنجرک های ناقل بیماری

 

13-ویـروس موزایـیک بادمـجان

عامل بیماری

عامل بیماری ویآروس Eggplant yellow mosaic virusاز گروه Begomoviruseها می باشد.

علایم بیماری

  • موزاییک برگ ها
  • لوله شدن و موجدار شدن برگ ها
  • بدشکلی و ریز بودن برگ ها
  • کوتولگی
  • برگ های جدید به صورت فنجانی رو به پایین قرار می گیرند.
  • برگ های در حال رشد به صورت راست با زردی بین رگبرگی مشاهده می شوند
  • لوله ای شدنحاشیه برگ ها به سمت بالا
  • در صـورت آلودگـی بوته های جـوان به ایـن بیماری موجب سقط و ریـزش گل ها و عدم تولید مـیوه های مورد بازارپسـند می شوند
  • در صورت آلودگی بوته های مسن تر به این بیماری، میوه ها رنگ پذیری عادی داشته ولی تولید میوه های کمتری می کنند

نحوه انتقال بیماری

عامل بیماری از طریق سفید بالک ها (Bemisia tabaci) به گیاهان سالم منتقل می شود.

روش های پیشگیری و کنترل بیماری

  • از بین بردن بقایای گیاهی آلوده
  • حذف بوته های آلوده
  • کنترل ناقلین بیماری

 

اختلالات فیزیولوژیکی بادمجان

1-عارضه پوسیدگی گلگاه بادمجان Blossom-end rot

علایم عارضه

  • ایجاد نواحی آبسوخته در انتهای میوه به خصوص در میوه های نارس
  • لکه ها بزرگ و قهوه ای می شوند و ظاهری سیاه و چرمی پیدا می کنند
  • برگ های جدید ظاهری سوخته و پیچیده داشته و به صورت فنجانی به سمت پایین می پیچند.

دلایل عارضه پوسیدگی گلگاه

  • کمبود کلسیم
  • تنش خشکی
  • نوسانات رطوبتی خاک که می تواند در جذب کلسیم و نامتعادل بودن عناصر غذایی دخیل باشد.
  • کاربرد بیش از اندازه کودهای نیتروژنه که موجب رشد سریع گیاه می گردد.

روش های پیشگیری و کنترل

  • اندازه گیری pHخاک و میزان کلسیم قبل از کشت
  • نگهداری pHخاک در 5/6
  • استفاده از خاک آهکی برای افزایش غلظت کلسیم در خاک و کاهش رقابت با یون های دیگر
  • استفاده از مالچ برای کاهش تنش خشکی
  • جلوگیری از مصرف بیش از حد کودهای آمونیومی به دلیل افزایش رقابت یون آمونیوم با یون کلسیم در خاک
  • استفاده از کودهای حاوی کلسیم

 

2-عارضه بدشکلی میوه Misshapen fruit

علایم عارضه بدشکلی میوه

  • بدشکلی میوه به صورت ناهنجاری و اشکال نامنظم و یا عدم رشد کامل شکل میوه قابل مشاهده است

 

دلایل عارضه بدشکلی میوه

  • اختلال در گرده افشانی و توسعه گل ها از طریق شرایط محیطی اعم از بادهای شدید و نوسانات دمایی
  • گاهی اوقات میوه ها در مراحل اولیه از طریق خسارت ناشی از حشرات، بیماری ها و عملیات زراعی دچار بدشکلی می شوند.

روش های پیشگیری و کنترل عارضه

  • استفاده از بادشکن برای حفاظت محصولات از باد می تواند برای محصولاتی که در مرحله گل هستند موثر باشد
  • انتخاب محلولپاشی آفت کش هایی با سمیت کم در زمان گلدهی

 

3-آفتاب سوختگی Sunburn

علایم عارضه آفتاب سوختگی

  • ایجاد لکه های سوخته، قهوه ای تیره یا قهوه ای روشن در سطح میوه
  • علایم ایجاد شده بر روی میوه به اندازه های مختلف مشاهده می شود
  • میوه های بالغ به آفتاب سوختگی حساس ترند.

دلایل عارضه آفتاب سوختگی

  • شـاخ و برگ ناکافی گیاهبه خصـوص در شرایط دمایی و رطوبـتی بالا که مـوجب قرارگیـری مـیوه ها در معرض نورخورشید می شوند
  • تغذیه ناکافی گیاه که موجب کاهش شاخ و برگ می شود
  • هرس و حذف برگها به مقدار زیاد
  • عوامل بیماری و حشراتی که موجب کاهش شاخ و برگ گیاه می شوند.

روش های پیشگیری و کنترل

  • مدیریت تغذیه و آبیاری گیاه برای حفظ شاخ و برگ گیاه
  • مبارزه با آفات و بیماری های برگی
  • هرس کافی شاخ و برگ گیاه

 

4-عارضه پوسیدگی داخلی میوه

علایم عارضه پوسیدگی داخلی میوه

  • علایم اولیه عارضه به صورت نواحی مرطوب و ناصاف در سطح خارجی میوه است که اغلب در نواحی انتهایی ایجاد می شود.
  • در زیر این نواحی ناصاف بافت میوه مرطوب، سیاه و متلاشی شده که منجر به از هم گسیخته شدن سلولها می گردد.
  • رنگ تیره بافت ، ظاهرا ناشی از اکسید شدن محتویات سلولی می باشد.
  • در مراحل بعدی ممکن است پوست میوه ترک خورده و عصاره سیاه رنگی از آن خارج شود.

دلایل عارضه پوسیدگی داخلی میوه

  • کمبود کلسیم
  • افزایش غلظت شوری که موجب کاهش غلظت کلسیم می گردد
  • شرایط دمایی گرم و خشک
  • تنش خشکی

روش پیشگیری و کنترل عارضه

  • بررسی میزان ECآب و خاک
  • استفاده از کودهای حاوی کلسیم
  • استفاده از مالچ برایکاهش تنش خشکی
  • جلوگیری ازمصرف بیش از حد کود های آمونیومی به دلیل افزایش رقابت یون آمونیوم با یون کلسیم در خاک

 

5-عارضه سرمازدگی

میوه های بادمجان به سرما (دمای زیر 10درجه سانتی گراد) حساس می باشند.

علایم عارضه سرمازدگی

  • دانه ها و مغز بافت میوه قهوه ای، برنزه و سطح میوه ها حفره دار می شود
  • زوال سریع به وسیله قارچ Alternariaspp.در میوه های دچار تنش سرما معمول است

بیشتر بدانید
۱۳۹۹-۰۹-۱۸