»  بیشتر بدانید   »   مکانیزاسیون کشاورزی

مکانیزاسیون کشاورزی

مکانیزاسیون کشاورزی

ماشین های کاشت   داشت    برداشت

مقدمه

 

مکانيزاسيون کشاورزی عبارت است از فرايند به کارگيری ماشين آلات صنعتی درعرصه عمليات کشاورزی اعم از کاشت داشت برداشت بسته بندی و فرآوری محصولات  . در سال ھای اخير جايگزينی توان ماشين به جای نيروی انسان و حيوان در صنعت کشاورزی باعث رونق فعاليت ھا دراين حوزه شده است .

تاريخ کشاورزی نشان دھنده کاربرد نمونه ھای متنوع ابزار برای شخم زمين و برداشت محصول است که در آن منبع نيروی کار و ابزار کار دو بخش اساسی به شمار می آيند .ھدف مکانيزاسيون ارائه ابزار ميانجی است که واسطه بين منبع نيرو و کار قرار می گيرد . اين ابزار ميانجی معمولا يا شکل نيرو را تغيير ميدھد – برای مثال آن را از حالت دورانی به حالت خطی تبديل می کند – و يا مزايای مکانيکی را به ھمراه می آورد – برای مثال باعث افزايش سرعت می شود.

ماشين ھای کشاورزی درعصر حاضر تراکتورھا کمباين ھا ماشين ھای حمل محصول دروگرھا ھواپيماھا وھليکوپترھای سم پاش را شامل می شود . اخيرا در مزارع پيشرفته فناوری تصويربرداری ماھواره ای و جی پی اس نيز مورد استفاده قرار گرفته است.

مکانيزاسيون يکی ازعوامل تاثيرگذار بر گسترش بھره وری در اقتصاد کشاورزی بوده است . علاوه بر افزايش کيفيت محصول مکانيزاسون تاثير قابل مالحظه ای نيز برافزايش ميزان توليد داشته است .

 

 

ماشین های برداشت

 

برداشت يا ھاروست :

خارج کردن محصول ازخاک و يا درو کردن آن ھاروست ناميده می شود. ھر محصول روش برداشت متفاوتی نسبت به روش برداشت محصولات ديگر دارد ، برای مثال برداشت يونجه و شبدر با خرد کردن گياه– برداشت گوجه فرنگی وفلفل دلمه به صورت چيدن تک تک محصول و برداشت ذرت و گندم به شکل خوشه ای انجام می شود.

 

برداشت علوفه

 

علوفه عبارت است ازمحصولاتی ھمچون سورگم ،ارزن ، تيموتی ، جودوسر ،علف مراتع گندم و جو. درحوزه کشاورزی علوفه صرفا محصولات گروه لگومينوزيعنی يونجه – شبدرو اسپرس رادربرميگيرد. کشت يونجه معمولا دراکثرمناطقی که به آب کافی دسترسی دارند صورت می گيرد. دفعات ھاروست اين گياه معمولا بين پنج تا حداکثرنه باردرسال است. خرمن درو شده اين محصول به شکل سيلويی مرطوب سيلويی خشک و کنسانتره عرضه می شود .

 

روش های هاروست یونجه

 

رطوبت يونجه پس از درو معمولا بين 70  تا 85  % است. برای سيلو کردن يونجه کاھش اين ميزان از رطوبت به سطح 20 تا 25 % ضروری است . بر اين اساس و به منظور کاھش رطوبت گياه می توان با توجه به گرمی ھوا وشرايط جوی آن رابه مدت چند روز به طور طبيعی در مزرعه پھن کرده و در غير اينصورت از گرمکن ھا و خشک کن ھای صنعتی استفاده کرد .

 

معايب ھر يک از روش ھای کاھش رطوبت يونجه يا خشک کردن آن عبارتند از :

 

اتلاف کمی محصول :

به علت فعاليت آنزيمھا بين پنج تا پانزده درصد از يونجه خشک شده در ھنگام خشک شدن در فضای آزاد از بين می رود .

اتالف کيفی محصول :

به دليل بيشتر بودن نسبت پروتئين(٧٠%) و ويتامين(90%) در برگھا نسبت به ساقه ھا خرد شدن و ريختن برگھا موجب کاھش کيفيت يونجه می شود. اين کاھش کيفيت عمدتا متاثر از تابش طولانی آفتاب، شبنم و باران است که باعث اتلاف مواد غذايی گياه می شود .

 

در نواحی پرباران ،روش مطلوب برداشت کاھش فاصله زمانی بين درو و جمع آوری محصول است. بررسی ھای آزمايشگاھی مبين آن ھستند که در روش خشک کردن علوفه بصورت آزاد درمزرعه افت محصول 32 % و در روش خشک کردن انباری اين افت 26 % و در روش سيلو کردن اين افت 14 % بوده است .

داس از اولين وسيله ھايی به شمار می آيد که از حدود پنج ھزار سال پيش در برداشت علوفه و غلات توسط انسان مورداستفاده قرار گرفته است .اين وسيله کماکان دربسياری از مناطق جھان مورد استفاده انسان قرار دارد . قداره يا شاميله شکل تکميل شده داس است که با عملکردی بھتر از داس خستگی جسمی کمتری به شخص استفاده کننده از آن اعمال می کند .

اختراع ماشينھای ھاروست به ابتدای قرن نوزدھم میلادی باز می گردد . اولين نمونه اين ماشين ھا صفحه مدوری بود که داس بر روی آن نصب می شد . پس از آن دروگرھائی با اصول قيچی با حرکت رفت و برگشتی تيغه ھا ساخته و تکميل شدند.

 

ساختمان دروگر شانه ای – رفت و برگشتی

شاسی – در سه نقطه به دوبازوی تحتانی وساق وسط تراکتور متصل می شود

دستگاه رانش – حرکت ازمحورتواندھی تراکتوربه اين دستگاه که شامل تسمه وچرخ است منتقل ميشود

فنر تنظيم وزن – جھت کنترل وزن دروگر می باشد

حامی – ميله ايست که پوسته و خارج از مرکز را به شاسی متصل می کند

نگھدارنده – شانه برش را نسبت به تسمه رانش در يک راستا قرار می دھد

ضامن – بصورت قطعه ناودانی است وتحت فشاريک فنردربرخوردشانه برش بامانع، شانه آزادمی شود

کفش ھا – شانه برش و ملحقات آن روی دو کفش داخلی و خارجی حمل می شوند

 تخته رديف– تخته چوبی است متصل به کفش خارجی که علوفه بريده شده رابه داخل نواربرش می راند

چوب رديف – دسته ای چوبی که به وسط تخته رديف متصل است و از بيرون افتادن ساقه ھای بريده شده به قسمت درو نشده، جلوگيری می کند.

 

سيستم خارج ازمرکز( اسانتريک) – به وسيله اين سيستم حرکت حاصل ازمحور تواندھی تراکتور که دورانی است جھت تامين حرکت تيغه ھای برش به حرکت رفت و برگشتی تبديل می شود.

 

شانه برش– ازتعدادی تيغه ھای مثلثی درکنارھم روی تسمه ای که زيربندشانه نام داردساخته شده است.

شانه برش يا قسمت برنده دروگر درداخل انگشتی ھا وروی پھنه دروگر،حرکت رفت وبرگشتی دارد. روی آج تيغه ھای آج دار و ھمچنين سطح تيغه ھا را برای قطع محصولات ساقه ضخيم مانند غلات و يونجه آب کرم می دھند تا شيره گياھی به آن نچسبد . کاربرد اين نوع تيغه ھا در ماشينھای خودگردانی است که در آنھا شانه برش از سطح زمين ارتفاع بيشتری داشته و نزديک خـــاک وشن نيست. کاربرد تيغه ھای زير آجدار، متفاوت از تيغه ھای رو آجدار است .تيغه ھای زير آجدار رامی توان پس از کند شدن مجددا تميز کرد ولی اين کار در تيغه ھای روآجدار ممکن نيست. تيغه ھای لبه صاف برای علوفه ھای ساقه نازک ھمچون چمن و علوفه ھايی که درھنگام درو شيره ترشح نمی کنند مناسب است. در شانه برش بيشتر دروگرھا اين نوع تيغه مورد استفاده قرار می گيرد.

 

انگشتی ھا

انگشتی ھا چھار دسته ھستند :

الف) انگشتی ھای سنگالخی – ازجنس فولاد يا آھن چکش خوار سخت بوده ودر زمينھای سنگلاخی مورد استفاده قرار می گيرند .

ب) انگشتی ھای تخت -اين انگشتی ھا فاقد رويه محافظ ھستند و به ھمين لحاظ درھنگام دروی محصولات انبوه به دليل پايين بودن احتمال گير کردن محــــصول در انگشتی ھا مورد استفاده قرار می گيرند .

ج) انگشتی معمولی – انگشتی دو قلو

 

تنظيم تيغه

الف) تنظيم تطبيق – خط وسط تيغه از خط وسط انگشتی می گذرد که برای انجام آن بايد شانه برش  را به سمت داخل و يا خارج، حرکت داده و يا طول جلاق دست را تغيير داد.

ب) تنظيم صفحات پشت بند – با سائيدگی بيش از حد اين صفحات، ارتعاش در شانه برش افزايش می يابد .اين صفحات قابل تعويض ھستند .ھمچنين می توان باشل کردن مھره ھای نگھدارنده صفحات را به جلو راند تا تکيه گاه ثابت شود.

ج) تيغه گيره ھا – گيره ھا بدون وارد کردن فشار بر تيغه ھا بر روی آنھا تماس دارند و چنانچه سرگيره ھا فشار زيادی بر روی تيغه ھا وارد کنند اين فشارسبب سائيدگی ، فشار باربه محور پی تی او وکاھش روانی حرکت شانه می شود. براين اساس بھترين فاصله بين قسمت عقب کفی انگشتی و زير تيغه حدود يک ميليمتر است .

د) تنظيم ارتفاع برش – اين ارتفاع با توجه به شرايط مزرعه و نوع گياه کشت شده تنظيم می شود .در ھاروست يونجه بايد سعی شود تا جوانه ھای يونجه نزديک زمين باقی بمانند تا رشد محصول برای ھاروست بعدی سريعتر باشد .

و) تنظيم انگشتی ھا – نوک انگشتی ھا بايد موازی با سطح زمين باشند، اما در زمينھای سنگلاخی بايد آنھا را اندکی به سمت بالا متمايل کرد تا سنگريزه ھا را رد کنند. در مزارعی که محصول خوابيده يا ورس کرده است ،نوک انگشتی ھا بايد به يک طرف متمايل شوند تا بتوانند به داخل محصول نفوذ کرده و آن را بلندکنند .تمايل نوک انگشتی ھا با تمايل شانه نسبت به زمين قابل تغيير است. اين تمايل معمولا بوسيله يک اھرم مخصوص صورت می گيرد. دربعضی ازدروگرھای سوار اين امر با کوتاه وبلند کردن طول ساقه وسط تراکتور ممکن می شود.

 

انواع دورگرھا ی رفت و برگشتی 

دروگر خودگردان – صندلی دار و بدون صندلی

– دروگرتراکتوری ( ميان سوار، سوار ، نيمه سوار ) – بعضی از آنھا به پشت تراکتور ( ساقه ساز) يا کانديشنر متصل می شوند که به آن موور کانديشنر می گويند.

 

– دروگر بشقابی (اصول ضربه ای) – غالبا برای بريدن علف ھای ھرز، مرغزارھا، علوفه کنارجاده ھا و زمينھای ورزش بکار می روند. اين دروگر محصول بريده شده را با برشھای مجدد به صورت پودر در آورده و از اتلاف آن جلوگيری می کند .

 

ساختمان دروگر شانه ای

شاسی

دستگاه رانش(تسمه، چرخ تسمه و جعبه دنده)

جعبه دنده دو وظيفه دارد: يکی تغييرمسيرانتقال قدرت که حرکت دورانی محور تواندھی در سطح افق را به حرکت روانی در سطح قائم تبديل می کند و ديگری افزايش سرعت 540 دور در دقيقه ای محور تواندھی به سرعت 2500 تا 3000 دور در دقيقه برای بشقابھا

دستگاه برش – اين دستگاه متشکل از يک جعبه دنده و دو يا چند بشقاب بوده ومعمولا دارای دو یا سه  وگاھی نيز چھار تيغه می باشد . حرکت اين بشقابھا از زير و يا از بالا تأمين می شود.

تعداد بشقابھا از دو تا ھشت بشقاب متغير است. قطر بشقابھا در چند بشقابی ھا بيست سانتی متربوده ولی در دو بشقابی ھای بزرگ ممکن است به ھشتاد سانتی متر و حتی بيشتر برسد.

تعداد تيغه ھا در ھر بشقاب نيز بسته به نوع دروگر متفاوت است که معمولا به دو يا سه و گاھی ھم چھار عدد می رسد. اين تيغه ھا با زاويه ھای مساوی روی ھر بشقاب قرار دارند .شکل تيغه ھا نيز يا درتمام طول مستطيلی است و يا اينکه در انتھا مثلثی شده اند. اين تيغه ھا دو طرف تيز ھستند که پس از سائيده شدن می توان آنھا را جابجا و يا تيز کرد .

جعبه دنده – دستگاه رانش و برش معمولا از یکدیگر مجزا هستند.

حفاظ – سرعت دوران زياد بشقابھا سبب پرتاب سنگ ومواد جامد به اطراف می گردد. از اين رو از نوعی حفاظ ( برزنشی – فلزی) بر روی بشقابھا استفاده می شود .

ساير قطعات – تخته رديف، وسايل تنظيم مانند فنر وزن ، ضامن

نوع ديگری ازدروگرھا ساخته شده اند که با اصول ضربه کارمی کنند. اين دروگرھا، دروگرھای شلاقی نام دارند. دراين دروگرھا تيغه ھا بصورت عمودی برروی يک محور استوانه ای به طور زيگزاک قرار گرفته اند که باچرخش استوانه، علوفه بريده شده به بالا و عقــــب پـــرتاب می شوند.عرض کاردستگاه نيز به پھنای طول استوانه می باشد.

 

هارواست ساقه ساز یا کاندیشنر

پس از ھاروست يونجه و اطمينان از کاھش رطوبت آن درحد معين خرمن درقالب مکعب ھای مستطيلی دسته بندی می شود. ميزان رطوبت باقی مانده درساقه گياه امکان کپک زدن گياه را منتفی نمی کند بر اين اساس جھت تسريع در امر تبخير رطوبت و امکان ھمزمانی خشک شدن ساقه و برگ گياه ترک ھايی در چند نقطه از ساقه يونجه ايجاد می شود . برای ايجاد ترک در گياه و ھمچنين مچاله کردن آن دستگاه ھايی مورد استفاده قرار می گيرند که که ساقه ساز نام دارند. اين دستگاه ھا رامی توان ھم به عنوان يک دستگاه مستقل پس ازموور- دورگرھا – وھم توأم با يک ماشين به کار برد. اين دستگاه ھا شامل قسمت ھای: شاسی، دستگاه رانش متشکل ازتعدادی چرخ دنده ،شانه برش ،چرخ فلک، غلطکھا رديف کن و کفشھا ھستند.

نزديک بودن غلطک ھا به ھم و يا تنظيم نبودن آنھا می تواند باعث ايجاد سر وصدای زياد بشود. سرعت زياد چرخ وفلک ھا يا فاصله کم غلطک ھا ازيکديگر ھمچنين می تواند منجر به له شدن بيش از اندازه برگھا ويا صدمه ديدن و ريزش آنھا بر سطح زمين شود .

 

جاروھا ( ريک ھا) : کاشت علوفه با ھاروست به پايان نمی رسد .از آنجائيکه ميزان رطوبت علوفه در ھنگام درو زياد است بايد آن را پيش ازسيلو کردن خشک کرد.امکان خشک کردن علوفه درمناطقی که در آنھا ميزان تابش نور خورشيد زياد است با استفاده از موور کانديشنر- درو ساقه سازھا – امکان پذير است ، اما در مناطقی که تابش نور آفتاب به ميزان کافی وجود نداشته باشد و يا مناطق پربارش که امکان بارندگی پس از برداشت گياه وجود دارد رديف کردن خرمن پس ازبرداشت امری ضروری است. رديف کردن محصول بادستگاه ھايی به نام ماشينھای ريک( جارو) انجام می شود. در صورت کم پشت بودن محصول بھتر است چند رديف از آن را در يک رديف قرار داد تا زمينه مناسب برای عمليات ماشينھای بعدی ازجمله ماشين بسته بندی فراھم شود. درمقابل نيزدرصورت پرپشت بودن محصول پس از درو بھتر است يک رديف را در دو يا چند رديف قرار داد.

 

جابجا کردن رديف و ھوا دادن از ديگر کارھائی است که جارو می تواند انجام دھد. جاروھای امروزی در گروه ھای مورب، خورشيدی و بخش کن طبقه بندی می شوند.

در جاروھای مورب نيروی محرکه مورد نياز است . اين نيرو از چرخ آنھا ومحور تواندھی ويا نيروی ھيدروليک تأمين می گردد .از نظر نحوه اتصال به تراکتور نيزآنھا دارای دنباله بند نيمه سوار و سوار ھستتند.

 

جاروھای خورشيدی : اين جاروھا ازنوع سوار بوده و انواع بزرگتر آنھا ممکن است نيمه سوارباشند. حرکت دورانی آنھا ازچرخھا ودراثرتماس نوک انگشتی محيط چرخھا با زمين وياعلوفه تأمين می شود. اين نوع از جاروھا به دليل تبعيت از بلندی زمين و به دليل سادگی و تنظيمات کمتر و ھمچنين جابجائی خورشيدی ھا که ممکن است توپر و يا توخالی باشند برای کار بھتر ھستند . در ھنگام کار با ريک ھا بايد به نکات زير توجه کرد :

 

– شکسته شدن انگشتی ھا باعث برجا ماندن علوفه و يا پريدن علوفه در حين جارو کردن درعمليات با جاروی خورشيدی می شود که در اين صورت بايد آنھا را تعويض کرد .

– درصورت پرش خورشيدی ھا فشار تاير( نيمه سوار) بايد امتحان شده و ياسرعت پيشروی کم شود.

– درصورت وجود شکستگی پياپی در انگشتی ھا پوسيدگی و زنگ زدگی آنھا بايد کنترل شود.

– خيس بودن بيش از اندازه زمين باعث گيرکردن علوفه به انگشتی در ھنگام جارو کردن می شود.

 

جاروھای پخش کن : گروه ديگری از جاروھا ھستند که در مناطق بسيار مرطوب با تابش کم آفتاب مورد استفاده قرار می گيرند. در اين مناطق علوفه جھت خشک شدن به مدت چند روز بر روی زمين مانده و به زمين می چسبد . سپس اين جارو آن را از زمين بلند کرده و پوف می دھد تا از کپک زدن آن جلوگيری شود. جاروھای پخش کن بيشتر از نوع سوار ھستند .

 

بسته بندھا – بيلرھا

بيلرھا از گروه ماشينھای دنباله بند ھستند که توان حرکتی خود را از محور توان دھی می گيرند. اين ماشين ھا علوفه را پس از برداشت از زمين بصورت بسته ھای مکعبی يا استوانه ای در می آورند.

 

بخش ھای مختلف بسته بندھا عبارتند از :

– قسمت بردارنده علوفه

– قسمت خورنده ( خوراک دھی) بصورت ھليس يا پيچ ارشميدس

– چنگالھا

– پيستون

– فضای بسته بند

– چرخ ستاره ای جھت تنظيم طول بسته

– دستگاه گره زن

– ناودانی – تنظيم فشردگی بسته علوفه

– چرخ طيار- تبديل حرکت غيريکنواخت

تنظيم ارتفاع بردارنده نسبت به زمين از اھميت ويژه ای برخوردار است .درصورتی که اين فاصله زياد باشد، علوفه بر روی زمين باقی می ماند . اين درحالی است که کم بودن فاصله باعث صدمه ديدن انگشتی ھا و ھمچنين ورود خاک وشن بداخل دستگاه می شود از اين رو بھترين فاصله تا زمين حدودا يک سانتی متر است . تنظيم اين فاصله در بعضی ازبسته بندھا، به شکل خودکارو با باال و پايين کردن سيم انجام شده و در انواع ديگر اين فاصله به وسيله پيچی که روی دستگاه قرار دارد تنظيم می شود.

کشش نخ يکی ازمھمترين نکات مورد توجه دربسته بندی است .درصورتی که فشار نخ کم باشد بسته شل می شود و چنانچه فشار بر نخ زياد باشد ،اين فشار باعث پاره شدن نخ خواھد شد . تنظيم فشردگی توسط پيچ ھای لنگی که در انتھای فضای بسته بند در بيرون قراردارند انجام می شود. اين پيچ ھا دو ناودانی را به ھم نزديک و يا از ھم دور می کنند . طول بسته نيز توسط چرخ ستاره ای است که محل استقرار آن در ناودان قرار دارد .

نوع ديگر بسته بندی بصورت استوانه ای است که برتری ھای آن نسبت به بسته بندی مکعبی به شرح زير است :

– چنانچه پس از عمل بسته بندی ، بارندگی شود، آب از بسته استوانه ای نفوذ می کند، اين در حالی است که در مکعبی ھا نفوذ آب به دليل فشردگی زياد تقريبا غير ممکن است .

– بسته استوانه ای شکل رابا توجه شکل خاص آن می توان درفضای بازقرار داد .اما اگرمدت نگھداری آن طولانی  باشد آن را در انبار قرار می دھند.

– حجم بسته بندی استوانه ای معادل سی بسته مکعبی است از اين روحمل و نقل آن به ويژه با ليفتراک صرفه جوئی در زمان و ھزينه را به ھمراه دارد .

– برای ايجاد امکان رشد سريع تر گياھانی که در زيربسته ھا قرار دارند خارج کردن سريع بسته ھا از مزرعه يکی از کارھای مھم به شمار می آيد .امکان خارج کردن سريع بسته ھای استوانه ای اين ھدف را عملی می کند.

 

چاپر ها یا قورمه کن ها

 

محصولات علوفه ای کليه علوفه ھای قابل مصرف توسط دام را در برميگيرند . محصول علوفه ای به محصولی گفته می شود که علاوه برقابليت قطعه قطعه شدن دارای رطوبتی معادل 50 تا 60 % درھنگام سيلو کردن باشد تا عمل تخمير آن در سيلو براحتی انجام شود .

چاپر از پنج بخش تشکيل می شود :

بردارنده

استوانه ھای ھادی

استوانه برش

پروانه

مالبند که محور تواندھی از ميان آن عبور کرده است .

 

-به هدف کاهش مقاومت در مقابل برش، از چاپر نوع دنباله بند دو ردیفه و یا از نیمه سوار یک ردیفه استفاده می شود. هرچه قطعات علوفه علوفه خردتر و کوتاه تر باشد امکان خروج هوا آسان تر و تخمیر هوازی بهتر صورت می گیرد.

-هرجه سرعت دوران استوانه های هادی کمتر باشد طول قطعات کوچکتر می شود مشروط به آنکه سرعت دوران استوانه برش ثابت باشد.

-هرچه سرعت دوران استوانه برش بیشتر باشد قطعات کوچکتر خواهد شد.

-هرچه تعداد تیغه های مورب روز استوانه برش بیشتر قطعات ریزتر می شوند.

 

چاپر غالبا در خردکردن ساقه و برگ ذرت علوفه ای مورد استفاده قرار می گیرد. تنظیمات در چاپر به شرح زیر است:

-تنظیم ارتفاع برش

-طول قطعات درو

-شدت برش

-ارتفاع برش محصول، با بالا و پایین بردن تیر ها و یا دماغه ها صورت می گیرد.

– تنظيم طول قطعات محصول درو شده، با تنظيم حرکت استوانه ھای برش و ھادی و تعداد تيغه ھای روی استوانه انجام می شود.

– تنظيم شدت برش با تعيين فاصله بين چاقوی ثابت و استوانه برش انجام می شود .

– تنظيم سرعت حرکت دستگاه، متناسب با کم پشتی و پر پشتی محصول و نيز پستی و بلندی زمين صورت می گيرد .

 

ماشین های برداشت سیب زمینی

 

ماشین های برداشت سیب زمینی سه دسته هستند:

-سیب زمینی کن

-سیب زمینی درآور( کششی ، نیمه سوار، سوار) که نیروی حرکت را از تراکتور می گیرد.

– کمباين سيب زمينی که ھم کار سيب زمينی کن و ھم کار سيب زمينی درآور را انجام می دھد.

– ماشين سيب زمينی کن : شامل تيغه مثلثی که خاک را نرم کرده و غده را کمی باال می آورد . کارد مرور – بوش ساقه ، علفھای اطراف رديف را انجام می دھد.

– چرخ تنظيم عمق( لاستیکی) : ھمراه با اھرم آن – با بالا و پائين رفتن اين اھرم نفوذ تيغه مثلثی تغيير می کند .

– تيغه مثلثی شکل : علاوه بر گرم کردن خاک، غده را نيز تا حدی بالا می آورد .

– انگشتی ھای دوار : ميله ھای فلزی عمود بر زمين که بصورت شعاعی قرار گرفته و حين حرکت غده ھا را از خاک بيرون می آورند.

– ماشين سيب زمين درآور

– چرخ تنظيم عمق : موثر در نفوذ تيغه در خاک

– تيغه ھای مثلثی : که به زير پائين ترين غده می رود

– نقاله

– کالچ : وسيله ايمنی درگير کردن سنگ در سيستم و قطع کردن حرکت

– چرخ حمل و نقل

 

کمباين سيب زمينی، ھمانند سيب زمينی درآور است با اين تفاوت که در آن چند تسمه اضافی قرار داده شده است تا چند کارگر بتوانند روی آن بايستند و شاخه ھا و مواد زائد را در حين کار از محصول جدا کنند . مسئوليت تنظيمات در تنظيم عمق کار و يا سرعت حرکت دورانی انگشتی ھا در سيب زمين کن و نيز تنظيم فاصله انگشتی ھا با تيغه است. سرعت نقاله ھا و تسمه ھا در سيب زمينی درآور به شکلی است که در ھنگام برداشت آسيبی به محصول نرسد.

 

ماشین برداشت چغندر قند:

اين ماشين نيروی خود را ازتراکتور می گيرد .

ساختمان اين دستگاه ازسه واحد اصلی تشکيل می شود:

الف) واحد سرزن – چاپر- : اين واحد خود متشکل از سه قسمت است :

– چاقوی دمار که تا حدودی شبيه دروگر عمودی است وشاخ و برگھا را از روی تاج چغندر قند قطع می کند .

– فلکه انگشتی که به دنبال چاقوی دوار قرار گرفته است و شاخ وبرگ بريده شده را از روی رديف محصول کنار می زند .

– چغندرياب که عمل سر زدن تاج چغندر را انجام می دھد . چغندرياب دارای يک چرخ کنگره دار بوده و در پشت آن يک چاقوی افقی قرار دارد .

 

ب) واحد چغندرکن – اين واحد عمل بيرون آوردن چغندر را به عھده دارد و دوتيغه مايل به ھم دارد که به صورت مخروط ناقص ساخته شده اند . بعضی از اين ماشين ھا بجای دو تيغه ،ازدو چرخ مورب در کنار ھم تشکيل شده اند .

ج) واحد تميزکن – غده ھا توسط نقاله بر روی قسمت تميزکن قرارمی گيرند .در اينجا با لرزش قسمت تميز کن خاکھای اضافی گرفته شده وسپس غده ھا روی زمين افتاده و بعد بداخل انبار منتقل می شوند.

عمل شستشو توسط بعضی از ماشين ھا قبل از انتقال چغندر به کارخانه انجام می شود تا خاک چسبيده شده به چغندر از آن جدا شده و به مزرعه برگشت داده شود .

در تنظيمات فاصله چاقوی دوار بايد به اندازه ای بالا باشد که فقط شاخ وبرگ رابزند .فلکه انگشتی ھا نيز بايد به اندازه ای پائين باشند که نوک انگشتی ھا با چغندر تماس داشته باشند .

 

ماشين ھای برداشت نيشکر

 

ماشين برداشت نيشكر داراي تنوع بسيار زيادي ھستند. برخی ازاين ماشين ھا فقط از نقاله جھت انتقال نی ھای بريده شده استفاده می کنند و دربرخی ديگر،عمل انتقال نی ھای بريده شده به وسيله غلطك انجام می شود. در برخی از اين دستگاه ھا نی ھا به شکل قطعه قطعه و در برخی ديگر به شکل يكپارچه توليد می شوند .

 

ساختمان ماشين برداشت نيشكر

 

ھرماشين برداشت نيشكرازسيستم تغذيه،سيستم تميز كننده وسيستم بالابرنده ياآسانسورتشكيل می شود.

الف – سيستم تغذيه : اين سيستم خود از بخش ھای زير تشکيل می شود :

– جداكننده ی محصول : اين قسمت شامل چھار رديف ميله مارپيچي يا ھليسه است كه در ھر سمت دو عدد از آن قرار گرفته است. ھليسه ھا با زاويه نسبت به يكديگر قرار گرفته اند و وظيفه آنھا جداكردن رديف ھاي كشت شده از يکديگر است. اين كار با کمک چرخش ھليسه ھا در خالف جھت يکديگر صورت می گيرد. شيب موجود بر روی مارپيچ ھا ميزان عملكرد وسيله را افزايش مي دھد. در ِ زير ھر يك از جداكننده ھای محصول يك عدد كفشک قابل تنظيم قرار گرفته است كه بر حسب عمق مورد نظر تنظيم می شود .

استوانه ضربه زن : اين وسيله شامل يک استوانه است كه بر روی آن دندانه ھايی جھت خم کردن سر نيشکر به سمت جلو تعبيه شده و قابل تنظيم است. تنظيم اين استوانه متناسب باشرايط مختلف آب و ھوايی در ھنگام برداشت محصول صورت می گيرد.

قطع كننده ھاي پايهي نيشكر: اين قسمت شامل صفحات بشقابی شكل قابل تعويضی است كه بر روی ھريک از آنھا پنج تيغه جای مي گيرد و درصورت كند شدن تيغه ھا می توان آنھا را تعويض کرد. اين صفحه ھا با سرعت زياد مي چرخند و به وکمک ضربه ای كه به قسمت ابتدايي ساقه – طوقه – وارد می كنند عمل بريدن ساقه انجام می گيرد .برش دقيق نی ھا اھميت زيادی بر درصد جوانه زدن نی ھای قطع شده دارد .

– استوانه ھای بلند كننده نی :اين قسمت شامل استوانه ای است كه ساقه ھای بريده شده درقسمت ھای قبل را بلندكرده وبه غلطك ھای انتقال می فرستد .اين وسيله درتنظيم مطلوب خوراك دھی اھميت زيادی دارد .

غلطك ھای تغذيه : اين قسمت شامل استوانه ھايی است كه به صورت افقی قرار گرفته و عمل انتقال مستمر نی ھای بريده شده را انجام می دھند. به دليل شناور و قابل تنظيم بودن اين غلطك ھا، نی ھا با اندازه ھای مختلف، بدون آسيب ديدن قسمت ھای مستعد جوانه زنی شان به چاقوی قطعه قطعه کن منتقل می شوند .

– خردكننده ھای استوانه ای دوار : اين قسمت شامل محوری استوانه ای شکل است كه به صورت افقی درپشت غلطك ھای تغذيه جای گرفته است ودارای چھارسری چاقوی تيز است. فاصله چاقوھا وزاويه و نحوه برش نی ھا قابل تنظيم است. به كمك اين چاقوھا نی ھای نيشكربه قطعات موردنظربريده می شود.

 

ب – سيستم تميز كننده : اين قسمت شامل بخش ھای زير است :

– بالازن ها : اين دستگاه ھا دو سری صفحه تيغه ای ھستند که درخلاف جھت يکديگر چرخيده و عمل برش را انجام می دھند .ازاين وسيله برای بريدن قسمت ھای بالايی نيشكركه مواد قندی کمی دارد استفاده می شود. قسمت ھای بالایی نيشكر در طی فرآيند برداشت، از نی ھا جدا شده و به زمين باز مي گردند. بالازن ھا دو نوع ھستند : تک برش و ريز کننده . درنوع تك برش فقط عمل برش و دور كردن قطعات برش خورده از رديف برداشت صورت می گيرد. اين نوع از بالازن ھا در زمين ھايی كه در آنھا ميزان تجزيه مواد آلی زياد است کاربرد دارند. نوع ريز كننده علاوه بر جداكردن، وظيفه ی ريز كردن قسمت ھای بالايی نيشكر را نيز برعھده دارد .اين نوع بالازن در زمين ھايی مورد استفاده قرار می گيرد که در آنھا از شخم جھت زير خاك كردن بقايای گياھی بھره می گيرند .

– چاقوھای لبه دار : اين قسمت شامل يك صفحه مدور است كه چاقوھايی بر روی آن قرار گرفته و به صورت عمودی مي چرخد . در بالایی ھر جداكننده محصول يك عدد از اين چاقوھا جای می گيرد که وظيفه بريدن و جداکردن ساقه ھای درھم پيچيده را دارد. اين قسمت كمك می كند تا عمل تغذيه به صورت مناسب انجام شده و رديف ھا به صورت كامل،از ھمديگر مجزا شوند .

– تميز كننده ھا : تميزکننده ھا به دو دسته اوليه و ثانويه تقسيم مي شوند. وظيفه اين قسمت جداسازی نيشکر از ضايعات ھمراه آن است .

– جداكننده ي اوليه : اين نوع از جداکننده ھا دارای پروانه ھايی ھستند که در ھردقيقه 130 دور می چرخند و با عمل دميدن خارو خاشاک موجود بر نی ھا را از آنھا جدا می کنند .

– جداكننده ثانويه : اين قسمت نيز شامل يك بادبزن ھيدروليكي است كه درون کلاهکی پلاستیکی در انتھای دماغه نيشكر جای دارد و با عمل دميدن، ضايعات انتھايی را از نی ھا جدا کرده و به زمين انتقال می دھد .

– سيستم باالبرنده : اين سيستم از چند سری غلطك به ھمراه چرخ و زنجير و نقاله تشكيل می شود و وظيفه آن انتقال مواد است. اين قسمت بدليل معلق بودن و تحمل وزن زياد درھوا، بسيار سخت ومحكم

است و قطعات آن به صورت يكپارچه به يكديگر متصل شده اند. بالابر در ھر دقيقه در حدود ده تن از نی ھای بريده شده را نزديک به پنج متر از سطح زمين بلند مي كند. جھت بالابرھا قابل تنظيم است و می تواند راست ريز يا چپ ريز باشد. علاوه براين بالابرھا از نظر ارتفاع نيز قابل تنظيم ھستند .

 

ماشينھای برداشت پنبه

پنبه گياه غوزه ای است که درون آن الياف قرار دارد .پس از رسيدن کامل پوشيده غوزه چھاريا چند شکاف برمی دارد . از آنجائيکه غالبا تمام بوته ھای پنبه به طور ھمزمان نمی رسند، برای چيدن الياف از غوزه ھا ، بايد چند بار در مزرعه رفت و آمد کرد و ھر بار غوزه ھايی که باز شده اند را برداشت نمود .

ماشين ھای برداشت پنبه دو دسته ھستند :

الف – پنبه چين ھا: اين ماشين ھا فقط الياف را از غوزه جدا می کنند .ماشين آنھا از نوع سوار است که يک پا بند استوانه عمودی دوار دارد که روی آن چندين سوزن بنام انگلشتی به صورت زيگزال تعبيه شده اند . درحين چرخش استوانه ھا، انگشتی ھا در غوزه ھا فرو می روند و پنبه را ازداخل آن بيرون می آورند و سپس از انگشتی ھای ميان صفحات استوانه ای شکل عمودی به نام پنبه گير عبور می دھند. پس از آن پنبه ھا گرفته شده وآنگاه به طرف سبد يا ظرف پنبه ھدايت می شوند و در ادامه چرخش انگشتی ھا پنبه ھا ازاستوانه ديگری بنام تميز کن که صفحاتش ھميشه مرطوب است می گذرد تا بقايای پنبه چسبيده نيز پاک شود .

ب – غوزه چين ھا: غوزه را به ھمراه پنبه ھای محتوی آن توسط ماشين از بوته ھا جدا می کند.

ساختمان ماشين :

– ھادی: در قسمت جلو ماشين قراردارد که ساقه را بلند کرده و بطرف ماشين ھدايت ميکند.

– غوزه چين: در پشت ھادی قرار دارد و از نوع انگشتی و يا غلطکی است.

– تميزکن و تفاله: به صورت صفحه سوراخ دار درزيرچرخھای انگشتی دارقرارگرفته است که محصول برروی آن می ريزد و پس از جدا شدن ناخالص ھای آن، پنبه تميز به داخل بارکش يا مخزن می رود.

در غوزه چين تنظيم غلطک ھا اھميت زيادی دارد . اگر فاصله بين تيغه و غلطک و يا فاصله بين دو غلطک زياد باشد غوزه چيده نمی شود و اگر فاصله کم باشد، ساقه برگ وارد ماشين می شود . اين فاصله بوسيله اھرمی که در نزديک راننده قرار دارد قابل تنظيم است .

سرعت مناسب ماشين نيز به پر پشتی و يا کم پشتی محصول بستگی دارد .سرعت متوسط با ماشين يک رديفه بين يک تا دو و نيم ھکتاردر ساعت است .

 

ماشينھای برداشت ميوهھا

بيشتر آن دسته از ميوه ھا به روش ماشينی برداشت میشوند كه در كارخانه ھای كنسروسازی مورد فرآوری قرار می گيرند . اين نوع از برداشت کمک شايانی به کاھش ھزينه چيدن ميوه ھايی ھمچون گیلاس و آلبالو و آلو می کند .

ماشين ھايی كه برای برداشت ميوه ھا به كار میروند دو دسته ھستند :

دستگاهھای ارتعاش دھنده يا لرزا و دستگاه ھای جمع کننده . از ماشين ھای ارتعاش دھنده با دور يکھزار چرخش در ثانيه برای برداشت ميوه ھايی ھمچون زيتون گردو و بادام استفاده می شود . بايد توجه داشت حد اکثر مدت زمان

استفاده از اين دستگاه در ھر بار بين سه تا پنج دقيقه است . مطلوب ترين لرزش ھر درخت بين ده تا پانزده ثانيه در ھر بار است .استفاده ازدستگاهھای لرزا،ھنگامی به طور كامل مؤثر است كه جمعآوری ميوه نيز به خوبی انجام شود. برای اين منظور، از پارچه يا پلاستیك استفاده میشود، كه به وسيله چارچوبی، در زير درخت، نگه داشته میشوند تا ميوه ھا روی آنھا بريزند.گاھی اين چارچوب با وسايل ھيدروليكی كه روی تراكتور سوار شده قابل جابه جايی است تا در جای مناسب قرار گيرد. اخيرا برای اين كار از تشك ھايی كه با ھوا پر میشوند نيز استفاده میشود .

در حال حاضر، ماشينھای برداشت برای برخی از گياھان دانه ريز مانند تمشك و ريب انگور يا انگور فرنگی و برخی از انواع انگورمعمولی نيز به كار میروند. برای نمونه در برداشت ماشينی ريب انگور لازم است كه گياھان روی خط ھايی به فاصله 270 سانتيمتر كاشته شوند. در ھنگام برداشت تراكتور با سرعتی حدود 800 متر در ساعت حركت میكند و ميوه ھا را ھمراه با مقداری از برگھا برداشت كرده و در داخل ماشين به يك دستگاه جدا كننده میفرستد. ميوهھا، پس از جدا شدن، درون جعبه بسته بندی میشوند .

نكته ای كه بايد در مورد برداشت ماشينی ميوه ھا به آن توجه كرد اين است كه اين كار بايد ھمراه با برنامه ھای به نژادی ميوه ھا صورت گيرد تا ھم ميوه ھا يكنواخت رسی داشته باشند و ھم پوست آنھا در برابر برداشت ماشينی پايداری کرده و آسيب نبيند .

 

ماشينھای برداشت سبزی ھا

يکی ازاصلی ترين ھزينه ھای کشت سبزی ھا ھزينه برداشت دستی آنھا است .در مورد بيشتر سبزی ھا برداشت ماشينی فقط ھنگامی امكان پذير است كه برداشت گياه دريك مرحله ممکن باشد . اين فرايند سبزی ھايی را شامل می شود كه محصول آنھا يكنواخت رس باشد. ارقامی از جمله نخود فرنگی، لوبيا سبز و كلم بروكلی به ھمين منظور به نژادی شده اند تا بتوان آنھا را با ماشين برداشت کرد.

دستگاه برداشت نخودفرنگی : ازاين دستگاه برای برداشت نخود فرنگی ھايی كه يا برای كنسروکردن و يا منجمد كردن به کارخانه فرستاده می شوند ، استفاده میشود. عملکرد اين دستگاه بدين شکل است كه ابتدا گياه بريده شده وسپس به وسيله يك لودر،به داخل ماشين برده می شود تا درآنجا وارد مرحله جدا كردن بشود .

با ايجاد تغييراتی در آن می توان اين دستگاه را برای باقال نيز به كار برد. ماشينھای برداشت مشابھی نيز برای برداشت لوبيا، كلم و اسفناج طراحی و ساخته شده اند .

 

ماشينھای درجه بندی

ماشينھای درجهبندی ماشين ھايی ھستند كه برای محصول ھای باغبانی به كارمیروند و از ماشين ھای بسيار ساده تا ماشين ھای بسيار پيچيده را شامل میشوند .

روش كار اکثرآنھا به دو صورت است :

الف- ماشينھايی كه ازروی اندازه، درجه بندی میكنند:دراين دسته ازماشين ھا،صفحه ھای سوراخداری وجود دارند كه ازابتدا تا انتھای آنھا اندازه سوراخھا به تدريج بزرگترمیشود. بنابراين ابتدا به ترتيب ميوه ھای كوچكتر و سپس ميوه ھای بزرگتر فرو ريخته و درجه بندی میشوند .

ب- ماشينھايی كه از روی وزن، درجه بندی میكنند: در اين دسته از ماشينھا ميوه ھا از روی دريچه ھايی كه ھركدام با فشارمعينی بسته شدهاند میگذرند وھنگامی كه وزن ميوه ازفشار دريچه بيشترشود دريچه باز شده و ميوه به درون جعبه ای كه زير آن است می افتد .

  ماشين ھای شستشو وماشين ھای خنك كننده سبزی ھا

در سطوح محدود و کوچک امکان شستن سبزی ھا به وسيله شلنگ و يا شستن آنھا در ظرفھای آب وجود دارد اما درسطوح بزرگ ماشين ھای مخصوصی برای شستشوی محصولات مختلف ساخته شده اند. در استفاده از اين ماشين ھا توجه به محصول و مقدار آب موجود برای شستشو اھميتی ويژه دارد .

اين ماشينھا از سه قسمت تشکيل شده اند :

– قسمت اول : آب با فشار روی سبزی ھا پاشيده می شود.

– قسمت دوم : شامل وسايلی است كه سبزی ھا را در آب زير و رو می كند .

– قسمت سوم : سبزی را شسته و بيرون میدھد .

در برخی از اين ماشين ھا، سبزی ھا درھمان ابتدا وارد يك تانك آب میشوند ودر برخی ديگر، سبزی ھا پس از شستشو، از روی صفحه ای عبور داده میشوند تا بتوان سبزی ھای خراب را ازآنھا جدا ساخت. برای جلوگيری از پلاسيده شدن سبزی ھای تازه و رساندن آنھا به بازارھای دوردست لازم است آن ھا را خنك كرد .

دو روش برای خنک کردن سبزی ھای تازه وجود دارد :

– برروی سبزی ھا آب سرد پاشيده می شود.

– سبزی ھا در آب سرد فرو برده میشوند .

گاھی نيز سبزیھا ابتدا بسته بندی شده، و سپس وارد دستگاهھای سرد كننده میشوند تا به مدت پانزده دقيقه در آب سرد نگه داشته شده و دمای آنھا به چھار تا پنج درجه سلسيوس برسد .

 

ماشينھای بسته بندی

ماشينھای بسته بندی دو گروه ھستند :

گروه اول – ماشين ھايی كه سبزی ھای منجمد شده را به مقدار مشخص وزن كرده، درون كيسه ھايی قرار داده و سپس سر كيسه ها را میبندند .

گروه دوم – ماشين ھايی كه ميوه ھا و سبزی ھا را در پلاستيك يا سلوفان میپيچند .در برخی از بسته بندی ھا، ابتدا محصول در ظرفھای آلومينيومی و يا پلاستيكی قرارمی گيرد و سپس روی آنھا با پلاستيك يا سلوفان پوشانده میشود.

 

 

تراکتورھای چند منظوره

 

در بعضی از موارد، مانند كشت سبزی ھا، می توان ازماشين ھايی كه در زراعت ھای ماشينی گسترده يا محدود به کارمی روند استفاده کرد .دراين موارد استفاده ازتراكتورھای چند منظوره که می توان آن ھا را براي شخمزدن، بذر پاشی، عمليات كاشت، داشت و برداشت وھمچنين ترابری مورد استفاده قرار دادرايج است .

در كشت ھای مزرعه ای معمولا تراكتورھای ھيدروليكی سبك وزن چھار چرخه ای با حداكثرعرض 180 سانتيمتر به کار گرفته می شوند. با اين نوع تراكتور میتوان محصول ھای خطی را با فاصله ده سانتیمتراز يکديگر كاشت، مشروط بر آنکه در خارج از حد خطوط كاشتی كه تراكتور انجام میدھد فاصلهای برای چرخھای تراكتوردرنظر گرفته شود.ضرورت رعايت فاصله اين رديف ھا در مزارعی كه درآنھا ھويج كشت شده و وجين علفھای ھرز آنھا با استفاده از علفكش و يا ماشين انجام میشود، نمايان می شود .

تراکتورھای باغی در عمليات باغبانی کاربرد گسترده ای دارند . اين تراكتورھا غالبا بسيار كوچك بوده و قدرت برخی از آن ھا كمتر از ده قوه اسب بخار است . به اين تراکتورھا می توان خيش ھايی وصل کرد تا زمين را در عرضی محدود از دو سو زير و رو كرده و ھمزمان در فضايی کوچک دور بزنند. به اين تراكتور می توان وسيله ھای باغی ديگری نيز اضافه کرد كه تنھا در يك سوی تراكتور به طرف بيرون قرار می گيرند تا با آن ھا بتوان تا حد امکان به درخت نزديك شده و خاک را زير و رو كرد.

ماشين ھای تھيه بستر

خاك ورزی مجموعه كارھايی را شامل می شود که طی آنھا شرايط خاك به گونهای تغيير میکند كه برای رشد گياه مناسب باشد.

ھدفھای اصلی تھيه بستر بذر عبارتند از:

الف) مناسب كردن ساختار خاك

ب) كنترل رطوبت خاك

ج) از بين بردن علفھای ھرز

د) زيرخاك كردن بقايای گياھی و مواد زائد ديگر و آميختن كود با خاك

ه) كنترل آفات

 

اساسی ترين مرحله تھيه بستر، شخم زدن است که درآن لایه زيرين خاک به سطح زمين آورده می شود تا در برابر عوامل تخريب قرار گيرد. از طرف ديگر با شخم زدن کود و پس ماندھای گياھی که در سطح خاک قرار دارند در درون خاک که محيطی مناسب برای پوسيده شدن است قرار می گيرند .

برای آماده کردن بستر بذر- زیر و رو کردن زمین، نرم کردن خاک، جمع آوری و ریشه ها و قطعه های با قیمانده روی سطح خاک، آمیختن کود و با خاک پوشاندن بذر- می توان از وسایلی مانند کولتیواتور و انواع کلوخ شکن و یا ترکیبی از آن ها استفاده کرد.

بذر پاش ها

بذرکارها به سه دسته تقسیم می شوند.

-بذر افشان های درهم

-بذر کارهای خطی یا خط کار

– کپه کارها

 

 

 

الف: بذر افشان های درهم

این دسته از بذر کارها بذرها را به طور پراکنده و درهم می پاشند. این کار با برداشتن لوله سقوط بذر  افشان ردیفی انجام می شود.در زیر سوراخ ها بین جعبه  بذر و زمین یک صفحه چوبی قرار دارد تا در هنگام بذرکاری دانه ها پس از خروج از مخزن به طور یکنواخت پراکنده شوند. مزیت این بذر کار نسبت به بذر افشانی دستی در پخش بذر بطور یکنواخت با نظم و سرعت بیشتر و صرف نیرو هزینه کمتر است.این نوع از بذر افشان ها پس از پاشیدن بذر بر روی زمین آن را نمی پوشانند و به همین دلیل به آنها زنجیر یا چوب با هرس متصل می شود تا بذر را زیر خاک کنند.در برخی از بذر افشان های درهم بر روی تخته چوب در زیر سوراخ های سقوط بذر بوده و باعث می شود که بذر در هنگام ریختن بر روی آنها به شکل بهتری به اطراف پراکنده روی زمین پخش شود و از آنجائیکه تخته چوب به شکل مورب نصب شده و ماشین هم درحال حرکت است بذرها بین تخته چوب و برجستگی ها باقی نخواهند ماند.

 

 ب: بذر کارهای ردیف کار

این دسته از بذر کارها ابتدا شیارهایی در زمین باز کرده و بذرها را مسلسل وار به داخل این شیارها می ریزند و پس از آن روی بذرها را می پوشانند. دسته ای از این ماشین ها به وسایلی مجهز هستند که به کمک آنها می توان عمق کاشت و فاصله ردیف ها را تغییر داده و مقدار بذر در واحد سطح را نیز تنظیم کرد.

 

ج: بذر کارهای کپه ای

در کپه کاری همانند ردیف کاری بذرها بر روی یک خط اما با فاصله معین از همدیگر کاشته می شوند.این دستگاه ها در زمان کاشت بذر در زمین شکاف ایجاد کرده و در هر محل چندین بذر می ریزد.

ساختمان کپه کارها نیز مشابه ردیف کارهای معمولی است و از قسمت های زیر تشکیل می شود:

شاسی

مالبند

چرخ های حامل

صندوق یا مخزن بذر

سوراخ های خروجی

بهم زن ها

مقسم ها

دستگاه انتقال حرکت

لوله های سقوط

شیار باز کن ها

وسایلی که روی دانه را می پوشانند

وسایل تنظیم کننده

کلاچ

خط کش-مارکر

 

دسته بندی بذر کارهای کپه ای

 

بذر کارهای کپه ای در دو گروه طبقه بندی می شوند.

 

 

الف- از نظر تعداد ردیف کاشت که خود سه دسته هستند:

–  بذر کارهای کوچک یک ردیفی یا دو ردیفی که اکثرا در سبزی کاری ها و مزارع آزمایشی استفاده می شوند

–   بذر کارهای متوسط سه و چهار ردیفی که با نیروی حیوان یا از طریق اتصال سه نقطه تراکتور به کار می افتند و در مزارع نسبتا بزرگ مورد استفاده قرار می گیرند.

–  بذر کارهای بزرگ که پنج ردیف و بیشتر دارند و به وسیله تراکتور به کار می افتند و در زراعت ها و مزارع بزرگ مورد استفاده قرار میگیرند.

 

ب- از نظر تجهیزات :

این دستگاه ها هم  زمان با بذر کاری کود پاشی نیز می کنند.این دسته از ماشین ها بذر کار مرکب نام دارند.

 

 

-بذر کارهای مرکب یا بذر کارهای کپه ای توام با کود پاش:

 

این بذر کارها به تعداد هر صندوق بذر همان تعداد مخزن برای کود دارند.به دلیل بالاتر بودن مصرف کود صندوق آن بزرگ تر از صندوق بذر است.وسایل توزیع کود مشابه وسایل توزیع بذر است و گاهی کود مسلسل وار ریخته  می شود. کودهایی که توسط این نوع بذر کارها پخش می شوند از نوع کود شیمیایی است.

در کاشت سبزی ها می توان انواع بذر پاش هایی که در آنها فاصله ردیف ها و مقدار بذر برای کشت قابل تنظیم بوده و عمدتا در زراعت های گسترده مورد استفاده قرار می گیرند را به کار برد.در برخی از انواع این بذر پاش ها هشدار دهند های الکترونیکی کار گذاشته شده است که کم ریخته شدن بذر به درون مخزن ویا خالی شدن مخزن از بذر را با نواخت صدای سیرن اطلاع میدهد. انواع این بذر پاش ها عبارتند از:

 

بذر پاش چمن:

 

بذر پاش های مخصوصی برای پخش کردن بذر انواع چمن ها بر روی بستر کاشت طراحی و ساخته شده اند.به دلیل ریز بودن بذر چمن این بذر پاش ها  بذر را تا عمق یک  تا دو سانتیمتر در خاک  فرو برده و سپس خاک را غلتک می کنند.از ماشین های کود پخش کن نیز می توان برای کاشت بذر برخی از انواع چمن استفاده کرد.

 

بذر پاش سبزی های ریشه ای  

برای کاشت بذر سبزی های که ریشه ای هستند از بذر پاش هایی استفاده می شود که از لحاظ عملکرد با بذر پاش های معمولی تفاوت دارند. این ماشین ها دو دسته هستند:

الف – ماشین هایی که چند بذر را باهم می کارند.

ب  – ماشین های که فقط یک بذر را می کارند.

 

خیش بذر پاشی

یکی از دستگاه هایی که در روش بذر پاشی مستقیم بر زمین مورد  استفاده قرار می گیرد خیش بذر پاشی است.این دستگاه بذر را بوسیله خیشی که روی ماشین سوار است و دندانه هایی کوتاه دارد بر روی زمین پخش می کند. اندازه این دندانه ها طوری محاسبه شده است که به سطح زمین صدمه کمتری می زند.

 

دستگاه کارنده غده سیب زمینی

 

ماشین های ژوخه کار سیب زمینی دو دسته هستند:

الف) ماشین های نیمه خودکار: مزیت این ماشین توزیع مناسب غده های سیب زمینی با کمترین آسیب به آنها است. در این ماشین غده ها توسط کارگری که در پشت تراکتور مینشیند در دستگاه قرار گرفته و کشت می شوند.

 

ب)  ماشین های خودکار: در این ماشین ها غده های سیب زمینی از یک ناودان بالا کشیده شده و سپس درون ظرف خاصی قرار می گیرند. این دستگاه در زمان کاشت غده ها  را در محل کاشت آنها قرار می دهد.مزیت این دستگاه توانایی آن در اصلاح و رفع اشکال در صورت هم زمان شدن افتادن دو غده در یک محل کاشت و یا عدم افتادن غده در محل کاشت است.

 

سرعت کار ماشین های کاشت سیب زمینی به عوامل زیر بستگی دارد: 

 

-سرعت کارگر:اگر کارگر با سرعت زیادتری سیب زمینی ها را به توزیع کننده داده و یا در لوله سقوط بیندازد به همان نسبت ماشین توسط تراکتور  تندتر حرکت می کند.

 

-تعداد کارگر: بعضی از ماشین های کاشت سیب زمینی کار برای هر ردیف دو صندلی تعداد کارگر در نظر گرفته اند بنابراین سرعت کاشت تقریبا دو برابر می شود.

 

-فاصله کاشت: اگر فاصله کاشت بیشتر باشد سرعت ماشین هم بیشتر خواهد بود.

 

-هموار بودن زمین : عامل بسیار موثری در کیفیت کار نده است.

 

 

ساختمان ماشین سیب زمینی کار

 

ماشین سیب زمینی کار را معمولا دو یا سه یا چهار ردیفه می سازند که از قسمت های زیر تشکیل می شود:

شاسی

مخزن سیب زمینی

موزع- تقسیم کننده

لوله سقوط

شیار باز کن

خاک دهنده

 صندلی

چرخ متحرک

چرخ حامل

مالبند

علامت گذار

 

-شاسی:اسکلت بندی ماشین سیب زمینی کار است و معمولا از ناودانی های شماره ده تا بیست تشکیل شده است.

 

– مخزن سیب زمینی:سیب زمینی ها برای کاشت در این مخزن ریخته می شوند. گنجایش آن حدود چهل سانتی متر مربع است.

 

-موزع:موزع- تقسیم کننده- خود بر سه نوع است: افقی- چنگک دار- زنجیری پیاله دار

 

– لوله سقوط: دارای شکلی استوانه ای از جنس پلاستیک و قابل انعطاف است.در برخی از انواع سیب زمینی کارها برای هر ردیف یک لوله سقوط در نظر گرفته شده و جهت جلوگیری از ضربه خوردن به جوانه سیب زمینی این لوله شیب دار است.

 

– شیار باز کن: این قسمت از دو صفحه فلزی محکم که از قسمت جلو  بهم متصل هستند و تشکیل زاویه ای که عرض شیاری حدود هفت و نیم تا ده سانتیمتر ایجاد میکنند تشکیل شده است.

 

-پوشاننده بذر: این قسمت بعد از شیار باز کن و لوله سقوط قرار دارد که علاوه بر عمل خاک دادن روی سیب زمینی پشته هم می سازد.نوع دیگر خاک دهنده نهر کن است که در فاصله بین دو ردیف کشت قرار می گیرد.

 

– صندلی : محل نشستن کارگرکه درمدل خودکار جھت کنترل سيستم و درمدل نيمه خود کار جھت توزيع سيب زمينی تعبيه شده است .

 

– چرخ محرک : عامل جابجايی ماشين سيب زمينی درمزرعه وبه حرکت در آوردن سيستم توزيع است.

 

– چرخ حامل : در بعضی از انواع چرخ حامل نيز وجود دارد .

 

– مالبند : اتصال دھنده بين نيروی کششی و ماشين بوده ومعمولا از جھت ھای افقی وعمودی و طولی قابل تنظيم است .

 

– علامت گذار : بعضی از ماشين ھای سيب زمينی کار مجھز به اين قسمت ھستند .

 

 

ماشين ريشهچه کار چغندرقند

 

توانايی اين ماشين در کاشت ريشه چه ھا درفاصله بين رديف ھای 65 سانتی متری وفاصله بين بوته ای 50 سانتی متری است.  با استفاده از اين ماشين می توان عمق کاشت را تنظيم کرده و ريشه چه ھا را به طور عمودی در خاک قرارداد . کشت رديفی امکان استفاده از ساير ماشين ھای عمليات زراعی را در مراحل داشت و برداشت فراھم می نمايد . تراکم ريشه چه ھای کاشته شده در روش دستی به طور متوسط بيست ھزار عدد ريشه چه درھکتار است، در حالی که اين رقم با استفاده از ماشين ريشه چه کار به بيست و ھشت ھزار ريشه چه در ھکتار قابل افزايش است .

 

ساختمان و طرز کار ماشين

 

ماشين ريشه چه کار به صورت نيمه اتوماتيک و دو واحدی ساخته شده است و قابل اتصال به انواع تراکتور ھای معمولی است. اين ماشين از قسمت ھای شاسی، چرخھای حامل، مخزن ريشه چه، کارنده ريشه چه، شيار بازکن، شيار ُپرکن،چرخ ھای فشاردھنده، سيستم انتقال نيرو وصندلی تشکيل شده است.

طرز کار ماشين به اين ترتيب است که بر روی ھر واحد کارنده ماشين يک نفر کارگر قرار می گيرد. زمانی که تراکتور به سمت جلو حرکت می کند، شيار بازکن در عمق تنظيم شده شيار ايجاد می کند. در اين ھنگام کارگر ريشه چه را از مخزن برداشته و در بين دستک ھای کارنده قرار می دھد. بايد دقت کرد ريشه چه را طوری در بين دستک ھا قرار داد که برگچه ھای انتھايی ريشه چه در بين دستک ھای کارنده واقع شود. به تناسب پیشروی تراکتور، دستک های کارنده نیز می چرخند.

زمانی که ريشه چه در داخل شيار قرار گرفت، دستک ھای ريشه چه گير از ھم باز شده و ريشه چه در داخل شيار رھا می شود. شيار ُپرکن ھا بعد از قرارگرفتن ريشه چه در شيار، خاک اطراف ريشه چه را جمع کرده و روی آن را پوشانده و پشته ايجاد می کنند. پس از اين کار دو عدد چرخ فشار دھنده که تحت زاويه در دو طرف ريشه چه حرکت می کنند، خاک را به اطراف ريشه چه می فشارند.

 

کاربرد و تنظيم ماشين

 

پس از بستن ماشين به تراکتور، فاصله بين رديفی، فاصله بين بوتهای و عمق کاشت تنظيم می شود. تنظيم عمق کاشت به وسيله چرخ ھای حامل در طرفين ماشين و بازوی وسط تراکتور صورت می گيرد. ھر واحد کارنده به وسيله يک عدد کرپی به تولبار بسته می شود. با تغيير محل کرپی در روی تولبار فاصله بين رديفی تنظيم می شود. برای تنظيم فاصله بين بوته ھا می توان ازچرخ زنجيره ھايی با قطرھای متفاوت استفاده کرد. برای راه اندازی ماشين بر روی ھر واحد کارنده يک کارگر ماھر قرار می گيرد. کارگر ريشه چه ھا را يکی يکی از مخزن ريشه چه برداشته و در بين دستک ھای کارنده قرار می دھد. در زمان کار، يک کارگر ديگر نيز برای حمل ريشه چه از سر مزرعه تا محل دستگاه و پر کردن مخزن ماشين مورد نياز است.

 

ماشين ھای نشاءکار

ماشين ھای نشاء کار يکی ديگر ازماشين ھای کاشت ھستند که به وسيله آنھا می توان گياھانی مانند گوجه فرنگی برنج بادمجان … که در خزانه کاشته شده اند را بيرون آورده و در زمين اصلی کاشت.

 

  ماشين ھای نشاءکار به دو گروه دستی و خودکار تقسيم می شوند :

 

الف) ماشين ھای نشاء دستی – در اين دسته از ماشين ھا کارگری که در پشت آنھا می نشيند يک نشاء رابه درون جوی کوچکی که توسط ماشين با عمق و پھنای متناسب ايجاد شده است می اندازد و پس از آن يک جفت چرخ فشار گياه را در زمين مستقر کرده و خاک اطراف آن را محکم می کند. در اين حالت دو کارگر ھرکدام يک خط را می کارند و کارگری که در وسط نشسته است نشاء را به دست آنھا می دھد. سرعت اين ماشين ھا بين يک تا دو کيلومتر در ساعت است.

ب) ماشين ھای نشاء خودکار – در اين دسته از ماشين ھا کارگر نشاء را روی يک سينی و يا ميان ديسک ھای پلاستيکی قرار می دھد تا نشاء ھا به شکل خودکار کاشته شوند. سرعت نشاء کاری در اين ماشين ھا بيشتر از ماشين ھای دستی است و با استفاده از آنھا می توان برای ھررديف نشاء کاری از چند کارگراستفاده کرد. اين ماشين ھا قابليت نصب وسيله ھايی را دارند که به کمک آنھا می توان قبل ازفشرده شدن خاک اطراف گياه به آن مقداری آب افزود.

ساختمان يک ماشين نشاء کارازقسمتھای زيرتشکيل ميشود:

 

شاسی : اسکلت بندی ماشينی است که تمام قطعات دستگاه روی آن نصب شده است .

مخزن يا جعبه : در اين قسمت نشاءھا چيده شده و سپس در اختيار موزع قرار می گيرد .

صندلی : محلی است که نشاء کار روی آن مستقر می شود .

کفشک شيار باز کن : وسيله ای است که با عبور ازميان خاک شياری برای کشت نشاء باز می کند . عرض و عمق اين شيار به طرح کفشک بستگی دارد.

موزع: اين وسيله مخصوص توزيع صحيح نشاء ھا است . بعضی از نشاءکارھا نشاء را به صورت دستی در شيار باز شده کاشته و خاک دور آن را فشار می دھند و دربعضی ديگر نشاء جھت کاشت به مقسم داده می شود. موزع ھا به شکل ھای مختلف ساخته می شوند . بعضی از موزع ھا به شکل حرف وی ھستند که تحت فشار فنری قرار داشته وھر يک به شکلی نگھدارنده انجام وظيفه می کنند و کارگر نشاء کار نشاء را دريکايک انبرک ھا قرار داده تا در رديف مربوط به خود کاشته شود . ھر نگھدارنده نشاء جھت جلوگيری از صدمه به نھال نشاء دارای پوششی لاستيکی است .

 

موزع ھا دو نوع ھستند :

– موزع صفحه لاستيکی يا پلاستيکی : اين نوع موزع ازدو صفحه مدورتشکيل شده است که می تواند حول يک محور بچرخد. اين دو صفحه طوری مقابل ھم قرارگرفته اند که با ھم زاويه تشکيل می دھند. کارگر نشاء را از ريشه گرفته و ساقه و برگ را در بين اين دو صفحه پلاستيکی قرارمی دھد و سپس نشاء بوسيله صفحه تا نزديکی سطح زمين حمل شده و درنھايت اين دوصفحه از ھم باز شده و نشاء در شيار قرار می گيرد.

 

موزع وی شکل : اين نوع از مقسم ھابه صورت چنگالی ھستند که وارد صندوق نشاء رديف خود شده وبا دھانه چنگالی مانندخود چند نشاء را گرفته و با خود حمل کرده ومی کارند. دراين فرايند يک کارگر نشاءھا را در صندوق رديف می کند .

 

– پوشاننده : به صورت دو چرخ مايل در دو طرف نشاء قرار می گيرند تا خاک اطراف نشاء پوشانده و آن را محکم کنند .

 

– مخزن آب : در بعضی از ماشين ھای نشاء کار برای آبياری نشاء ھای کاشته شده مخزنی که مجھز به يک شير است روی دستگاه نصب می کنند تا به اين وسيله نھال را آبياری کند.

ماشين ھای کود پخش کن

 

کود دھی عبارت است از افزودن مواد آلی يا شيميايی به خاک جھت افزايش حاصلخيزی آن .

 

  کود دھی ماشينی به روش ھای زير انجام می شود:

 

الف – پخش کردن يا قرار دادن کود مايع يا جامد در سطح و يا زير خاک

 

  ب – تزريق مايع يا گاز حاصلخيز کننده در خاک قبل از کاشت

 

ج – افزودن کود جامد به خاک درزمان کاشت – کود درمجاورت بذر و يا درتماس با بذرقرارمی گيرد.

 

  د – افزودن کود به خاک در زمان داشت يا رشد گياه

 

کودپخش کن ھا ماشين ھايی ھستند که کود را با حداکثر يکنواختی در سطح خاک پخش می کنند.

 

کودی که برای افزودن به خاک مورد استفاده قرار می گيرد بايد از ويژگی ھای زير برخوردار باشد :

 

  الف – فاقد قطعه ھای درشت باشد تا راه توزيع کود در دستگاه مسدود نشود

 

  ب – مرطوب و چسبنده نباشد

 

يکی ازروش ھای پخش کود تزريق آن درخاک به شکل مايع يا گازاست .

 

ابزارھايی که برای اين منظور با اتصال به تراکتورمورد استفاده قرار می گيرند عبارتند از:

 

– تانکرھای مخصوص حمل کود مايع

 

– مخزن ھای نگھداری يا انبارکردن موقت کود مايع

 

– کودپاش ھای مخصوص جھت پاشيدن کود درسطح خاک و يا تزريق آن در زير خاک

 

مقدار کود افزوده شده به خاک به سرعت تراکتور اندازه شيپوره خروج کود و فشار پمپ بستگی دارد. در مورد کودھای دامی علاوه بر لودرھا و تريلرھای حمل کود به مزرعه و وسايل مکانيکی تميزکننده محل نگھداری دام ھا ماشين مخصوصی برای پخش کردن کود طراحی شده است که کود را خرد کرده و سپس آن را به استوانه ديگری که عرض بيشتری از ماشين دارد می ريزند تاروی زمين پخش شود.

در نوع ديگری از ماشين ھای پخش کننده کود دامی گردش يک استوانه پره دار در ميان کودھا باعث پخش شدن آن بر روی زمين می شود .

 

ماشين ھای داشت

 

ماشين ھای داشت ماشين ھايی ھستند که در طول زمان پرورش محصول مورد استفاده قرار می گيرند.

 

اين ماشين ھا در عرصه باغبانی به گروه ھای زير تقسيم می شوند :

– کولتيواتورھا : ازاين ماشين ھابرای حذف علف ھای ھرزاستفاده می شود. نوع خاصی ازاين دستگاه وجين کن چرخان نام دارد که دارای چرخ ھايی با دندانه ھای انحنا دار است و درحذف علف ھای ھرز و زير و رو کردن لایه ھای فوقانی خاک مورد استفاده قرار می گيرد .

 

وجين کن ھا : کولتيواتورھای موتوری که با دست کنترل و ھدايت می شوند برای حذف علف ھای ھرز ميان رديف ھا و شکستن سله خاک مورد استفاده قرار می گيرند . از تراکتورھای باغی نيزمی توان در صورت مجھز کردن آنھا به يک يا چند تيغه برای وجين کردن باغ استفاده کرد. راه اندازی اين تيغه ھا در ھنگام توقف تراکتور به وسيله کالچ مخصوص امکان پذير است .

چمن زن ھا : با نصب تيغه ھا در جلوی کولتيواتورھای کوچک می توان از اين ماشين ھا به عنوان ماشين چمن زنی برای سطح ھای کوچک استفاده کرد. چمن زنی سطح ھای بزرگ توسط تيغه ھای بزرگی که بر روی تراکتور حمل می شوند صورت می گيرد. در اين تيغه ھا کاردھای متحرک و لبه تيز که قابليت جايگزينی يا تيزشدن را دارند وخود از انگشتی ھای لبه تيزمی گذرند باحرکت رفت وبرگشتی علف ھا و چمن ھا را قطع می کنند .

 

ماشين ھای چمن زنی کوچک دو دسته ھستند :

 

الف – ماشين چمن زنی چرخی : اين نوع از ماشين ھا برای زدن چمن ھای کوتاه و انواع چمن ھای رونده مناسب ھستند . تيز کردن تيغه ھای اين ماشين ھا با وسايل معمولی امکان پذير نيست .

 

ب – ماشين چمن زنی چرخان : اين نوع از ماشين ھا برای زدن چمن ھای بلند و ھمچنين چمن ھايی که در نزديکی درختان و ياموانع ديگر رشد کرده اند مناسب ھستند . تيز کردن تيغه ھای اين ماشين ھا با وسايل معمولی ميسر است .

 

شعله افکن ھا

در مزارع کشاورزی از شعله افکن ھا غالبا برای از بين بردن علف ھای ھرز درقسمت ھايی که گياھان سوراخ دارچند ساله درون خاک زمستان گذرانی می کنند استفاده می شود. کاربرد ديگر آنھا سوزاندن بقايای گياھی محصولات جھت کنترل آفات و بيماری ھا است .شعله افکن ھای کوچک درمزارع کوچک و شعله افکن ھای وصل شده به تراکتور درمزارع بزرگ کاربرد دارند . پرتاب آتش بر روی علف ھای ھرز با زاويه چھل و پنج درجه صورت می گيرد و تا زمانی ادامه می يابد که برگ ھا درجا پيچيده شده و بسوزند . با توجه به کيفيت نتيجه کار عمل شعله افکنی می تواند تا پنج بار نيز تکرار شود .

 

سم پاش ھا

 

سم پاش ھا دستگاه ھايی ھستند که در باغبانی برای افشانه کردن حشره کش ھا قارچ کش ھا و علف کش ھا مورد استفاده قرار می گيرند و در دو گروه دستی و موتوری تقسيم بندی می شوند .

 

الف – سم پاش ھای دستی : ازاين سم پاش ھامعمولا برای سم پاشی سطوح کوچک وگياھان بوته ای ودرختی تا ارتفاع بين سه تاچھار متراستفاده می شود .حمل آنھا بر روی دوش کارگراست .اين سم پاش ھا خود دو نوع ھستند.

نوع اول سم پاش ھايی ھستند که بايد در مخزن آنھا به کمک تلمبه چھار تا پانزده اتمسفر فشار ايجاد کرد تا بتوان سمپاشی را انجام داد. ظرفيت اين سمپاش ھا بين دوازده تا پانزده ليتر است و از آنجائيکه فاقد ھمزن ھستند نمی توان در آنھا از سموم ته نشين شونده استفاده کرد . نوع دوم سم پاش ھايی ھستند که در کنار مخزن آنھا دسته مخصوصی قرار دارد و کارگر برای ايجاد فشار الزم تمام مدت تلمبه می زند . اين نوع ازسم پاش ھا دارای يک ھمزن ھستند که کارگر در حين سم پاشی برای جلوگيری از ته نشست سم آن را حرکت می دھد .ظرفيت اين دستگاه ھا بين پانزده تا بيست ليتر است .

 

ب – سم پاش ھای موتوری : اين دسته از سم پاش ھا معمولا بر روی چرخ قرار گرفته اند .ظرفيت آنھا بين پنجاه تا يکصد ليتر بوده و به دليل ايجاد فشاری معادل پانزده تا بيست اتمسفر از آنھا می توان در سم پاشی درختانی تا ارتفاع پانزده متر استفاده کرد. نوع بزرگترآنھا با ظرفيت ھفتصد ليترو فشاری معادل چھل اتمسفر بر پشت تراکتور نصب می شوند و با شيپورھای چندگانه نصب شده بر روی لوله نواری به عرض دوازده متر را سم پاشی می کنند. مدلی از اين نوع به نام سم پاش بادبزنی طراحی و ساخته شده است که به وسيله پنکه ای بزرگ سم رابه ذرات ريزتبديل می کند .اين نوع سم پاش بيشتر در باغ ھای بزرگ ميوه مورد استفاده قرار می گيرد .

 

ساختمان سم پاش بادبزنی

 

قسمت ھای اصلی يك سم پاش بادبزنی عبارتند از:

 

– مخزن: مخزن سم پاش ھای بادبزن در برابر زنگ زدگی مقاوم است. طراحی اين مخزن به شکلی است که پر كردن، خالی كردن و خشك كردن آن به سادگی انجام می شود. ھمزن ھا به تعداد كافی در داخل مخزن موجود ھستند تا ذرات آفت كش چه در زمان باز بودن نازل ھا و پاشيدن سم و چه در زمان بسته بودن نازل ھا به صورت مناسب و يكنواخت در داخل محلول پراكنده شوند.

 دو سيستم و روش ھم زدن سم وجود دارد :

 

مكانيكی : در اين روش عمل ھم زدن توسط تعدادی قاشقک انجام می شود.

 

ھيدروليکی : در اين روش عمل ھم زدن با اعمال نيروی ھيدروليکی انجام می گيرد .

 

– پمپ : درسم پاش ھای بادبزني معمولا پمپ ھای پيستونی وسانتريفيوژی مورد ستفاده قرارمی گيرند.

 

– فشار شكن : اين قسمت از تعدادی روزنه تشكيل شده است كه با باز و بسته شدن، فشار توليدی را تنظيم می كنند. کاربرد اين قسمت صرفا جھت تغيير فشار موجود در سم پاش بادبزني نيست .فشارشکن شامل فنری است كه فشار آن عامل بسته بودن لوله ايست كه به مخزن منتھی می شود. اين لوله در زمانی كه فشار، بيش از حد ظرفيت دستگاه افزايش يابد مورد استفاده قرار می گيرد و بدين ترتيب جريانی فرعی به داخل مخزن باز می كند تا فشار موجود در دستگاه را كاھش دھد. در پمپ ھای گريز از مركز تنظيم فشار موجود در سم پاش بادبزنی توسط تغيير سرعت پمپ انجام مي شود. اين كار به واسطه تغيير تعداد دور در دقيقه پمپ صورت می گيرد. بايد توجه شود كه تامين دور در دقيقه مورد نياز سم پاش بادبزنی اھميت چشمگيری در پاشش مؤثر دارد، تغيير در دور پمپ موجب تغيير فشار و در نتيجه، تغيير نحوه ی پاشش می شود .

– فشارسنج : اين وسيله نشان دھنده فشار موجود در سم پاش است. فشار سنج بايد فشار در ھنگام پاشش را به شکل دقيق نشان دھد. پاشنده ھا با يك فشار مشخص كار می كنند و تنھا در اين فشار است كه نوع و نحوه و مقدار پاشش مطلوب تضمين می شود. فشارسنج ھا ھر گونه تغيير فشار در سيستم را به كاربر اطلاع می دھند تا كاربر را از وجود نقص فنی در سم پاش بادبزنی آگاه كنند . نقص ھای فنی در اين دستگاه ھا می تواند شامل بسته شدن سطح فيلتر يا صافی، تغيير در خروجی پمپ و يا نارسايی در سيستم رگوالتور – فشارشكن – باشد. بنابراين در يك سم پاش بابزنی، وجود يك فشارسنج مناسب و سالم اھميت زيادی دارد .

 

– بوم : وظيفه انتقال مواد موجود در مخزن از پمپ به نازل ھا بر عھده بوم است .

 

– نازل : اين قسمت سم موجود را به اشكال مختلف، در ھوا پخش می کند . نازل ھا با اتميزه كردن قطرات سم، باعث پخش شدن بھتر آن در جريان ھوا می شوند. الگوی پاشش سم مطابق با مكان قرار گرفتن نازل ھا و نوع نازل ھا تغيير می كند .

 

ساختمان نازل ھا از قسمت ھای مختلف تشكيل می شود كه عبارتند از:

 

بدنه نازل

صافی

مغزی يا ھسته

صفحه

سرپوش

 

ھسته و صفحه بخش ھايی ھستند كه بيشترين ميزان سايش در آن ھا رخ مي دھد، به ھمين دليل در ساخت آن ھا از موادی ھمچون فوالد خالص سخت، كاربيد تنگستن و مواد سراميكی استفاده می شود.  اگر سايش اين قطعات زياد باشد ، نوع پاشش و مقدار سم خروجی تغيير می کند. جھت رفع اين مشكل بايد اين قطعات را تعويض و سم پاش را مجددا كاليبره کرد .

 

– بادبزن : وسيله ای است که در ھردو نوع بادبزن سانتريفيوژ و بادبزن تك محوری، وجود دارد. اين قسمت وظيفه دارد تا مخلوط ذرات سم وھوا را به سمت باال وسايبان درخت ھدايت كرده وسم پاشی يكنواختی را صورت دھد.

 

ھواپيماھای سمپاش و ساختمان سمپاش ھوائی

از ھواپيمای سم پاش بر عليه بيماری ھا و آفات برنج، غلات،نيشکر،پنبه و درختان ميوه و پشه مالاريا در کشورھای مختلف استفاده می شود.

سمپاش ھای ھوائی ازلحاظ بعضی از اجزاء تشکيل دھنده تفاوت چندانی با ساير انواع محلول پاش ھا ندارند. در زيرقسمتھايی ازمحلول پاش ھای ھوائی که با سايردستگاھھای محلول پاش تفاوت دارند معرفی می شوند :

 

نازل در سمپاش ھوائی

 

نازل درسمپاش ھوايی به يک ضامن لاستيکی مجھز است. در صورتی که فشار پمپ ازحد معينی پايين تر باشد مجرای عبور سم درب نازل را مسدود می کند و مانع خروج سم از آن می گردد. وضعيت بسته بودن مجرای نازل تا ھنگامي که فشار پمپ به حدمطلوب برسدادامه خواھد داشت. نازل دارای اندازه ھای مختلفی است که با شماره ای مشخص می شود.

 

پمپ در سمپاش ھوائی

 

پمپ در سمپاش ھوائی اغلب از نوع دوار سانتريفيوژ است. نيروی محرکه پمپ توسط پروانه ای که نيروی چرخش خود را از جريان باد حاصل از حرکت ھواپيما می گيرد تامين می شود. اين پروانه توسط يک چرخ دندانه نيروی الزم را برای پمپاژ پمپ منتقل می کند.

 

پمپ از نوع دوار سانتريفيوژ

 

نيروی محرکه پمپ از پروانه که توسط باد کار می کند گرفته می شود و توسط يک چرخ دنده به پمپ منتقل می شود . مخزن سم در زير کابين خلبان قرار گرفته است.

 

مخزن سم

 

برای جلوگيری از اختلال در حرکت ھواپيما به دليل وزن زياد مخزن سم در مرکز ثقل ھواپيما و در زير کابين خلبان نصب شده است .

 

لانس يا بوم

بوم در ھواپيماھای سم پاش دارای سی نازل است و ھر نازل بر روی پايه ای بطول تقريبی ده سانتی متر نصب شده است . فاصله نازل ھا از يکديگر در روی بوم سی سانتی متر است. با کور کردن بعضی از نازلھا ميتوان فاصله نازل ھايی که کار می کنند را زيادتر کرد. جريان محلول در بوم توسط يک شير که درکابين خلبان قرار دارد برقرارمی شود. فشارسم درحين سمپاشی توسط يک فشار سنج که معمولا در سمت چپ خلبان قرار دارد و بوسيله پيچی که در کف کابين نصب شده است قابل تظيم است مشخص می شود.

 

ھليکوپترھای سمپاش

عمل سمپاشی با ھلی کوپتر از نظر ساختمان سمپاش و شرايط کاملا مانند سمپاش ھای ھواپيما است ولی دارای امتيازاتی بشرح زير است :

– سرعت حرکت ھليکوپتر در ھنگام سمپاشی از صفر تا ھشتاد کيلومتر در ھر ساعت قابل تغيير است ذرات سم که از نازل خارج می شود در اثرکوران ھوای ايجاد شده توسط ملخ ھای ھلی کوپتربه شدت به سوی پايين و روی زراعت کاشته شده رانده می شود

 

– امکان مانور با ھليکوپتر خيلی بيشتر ازھواپيما است به طوری که می توان کاملا از نزديک گياھان را سمپاشی کرد .

 

– موانعی که درپرواز ھواپيما ايجاد اشکال می کند برای پرواز ھليکوپتر کمتر توليد زحمت می کند.  ھليکوپتر می تواند ازھر مانعی با حرکت آسانسوری رد شده و دوباره تا ارتفاع قبلی خود پايين بيايد.

 

– ھليکوپتر احتياج به فرودگاه بزرگ ندارد و فضايی محدود برای نشستن آن کافی است.

 

– امکان سقوط و ساير خطرات آن نسبت به ھواپيما کمتر است.

 

مدت زمان دور زدن و مانور ھليکوپتر از ھواپيما کمتر است.

 

گردپاش ھا

 

گردپاش ھا دو دسته ھستند :

 

الف – گردپاش ھای کوچک دستی : در اين دستگاه ھا با چرخاندن يک دسته گرد از درون گردپاش خارج شده و بر روی گياھان پخش می شود .

 

ب – گردپاش ھای بزرگ : به کمک اين دستگاه ھا که با تراکتور حمل می شوند گرد بر روی گياھان پاشيده و پخش می شود .

 

ماشين ھای ھرس

از ماشين ھای ھرس برای زدن سرشاخه ھا و ھمچنين شاخسارھای زايد درختان استفاده می شود.  انواع متنوعی از اين ماشين ھا با اندازه ھايی متفاوت جھت اھداف گوناگون به بازارعرضه شده است.

 

نوع کوچک آن که سرزن گياھان پرچينی نام دارد در ھرس و سرزدن گياھان حاشيه ای مانند شمشاد با حداکثرقطر شاخه ای دوازده ميليمتر کاربرد دارد. قدرت اين دستگاه دويست وات و معادل يک چھارم اسب بخار است .اين دستگاه دارای تيغه ھايی است که به وسيله يک موتور برقی يايک موتور احتراقی به حرکت درمی آيد .

 

نوع قوی تر اين دستگاه ھا با داشتن قدرت نيم کيلووات معادل پنج ھشتم اسب بخار را می توان برای قطع شاخه ھايی به قطر بيست ميليمتر به کار برد. با کمک تيغه ھای اين دستگاه در ھنگام عبور از ميان انگشتی ھا شاخه ھايی که بين لبه تيغ و شکاف انگشتی قرار می گيرند بريده می شوند. نيروی محرکه اين اره ھا توسط تراکتور تامين می شود .اکثر اين اره ھا ھيدروليکی بوده و با فشار روغن کار می کنند.

 

در اره ھای ھيدروليکی طول ريل گاھی به بيش از يک متر می رسد . تعيين ارتفاع ريل از سطح زمين و تنظيم زاويه آن با خط افق در اين اره ھا معموال به کمک دست صورت می گيرد. کاربرد شاخص اين اره ھا برای ھرس ساالنه درختان مرکبات و ھمچنين درختان پھن داربستی می باشد .

 

نوع ديگری از اره ھای موتوری نيزساخته شده است که ريلی مستطيل شکل با زاويه ھای محدب دارد.  بر روی محيط ريل اين اره ھا تيغه ھای کوچکی قرار دارند که به زنجير متصل بوده وتوسط يک موتور کوچک احتراقی يا الکتريکی به شکل چرخشی به حرکت در می آيند . اين اره ھا برای قطع شاخه ھای ضخيم مورد استفاده قرار می گيرند .

 

نوعی قيچی ھيدروليکی باغبانی نيز طراحی و ساخته شده است که برای ھرس درختان مورد استفاده قرارمی گيرد. اين قيچی برانتھای لوله بلندی نصب می شود وبا فشارروغن باز وبسته می شود. کاربرد اين قيچی ھا برای قطع شاخه ھای قطور و دور از دسترس است.

 

 

    منبع : کتاب مکانیزاسیون کشاورزی با نویسندگی آقای مهندس آرش آذروش